Descartes’ın Bilgi Felsefesinde Tanrı’nın Yeri ve Kısır Döngü Meselesi

Descartes’ın bilgi felsefesinde Tanrı’nın yeri ve önemi tarihsel süreç içinde yoğun tartışmalara konu olmuştur ve bu tartışmalar özellikle “Kartezyen kısırdöngü” meselesi etrafında şekillenmiştir. Descartes’ın Meditasyonlar’da gerçekleştirdiği Tanrı uslamlamaları şüphesiz hâlihazırda da son derece ufuk açıcıdır. Onun epistemolojisinde varlığının bilgisini ruhumuza “bir mühür/damga gibi basmış” olan Tanrı, felsefenin en önemli sorularına cevap olarak sunulur. Buna göre Tanrı öncelikle dış dünyanın varlığının ve sonrasında ona ait açık ve seçik bilginin güvenilirliği/doğruluğu için garantör işlevi görür. Ancak ilginçtir, Tanrı’nın sistem içindeki bu merkezi önemine karşılık Descartes tartışmasız seküler modern dünyanın kurucusu/babası sayılır. Biz bu makalede kartezyen Tanrı kavramından seküler bir bilgi anlayışının inşasına giden süreci özellikle “kısırdöngü” meselesi çerçevesinde ele alacağız. Descartes açık-seçik bilginin doğruluğu konusunda her ne kadar Tanrı’nın garantörlüğüne sığınsa da nihayetinde o, daha Tanrı’nın ispatı esnasında doğruluğundan şüphe edil(e)meyen açık-seçik bilgiyi zaten varsaymakta ve kullanmaktadır.

The position and importance of God in Descartes’ philosophy of knowledge have been the subject of intense debates in the historical process. These debates have been shaped around the issue of the "Cartesian vicious circle." Descartes' God arguments in Meditations are undoubtedly very eye-opening already. In his epistemology, God, who has "imprinted the knowledge of his existence like a seal" on our soul, is presented as an answer to the essential questions of philosophy. Accordingly, God first acts as a guarantor for the external world's existence and then for the reliability/correctness of clear and distinct information about it. However, it is interesting that despite this central importance of God in the system, Descartes is indisputably considered the founderfather of the modern secular world. This article discussed the process from the Cartesian concept of God to the construction of a secular understanding of knowledge, especially within the framework of the "Cartesian vicious circle" issue. We saw that although Descartes took refuge in God's guarantor for the accuracy of clear-cut knowledge, he was still in the process of proving God. It already assumes and uses clear-cut information whose accuracy cannot be doubted.