Ya‘kub Afvî ve Netîcetü’t-Tefâsîr Adlı Eserindeki Tefsir Metodu

Bu çalışmada Ya’kûb Afvî’ye ait Netîcetü’t-Tefâsîr fî Sûreti Yûsuf adlı eser incelenmiştir. 17.yüzyılın sonu ve 18. yüzyılın başlarında yaşamış olan Ya’kûb Afvî vaiz, âlim ve Celvetî şeyhidir. Öncelikle Afvî Efendi’nin hayatı ve eserleri hakkında birinci el kaynaklara ulaşılarak bilgi verilmekte ardından müellifin eseri Kur’ân ilimleri ve Tefsir metodolojisi açısından tahlil edilmektedir. Müellif hattı esas alınan bu eserin dilbilimsel ve tasavvufî yönden öne çıktığı görülmektedir. Eserde rivâyet ve dirayet metodunun kullanıldığı, yazarın vaiz olması hasebiyle yer yer vaaz üslûbundan istifade ettiği görülmektedir. Âyetleri, âyetler, hadisler, sahâbe ve tâbiîn kavli, Arap şiiri, kırâat vecihleri ve israiliyyatla açıklamış olması eserin rivâyet yönüne işaret etmektedir. Sarf, nahiv, belâgat, fıkhî, kelâmî ve tasavvufî değerlendirmeleri ise dirayet yönünü ifade etmektedir. Tasavvufî bağlamda âyetlerden ahlakî, itikadî ve uhrevî açıdan hisseler çıkarması, kulluk sanatının inceliklerine nüfuz etmesi, eseri özgün bir miras kılmaktadır

In this paper, a work called Netîja Tafasir fi Sura Yusuf, has has been studied. The work belongs to the analyst Ya‘kûb Afvî who is the sheik of Jalvetî lived in the late of 17th and in the beginning of 18 th centuries. In the first part of the study, extensive information about the life and works of Afvi Efendi is given by reaching the main sources. In the secont part, Netîja Tafasir fi Sura Yusuf the work of writer s analyzed in terms of the science of, Quran and the methodology of tafsir. It is largely seen that linguistic and sufistic evaluations take part in the work that is in the form a manuscript. It is necessary to emphasize the educational view of this work in which sermon style sometimes is used. Basically, it can be said that the analyst has used the method of story and wisdom. Afvî Efendi has interpreted the verses of the Quran with the information of other verses, hadiths, the companions of the prophet Muhammed and the word of Tabiin, Arabic poem, the styles of reading and isrâilî knowledge. Sarf, rhetoric, fiqhî, kalami and mysticism express the direction of acumen. In Sufistic context, the fact that he shares the moral, clandestine, and spiritual aspects of the verses, his penetration into the subtleties of the art of servitude makes the work a unique legacy.