Din Felsefesinden Dinler Tarihi’ne Dinin Batılı İnşasının Eleştirisi

Philosophy of religion and history of religions include some philosophical and historical discussion on "religion". However, there is an uncertainty regarding the nature of "religion", which they have acquired the subject of their investigation. In these disciplines, it is not clear whether "religion" is a scientific object, a factual reality, or an ideological construct. In this article, an investigation will be made about some of the implicit assumptions and problems of the studies on religion from philosophy of religion to history of religions discipline in the West. The main claim of the article is that concept of "religion" used in the religious specifically in philosophy of religion and history of religions discipline was constructed by a Western-centric grammar and was shaped by the vocabulary of the Christian culture. In the article, problems caused by the Western construction of religion with the geneological method will be mentioned.

Din felsefesi ile Dinler Tarihi “din” üzerine felsefi ve tarihsel bir takım incelemeleri ve soruşturmaları içerir. Ancak incelemelerine ve soruşturmalarına konu edindikleri “din” kavramının mahiyetine yönelik derin bir sessizlik ve belirsizlik göze çarpar. Bu disiplinlerde “din” denilince bilimsel bir nesne mi, olgusal bir gerçeklik mi, yoksa ideolojik bir inşa mı kastedildiği belli değildir. Din felsefesi disiplininde din üzerine felsefi soruşturmalar yapılırken Hristiyan teolojisinin genel ve özel sorunları mı tartışılır, yoksa her dinin özel sorunlarından yola çıkılarak felsefi bir soruşturma mı yapılır? Dinler tarihi dinin tarihsel görünümleri ve dönüşümleri mi tasvir eder, ya da dinler tarihi Batılı metafizik önyargıların bilimsel bir forma bürünmüş hali midir? Bu makalede Batı’da din felsefesinden dinler tarihi disiplinine seyreden din üzerine yapılmış çalışmaların bazı örtük varsayımları ve problemleri hakkında bir soruşturma yapılacaktır. Makalenin temel iddiası genel olarak Batı’da ortaya çıkan din bilimlerinin özel olarak ise din felsefesi ile dinler tarihi disiplininde kullanılan “din” kavramının Batı merkezci bir gramer tarafından inşa edildiği ve Hristiyan kültürün söz dağarcığı ile şekillendiğidir. “Din” üzerine bu örtük varsayımlar ve arkaplan ile yüzleşilmediği veya hesaplaşılmadığı takdirde hem akademik olarak hem de entelektüel olarak anlamlı bir mesafe alınamayacaktır. Makalede jeneolojik yöntemle dinin Batılı inşasının yarattığı sorunlar dile getirilecektir. Bu sayede dinler arasındaki belirgin farklılıkların bastırılmasının önüne geçilebilecek ve belli bir kültürde kurgulanmış bir dinin diğer dinlere ontolojik ve epistemolojik şiddet uygulanmasının önüne geçilmiş olacaktır.