Hadislerin Kaynakları Dışında Kullanımı ve Tahlili: Ravzatu’l-Ukûl Örneği
Öz
Müslümanların anlayışında, sünnet hayatın kendisidir. Bütün olumsuzluklara rağmen kaybetmediğimiz birtakım güzelliklerimiz varsa bu Hz. Peygamber’in (s.a.v) yaptıklarında bize kalan kutlu mirasın izleridir. Bu güzelliklerin içimize sinmesini sağlayan yol önderleri olmuştur. Bunlar sahabenin yanı sıra bazen bir devlet adamı, bir müderris, bir dergâhın postnişini, bir vaiz, bir imam bazen de bir edip olarak karşımıza çıkmaktadır. İnsanlara yol gösteren bu önderler Hz. Peygamber’in (s.a.v) sözlerini, öğütlerini hayatlarında tatbik ettikleri gibi yazdıkları eserler aracılığı ile de nasihat olarak bizlere aktarmışlar, akıl ve gönül hafızamıza yerleştirmişlerdir. Hiç kuşkusuz bizlere önderlik eden ecdadımızın bu birikimlerini ihtiva eden eserlerin bir kısmı doğal olmayan nedenler ile günümüze intikal etmemişse de pek çoğu bize kadar ulaşmıştır.
Bu eserlerden biri, Anadolu Selçuklu Devleti döneminde Malatya’da yaşamış olan önemli âlim ve devlet adamlarımızdan Muḥammed b. Ġâzî el-Malatyavî’nin yazmış olduğu nasihatname niteliğindeki Ravżatu’l-ʿuḳūl’dur. Eser, içinde hikayeler, meseller, hikmet içerikli şiirlerin yanında çok sayıda ayet ve hadislerden de nakiller yapılarak toplumda iyiliğin ve güzelliğin yayılmasına katkı sunmuştur.
Bu çalışmamızda adı geçen eserde zikredilen hadislerin kullanım üslubunu ele alınması ve hadis ilmi açısından tahlili amaçlanmıştır.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Abdullah b. Ahmed b. Hanbel, Ebu Abdurrahman eş-Şeybanî. es-Sunne, thk. Muḥammed b. Sa῾îd b. Salim el-Kahtanî (Demmam: Daru İbn Kayyim, 1986)
- Abdurrezzâk b. Hemmâm, Ebû Bekr es-Sen῾ânî. el-Muṣannef, thk. Habîburrahmân el-A῾zâmî, (Beyrut: el-Mektebu’l-İslâmî, 1403)
- Ahmed b. Hanbel, Ebû Abdullah b. Muḥammed eş-Şeybânî. ez-Zühd, thk. Muḥammed b. Abdusselam Şahin. (Beyrut: Dâru’l-Kutubi’l-̒İlmiyye, 1999)
- Ahmed b. Hanbel, Ebû Abdullah b. Muḥammed eş-Şeybânî. Fażâilu’ṣ-Ṣaḥâbe, thk. Vasiyullah Muḥammed Abbas (Beyrut: Muessesetu’r-Risâle, 1983)
- Ali b. el-Ca῾d b. Ubeyd el-Cevherî. Musnedu İbni’l-Caʿd, thk. Âmir Ahmed Ḫayder, (Beyrut: Muessesetu Nâdir, 1990)
- Ali el-Kârî, Ebu’l-Hasan ibn. Muḥammed Nuruddin el-Herevî. el-Esrâru’l-merfûʿa fi’l-aḫbâri’l-mevḍûʿa (el-Mevḍûʿatu’l-kubrâ), thk. Muḥammed es-Sabbâğ, (Beyrut: Muessesetu’r-Risâle, ts.)
- Ali el-Kârî, Ebu’l-Hasan ibn. Muḥammed Nuruddin el-Herevî. el-Meṣnûʿu fî maʿrifeti’l-ḥadîsi’l-mevżûʿ, thk. Abdulfettâh Ebû Gudde, (Beyrut: 1398)
- Düzen, İbrahim. Muḥammed b. Ġāzî el-Malatyavî ve Eseri Ravżatu’l-ʿuḳūl, (İstanbul: Beyan Yayınları, 2016.)
- Ebû Abdullah b. Muḥammed eş-Şeybânî. el-Müsned, (Kahire, Müessesetü Kurtuba. ts.)
- Ebû Abdullah b. Muḥammed eş-Şeybânî. Musnedu’l-İmâm Aḥmed b. Ḥanbel, thk. Şuayb el-Ernaût-Adil Mürşid (Beyrut: Muessesetu’r-Risale, 2001)