Araştırma Makalesi

Zayıf Kumtaşı Biriminde Açılan Bir Şevin Deterministik ve Güvenilirlik Analizleri ile İncelenmesi

Cilt: 36 Sayı: 6 3 Kasım 2025
PDF İndir
TR EN

Zayıf Kumtaşı Biriminde Açılan Bir Şevin Deterministik ve Güvenilirlik Analizleri ile İncelenmesi

Öz

Bu makalede zayıf kayada açılan şevlerinin güvenilirliğinin incelenmesi ve kaya şevi tasarımlarına ışık tutulması amaçlanmıştır. Bunun için bir otoyol güzergâhında, Trakya Formasyonunda açılmış bir yarma şevi deterministik ve güvenilirlik analizleri ile incelenmiştir. İncelenen otoyol şevinin olası kaymasının proje kapsamında yapılan mühendislik jeolojisi ve kaya mekaniği verilerine dayalı olarak kama şeklinde gelişeceği varsayımı ile farklı örselenme durumları için Hoek-Brown ve Mohr-Coulomb kırılma kriterleri ile Janbu ve Genelleştirilmiş Limit Denge Yöntemi kullanılarak deterministik duraylılık analizleri gerçekleştirilmiştir. Güvenilirlik analizlerinde ise dikkate alınan olası kayma kaması için Birinci Mertebe Güvenilirlik Yöntemi, Birinci Mertebe İkinci Moment Yöntemi ve Monte Carlo Simülasyonu ile duraylılık analizleri yapılmıştır. Python programlama dili ile geliştirilen bir algoritma aracılığıyla gerçekleştirilen bu analizler kapsamında kullanılan olasılık ve güvenilirlik fonksiyonları açık kaynaklı OpenTURNS kütüphanesinden alınmıştır. Dikkate alınan kaya şevinin güvenilirlik değerlendirmesi için kayma dayanımı parametreleri, çatlak suyu derinlik oranı ve yatay deprem ivmesi stokastik değişkenler olarak dikkate alınmıştır. Kayma dayanımı parametrelerinin olasılıksal özellikleri, Trakya Formasyonuna ait saha ve laboratuvar verilerine dayalı olarak elde edilmiştir. Yapılan deterministik analizler, kaya kütle özelliklerinin ve hesaplama yaklaşımlarının şev duraylılığı üzerinde belirleyici etkilere sahip olduğunu göstermiştir. Yapılan olasılıksal duraylılık analizleri, göçme olasılığı veya güvenilirlik indeksi gibi tasarım ve değerlendirme amaçları için gerekli sonuçları sağlamıştır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Hoek, E., Carranza-Torres, C., & Corkum, B. (2002). Hoek–Brown failure criterion – 2002 edition. Proceedings of the North American Rock Mechanics Symposium (NARMS-TAC), Toronto.
  2. Terzaghi, K., Peck, R. B., & Mesri, G. (1996). Soil Mechanics in Engineering Practice (3rd ed.). Wiley-Interscience.
  3. Bentley Systems Inc. (2022). PLAXIS LE – Limit Equilibrium Slope Stability Software [Computer software]. https://www.bentley.com/software/plaxis-le/
  4. OpenTURNS Developers. (2024). OpenTURNS: An open source initiative for the treatment of uncertainties, risks and statistics [Computer software]. GitHub.
  5. Duncan, J. M. (2000). Factors of safety and reliability in geotechnical engineering. Journal of Geotechnical and Geoenvironmental Engineering, 126(4), 307–316. https://doi.org/10.1061/(ASCE)1090-0241(2000)126:4(307)
  6. Low, B. K., & Tang, W. H. (2007). Efficient spreadsheet algorithm for first-order reliability method. Journal of Engineering Mechanics, 133(12), 1378–1386. https://doi.org/10.1061/(ASCE)0733-9399(2007)133:12(1378).
  7. Park, H. J., West, T. R., & Lee, J. H. (2006). Development of a slope stability probability classification system: A case study. Engineering Geology, 87(1–2), 1–15.
  8. Jimenez-Rodriguez, R., & Sitar, N. (2007). Seismic analysis and design of slopes using the deterministic–stochastic method. Journal of Geotechnical and Geoenvironmental Engineering, 133(6), 628–639. https://doi.org/10.1061/(ASCE)1090-0241(2007)133:6(628)

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

İnşaat Geoteknik Mühendisliği

Bölüm

Araştırma Makalesi

Erken Görünüm Tarihi

19 Haziran 2025

Yayımlanma Tarihi

3 Kasım 2025

Gönderilme Tarihi

17 Nisan 2025

Kabul Tarihi

13 Haziran 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 36 Sayı: 6

Kaynak Göster

APA
Aktaş Ari, S. Ş., Özçoban, M. Ş., & Berilgen, M. (2025). Zayıf Kumtaşı Biriminde Açılan Bir Şevin Deterministik ve Güvenilirlik Analizleri ile İncelenmesi. Turkish Journal of Civil Engineering, 36(6), 97-121. https://doi.org/10.18400/tjce.1678764
AMA
1.Aktaş Ari SŞ, Özçoban MŞ, Berilgen M. Zayıf Kumtaşı Biriminde Açılan Bir Şevin Deterministik ve Güvenilirlik Analizleri ile İncelenmesi. tjce. 2025;36(6):97-121. doi:10.18400/tjce.1678764
Chicago
Aktaş Ari, Sevinç Şehnaz, Mehmet Şükrü Özçoban, ve Mehmet Berilgen. 2025. “Zayıf Kumtaşı Biriminde Açılan Bir Şevin Deterministik ve Güvenilirlik Analizleri ile İncelenmesi”. Turkish Journal of Civil Engineering 36 (6): 97-121. https://doi.org/10.18400/tjce.1678764.
EndNote
Aktaş Ari SŞ, Özçoban MŞ, Berilgen M (01 Kasım 2025) Zayıf Kumtaşı Biriminde Açılan Bir Şevin Deterministik ve Güvenilirlik Analizleri ile İncelenmesi. Turkish Journal of Civil Engineering 36 6 97–121.
IEEE
[1]S. Ş. Aktaş Ari, M. Ş. Özçoban, ve M. Berilgen, “Zayıf Kumtaşı Biriminde Açılan Bir Şevin Deterministik ve Güvenilirlik Analizleri ile İncelenmesi”, tjce, c. 36, sy 6, ss. 97–121, Kas. 2025, doi: 10.18400/tjce.1678764.
ISNAD
Aktaş Ari, Sevinç Şehnaz - Özçoban, Mehmet Şükrü - Berilgen, Mehmet. “Zayıf Kumtaşı Biriminde Açılan Bir Şevin Deterministik ve Güvenilirlik Analizleri ile İncelenmesi”. Turkish Journal of Civil Engineering 36/6 (01 Kasım 2025): 97-121. https://doi.org/10.18400/tjce.1678764.
JAMA
1.Aktaş Ari SŞ, Özçoban MŞ, Berilgen M. Zayıf Kumtaşı Biriminde Açılan Bir Şevin Deterministik ve Güvenilirlik Analizleri ile İncelenmesi. tjce. 2025;36:97–121.
MLA
Aktaş Ari, Sevinç Şehnaz, vd. “Zayıf Kumtaşı Biriminde Açılan Bir Şevin Deterministik ve Güvenilirlik Analizleri ile İncelenmesi”. Turkish Journal of Civil Engineering, c. 36, sy 6, Kasım 2025, ss. 97-121, doi:10.18400/tjce.1678764.
Vancouver
1.Sevinç Şehnaz Aktaş Ari, Mehmet Şükrü Özçoban, Mehmet Berilgen. Zayıf Kumtaşı Biriminde Açılan Bir Şevin Deterministik ve Güvenilirlik Analizleri ile İncelenmesi. tjce. 01 Kasım 2025;36(6):97-121. doi:10.18400/tjce.1678764