Kur’ân’da Allah’a Nispet Edilen Mekânsal İfadelerin Tefsir Geleneğindeki Yorumları

Certain expressions attributed to God in the Qur’an contain spatial connotations at the literal level, such as above–below, higher–lower, and near–far. While these expressions may evoke a spatial conception, they also raise the question of divine transcendence, one of the fundamental principles of Islamic thought. This study aims to examine how the semantic framework of spatial expressions attributed to God in the Qur’an has been interpreted throughout the tafsīr tradition. Classical and modern tafsīr literature is analyzed using descriptive and comparative methods, and the various interpretations are evaluated from a holistic perspective. The findings indicate that spatial expressions attributed to God in the Qur’an have not necessarily been understood within the tafsīr tradition as referring to a physical location; rather, they have been explained through various interpretive methods grounded in the principle of divine transcendence. In this context, exegetes have interpreted these expressions through approaches such as tafwīḍ, taʾwīl, metaphor and representation.

Kur’ân’da Allah’a nispet edilen bazı ifadeler, lafız düzeyinde yukarı–aşağı, alt-üst, yakın–uzak gibi mekânsal sözcükler içermektedir. Sözü edilen lafızlar, bir yandan mekânsal bir tasavvuru çağrıştırırken, diğer yandan İslâm düşüncesinin temel ilkelerinden biri olan ilâhî aşkınlık meselesini gündeme getirmektedir. Bu çalışma, Kur’ân’da Allah’a nispet edilen mekânsal ifadelerin anlam çerçevesinin tefsir geleneğindeki yorum serüvenini incelemeyi amaçlamaktadır. Araştırmada klasik ve modern dönem tefsir literatürü betimsel ve karşılaştırmalı yöntemle analiz edilmiştir. Ortaya çıkan farklı yorumlar bütüncül bir anlayışla değerlendirilmiştir. Çalışmada elde edilen bulgular, Kur’ân’da Allah’a nispet edilen mekânsal ifadelerin tefsir geleneğinde zorunlu olarak fizikî bir mekâna delalet edecek şekilde anlaşılmadığını; bu ifadelerin Allah’ın aşkınlığını esas alarak farklı yorum yöntemleriyle açıklandığını göstermektedir. Bu çerçevede müfessirlerin sözü edilen ifadeleri tefvîz, te’vîl, mecâz ve temsîl gibi farklı yaklaşımlarla yorumladıkları tespit edilmiştir.