Molla Halil es-Siirdî’nin İmamet/Hilafet Anlayışı

“Imam” from the beginning of Islamic History is a concept used for those who pray to the community as a person who is adhered to and accepted as an example. In addition, it has gained political content over time and has been used synonymously with “caliphate” for people who are at the head of the society and who refer and manage them. Mullah Khalil al-Siirdî is one of the important scholars who lived between 1750-1843 and he guided the scientific and intellectual life with his works and thoughts. With the scientific works he wrote, he attracted the attention of the madrasah members and scientific circles of his time and was influential in shaping the science and intellectual world of scholars and students. In this article, we have made the subject of Mullah Khalil's own works, examining his approach to imamate/caliphate by making use of other books, theses, articles, and article resources written on this subject. At the beginning of the article, we first gave brief information about the life, collection and works of Mullah Khalil. Then, we tried to determine the word and term meanings of imam/caliphate and concepts and the views of sects on this subject. After that we put forward the views of Mullah Khalil in the context of imam/caliphate issue. Thus, we aimed to contribute to the benefit of today's scientists by considering his ideas on this subject.

İslam Tarihi’nin başlangıcından itibaren “İmam”, kendisine uyulan, örnek kabul edilen kişi anlamlarında, cemaate namaz kıldıran kimseler için kullanılmış bir kavram olmuştur. Bunun yanında, zamanla siyasi içerik kazanmış ve “halife” ile eş anlamlı olarak, toplumun başında bulunup onları sevk ve idare eden kimseler için de kullanılmıştır. Molla Halil al-Siirdî, 1750-1843 yılları arasında yaşamış, düşünceleriyle yaşadığı devrin eğitimine yön vermiş önemli âlimlerden biridir. O devrin geleneğine uyarak medreselerde okutulan ilimlerde eserler vermiştir. Biz bu makalede, başta Molla Halil’in kendi eserleri olmak üzere, bu konuda yazılmış diğer kitap, tez, madde, makale vb. kaynaklardan yararlanarak, onun imamet/hilafet konusuna yaklaşımını inceleme konusu yaptık. Makalenin başında önce Molla Halil’in hayatı, tahsili ve eserleri konularında kısa bilgiler verdik. Sonra imamet/hilafet ve kavramlarının kelime ve terim anlamları ile mezheplerin bu konudaki görüşlerini tespite çalıştık. Daha sonra Molla Halil’in imamet/hilafet bağlamında görüşlerini ortaya koyduk. Böylece onun bu konudaki fikirlerini dikkate sunup günümüz bilim insanlarının istifadesine katkı sunmayı amaçladık.