Lise Öğrencilerinin Işığın Doğası Hakkındaki Yanlış Anlamaları ve Kavramsal Zorlukları

Öz

Bu çalışmanın amacı, lise öğrencilerinin ışık kavramına ilişkin algılarını araştırmak ve yanlış anlamalarını belirlemektir. Araştırma, Türkiye'nin Gümüşhane ilindeki bir Anadolu Lisesi'nde 9-12. sınıflarda okuyan 125 öğrenciden oluşan bir örneklemle nitel fenomenolojik bir yaklaşım kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Veriler, on açık uçlu sorudan oluşan bir tanı testi aracılığıyla toplanmış ve nitel veri analizi teknikleri kullanılarak analiz edilmiştir. Bulgular, öğrencilerin ışığın oluşumu ve yapısı, görmedeki rolü ve maddeyle ilişkisini açıklamakta önemli zorluklar yaşadıklarını ortaya koymuştur. “Işık kimyasal reaksiyonlar yoluyla oluşur” ve “ışığın yayılması için maddesel bir ortama ihtiyaç vardır” gibi yanlış anlamalar yaygın olarak görülmüştür. Genel olarak, öğrencilerin ışık anlayışının büyük ölçüde bilimsel olmayan, ışık kaynakları ve pratik işlevleriyle ilgili günlük deneyimlerle şekillenen bir anlayış olduğu bulunmuştur.

Anahtar Kelimeler

• Işık kavramı
• yanlış anlamalar
• fenomenoloji
• nitel araştırma
• fen eğitimi
• lise öğrencileri

High School Students’ Misconceptions and Conceptual Difficulties Regarding the Nature of Light

Öz

The purpose of this study is to investigate high school students’ perceptions of the concept of light and to identify their misconceptions. The research was conducted using a qualitative phenomenological approach with a sample of 125 students from grades 9 to 12 at an Anatolian High School in Gümüşhane, Turkey. Data were collected through a diagnostic test consisting of ten open-ended questions and analyzed using qualitative data analysis techniques. The findings revealed that students experienced significant difficulties in explaining the formation and structure of light, its role in vision, and its relationship with matter. Misconceptions such as “light is formed through chemical reactions” and “light requires a material medium to propagate” were widespread. Overall, students’ understanding of light was found to be largely non-scientific, shaped by everyday experiences with light sources and its practical functions.

Anahtar Kelimeler

• Light concept
• misconceptions
• phenomenology
• qualitative research
• science education
• high school students
• diagnostic test

Недопонимания и концептуальные трудности старшеклассников относительно природы света

Öz

Цель данного исследования — изучить представления старшеклассников о понятии света и выявить их ошибочные представления. Исследование проводилось с использованием качественного феноменологического подхода на выборке из 125 учеников 9-12 классов одной из анатолийских средних школ в Гюмюшхане, Турция. Данные были собраны с помощью диагностического теста, состоящего из десяти открытых вопросов, и проанализированы с использованием методов качественного анализа данных. Результаты показали, что учащиеся испытывают значительные трудности в объяснении образования и структуры света, его роли в зрении и его связи с материей. Часто встречались такие ошибочные представления, как «свет образуется в результате химических реакций» и «свету для распространения необходима материальная среда». В целом, было установлено, что понимание света учащимися в значительной степени ненаучно, оно формируется повседневным опытом, связанным с источниками света и их практическими функциями.

Anahtar Kelimeler

• Işık kavramı
• yanlış anlamalar
• fenomenoloji
• nitel araştırma
• fen eğitimi
• lise öğrencileri

Kaynakça

1. Kara, M. (2002). Ortaöğretim öğrencilerinin ışık ve optik ile ilgili zor ve yanlış anlaşılan kavramların tespiti üzerine bir araştırma. Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Gazi Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Ankara.
2. Kaya A. (2010). Fen bilgisi öğretmen adaylarının ışık ve atom kavramlarını anlama seviyelerinin tespiti, Erzincan Eğitim Fakültesi Dergisi, Cilt 10, Sayı 1, 15–37.
3. Miles M.B., Huberman A.M. (1994). Qualitative data analysis: A sourcebook of new methods (2nd ed.). Beverly Hills, CA: Sage Publications.