BIST Gıda Sektörü Şirketlerinde Faaliyet Dışı Gelir ve Karların Finansal Performansa Etkisi: 2018-2024 Dönemi Analizi

Yıl 2025, Cilt: 13 Sayı: 2, 207 - 232, 27.12.2025

Abdulkadir Albez

Öz

Bu çalışma, BIST Gıda sektöründe faaliyet gösteren şirketlerin finansal yapılarında faaliyet dışı gelir ve kârların rolünü incelemektedir. 2018-2024 dönemini kapsayan panel veri analizleri, sektörün finansal performansı ile makroekonomik göstergeler arasındaki ilişkiyi ortaya koymaktadır.
Araştırma bulguları, faaliyet dışı gelirlerin toplam gelir içindeki payının 2018'de %17,92'lik zirve yaptıktan sonra 2024'te %5,71'e gerilediğini göstermektedir (p<0,05). Faaliyet dışı kârların payı ise aynı dönemde %64,26'dan %32,81'e düşmüştür. Regresyon analizleri, bu düşüşün şirketlerin temel faaliyetlerine odaklanma stratejileriyle anlamlı ilişkili olduğunu doğrulamaktadır (β=-0,42; t=-3,21).
Makroekonomik analizler, USD/TRY kurundaki %1'lik artışın faaliyet dışı kârları 0,85 puan (R²=0,72), ÜFE'deki %1'lik artışın ise 0,42 puan artırdığını göstermektedir (p<0,01). Faiz oranlarındaki değişimlerin ise gecikmeli etkiler yarattığı tespit edilmiştir.
Çalışma, BIST Gıda sektöründeki şirketlerin finansal yapılarının makroekonomik şoklara karşı kırılgan olduğunu ve sürdürülebilir büyüme için temel faaliyet odaklı stratejilerin kritik önem taşıdığını ortaya koymaktadır. Bulgular, politika yapıcılar ve şirket yöneticileri için istikrarlı finansal yapı oluşturmaya yönelik önemli çıkarımlar sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Faaliyet dışı Gelirler , Faaliyet dışı karlar , Panel veri analizi , makroekonomik göstergeler , BIST Gıda Sektörü

The Impact of Non-Operating Income and Profits on Financial Performance in BIST Food Sector Companies: A 2018-2024 Period Analysis

Öz

This study examines the impact of non-operating income and profits on the financial structures of companies operating in the BIST Food sector. Utilizing panel data analysis covering the 2018-2024 period, the research reveals the relationship between the sector's financial performance and macroeconomic indicators.
The findings indicate that the share of non-operating income in total revenue peaked at 17.92% in 2018 before declining to 5.71% by 2024 (p<0.05). Similarly, the proportion of non-operating profits decreased from 64.26% to 32.81% during the same period. Regression analysis confirms that this decline is significantly associated with companies' strategic focus on core operations (β=-0.42; t=-3.21).
Macroeconomic analysis demonstrates that a 1% increase in USD/TRY exchange rate raises non-operating profits by 0.85 percentage points (R²=0.72), while a 1% increase in Producer Price Index (PPI) leads to a 0.42 percentage point growth (p<0.01). Interest rate changes were found to have lagged effects on company performance.
The study concludes that financial structures of BIST Food sector companies remain vulnerable to macroeconomic shocks, highlighting the critical importance of core operation-focused strategies for sustainable growth. These findings provide valuable insights for policymakers and corporate managers in building stable financial structures.

Anahtar Kelimeler

non-operating income, non-operating profit , panel data analysis , macroeconomics indicators

Kaynakça

• Akdoğan, N., & Sultanoğlu, B. (2018). “Kâr tanımının muhasebe kuramındaki gelişimi ve günümüzde finansal raporlardaki sunumunun karşılaştırmalı olarak incelenmesi”, Muhasebe Bilim Dünyası Dergisi, 20, 641-677.
• Ansoff, H. I. (1965). Corporate strategy: an analytic approach to business policy for growth and expansion. New York: McGraw-Hill.
• Asher B. Curtis; Sarah E. McVay; Benjamin C. Whipple (2014) The Disclosure of Non-GAAP Earnings Information in the Presence of Transitory Gains Available to Purchase, The Accounting Review 89 (3): 933–958. https://doi.org/10.2308/accr-50683