THE CONTRIBUTION OF TECHNOLOGY INTELLIGENCE TO SUSTAINABLE COMPETITIVENESS

Yıl 2026, Cilt: 9 Sayı: 19, 89 - 102, 31.01.2026

Selçuk Bayer

https://doi.org/10.55830/tje.1751762

Öz

The pressure of increasing competition driven by globalization and digitalization forces The growing competition fueled by globalization and digitalization compels businesses to gain and sustain a sustainable competitive advantage (SCA) by developing strategic capabilities. In this context, Technology Intelligence (TI) emerges as an effective management tool, enabling firms to act proactively and with agility. This study examines the contribution of TI to SCA from multiple dimensions, focusing on its theoretical and practical connections with knowledge, innovation, and technology management.
The article first discusses the theoretical basis of SCA and its link to firm resources. It then explores how knowledge-based competition aligns with innovation and technology management. Finally, it evaluates TI’s impact on SCA through seven core functions: identifying opportunities and threats, supporting innovation, developing core competencies, strengthening strategic decision-making, fostering environmental adaptation, guiding technology transfer, and counter-intelligence.
TI is a holistic process that, especially when supported by AI and open-source analysis, enhances firms’ ability to sustain competitive advantage across all business scales.

Anahtar Kelimeler

Technology Intelligence , Sustainable Competitive Advantage , Innovation , Entrepreneurship , Strategic Decision-Making

TEKNOLOJİ İSTİHBARATININ SÜRDÜRÜLEBİLİR REKABETE KATKISI

Öz

Küreselleşme ve dijitalleşmenin etkisiyle artan rekabet baskısı, işletmeleri sürdürülebilir rekabet üstünlüğü (SRÜ) elde etmeye ve bunu koruyacak stratejik kabiliyetler geliştirmeye zorlamaktadır. Bu bağlamda, Teknoloji İstihbaratı (Tİ), işletmelerin rekabet ortamında proaktif ve çevik hareket edebilmelerini sağlayan etkin bir yönetim destek aracı olarak görülmektedir. Bu çalışma, Tİ’nin SRÜ’ye katkısını bir çok farklı boyuttan değerlendirerek, bilgi, inovasyon ve teknoloji yönetimi ile ilişkisini teorik ve uygulamalı yönleriyle değerlendirmektedir.
Makalenin ilk bölümünde, SRÜ’nün teorik temelleri ve bu kavramın işletme kaynaklarıyla ilişkisi tartışılmış; ikinci bölümde ise bilgi temelli rekabetin inovasyon ve teknoloji yönetimiyle nasıl bütünleştiği incelenmiştir. Üçüncü bölümde, Tİ’nin fırsat ve tehditlerin belirlenmesi, inovasyonun desteklenmesi, temel yeteneklerin geliştirilmesi, stratejik karar alma süreçlerinin güçlendirilmesi, çevresel uyum, teknoloji transferi kararları ve istihbarata karşı koyma gibi yedi temel fonksiyon üzerinden SRÜ’ye olan katkısı değerlendirilmiştir.
Sonuç olarak, Tİ yalnızca bilgi toplama değil, stratejik yönetişim, çevresel uyum ve teknolojik öngörü sağlayan bütüncül bir süreçtir. KOBİ’lerden büyük işletmelere kadar her ölçekte uygulanabilir olan Tİ, özellikle yapay zekâ ve açık kaynak analiz teknikleriyle desteklendiğinde, işletmelerin rekabet avantajını sürdürülebilir kılma potansiyelini artırmaktadır. Bu yönüyle Tİ, hem akademik araştırmalar hem de kurumsal uygulamalar için stratejik olarak ta değerlendirilebilecek önemli sahip bir alandır.

Anahtar Kelimeler

Teknoloji İstihbaratı , Sürdürülebilir Rekabet Üstünlüğü , İnovasyon , Girişimcilik , Stratejik Karar Verme

Etik Beyan

Makale yazımı sırasında etik kurallara uyduğumu ve herhangi bir kurum kuruluştan destek almadığımı beyan ederim.

Kaynakça

• Ahmad M, Wu Y.(2022). Combined role of green productivity growth, economic globalization, and eco-innovation in achieving ecological sustainability for OECD economies. J Environ Manag 2022; 302: 113980.
• Barney, J. B. (1991). Firm resources and sustained competitive advantage. Journal of Management, 17(1), 99–120. https://doi.org/10.1177/014920639101700108
• Çivi, E. (2001). Rekabet gücü: Literatür araştırması. Yönetim ve Ekonomi: Celal Bayar Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 8(2), 21–38.
• Day, G. S. (1994). The capabilities of market-driven organizations. Journal of Marketing, 58(4), 37–52.
• Doğan, E. (2017). Rekabet stratejileri perspektifinden sürdürülebilir rekabet üstünlüğü. Yönetim ve Ekonomi Araştırmaları Dergisi, 15(1), 163–178. https://doi.org/10.11611/yead.370215
• Eren, H., Kılıç, A., Balcı H. (2015). Savunma sanayi için teknoloji transfer yöntemi seçim kriterlerinin belirlenmesi. Süleyman Demirel Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi Y.2015, C.20, S.4, s.305-326.
• Htun, T. H., Fang, W., & Zheng, Y. (2020). Technology intelligence practice for NTBFs in developing countries. In P. L. Rau (Ed.), Cross-cultural design. User experience of products, services, and intelligent environments (Vol. 12192, pp. 57– 68). Springer. https://doi.org/10.1007/978-3-030-49788-0_6
• Gök, Ali, ve Taner Akçacı (2024). “Rekabet İstihbaratı ve Endüstriyel Casusluk: Ulusal Güvenlik Perspektifinden Bir Değerlendirme”. Avrasya İncelemeleri Dergisi 13, sy. 1 (Nisan 2024): 37-60. https://doi.org/10.26650/jes.2024.1389815.
• İraz, R. (2005). İşletmelerde bilgi yönetiminin yenilik ve rekabet gücü üzerindeki etkileri. İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 19(1), 243–258.
• Judd, S. (1993). Hybrid Managers in Information Technology. In: Ennals, R., Molyneux, P. (eds) Managing with Information Technology. Springer, London. https://doi.org/10.1007/978-1-4471-3299-8_10
• Lichtenthaler, E. (2004a). Coordination of technology intelligence processes: A study in technology intensive companies. R&D Management, 34(4), 361–375.
• Lichtenthaler, E. (2004b). Technological change and the technology intelligence process: A case study. Journal of Engineering and Technology Management, 21(4), 331–348.
• Narver, J. C., & Slater, S. F. (1990). The effect of a market orientation on business profitability. Journal of Marketing, 54(4), 20–35.
• OECD. (2005). Oslo manual: Guidelines for collecting and interpreting innovation data (3rd ed.). OECD Publishing
• Papatya, N. (2003). Sürdürülebilir rekabette stratejik yönetim ve pazarlama odağı: Kaynak tabanlılık görüşü kavramsal ve kuramsal yaklaşım. Nobel Dağıtım Yayınları. Porter, M. E. (1980). Competitive strategy: Techniques for analyzing industries and competitors. The Free Press.
• Porter, M. E. (1985). Competitive advantage: Creating and sustaining superior performance. The Free Press.
• Roberts, H. (2024). Digital sovereignty and artificial intelligence: A normative approach. Ethics and Information Technology, 26, 70. https://doi.org/10.1007/s10676-024-09810-5
• Savioz, P. (2001). Intelligence Zur Entscheidungsunterstützung in High-risk- projekten. In O. Gassmann, C. Kobe & E. Voit (Eds.), High-risk-projekte: Quantensprünge in Der Entwicklung Erfolgreich Managen (pp. 279–300).
• Springer. Senge, P. M. (1990). The fifth discipline: The Art and Practice of The Learning Organization. Doubleday/Currency Press.
• Teece, D. J., Pisano, G., & Shuen, A. (1997). Dynamic capabilities and strategic management. Strategic Management Journal, 18(7), 509–533.
• Ülgen, H., & Mirze, S. K. (2004). İşletmelerde stratejik yönetim. Literatür Yayıncılık.
• Yiğit, S., & Özyer, K. (2011a). Bilgi yönetimi ve inovasyon ilişkisi: Kavramsal bir inceleme. Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 15(1), 151–166.
• Yiğit, S., & Özyer, K. (2011b). Sürdürülebilir rekabet üstünlüğü kaynağı olarak bilgi. SÜ İİBF Sosyal ve Ekonomik Araştırmalar Dergisi, 21, 333–359.
• Yıldız, D., & Genç, K. Y. (2020). Sürdürülebilir rekabet üstünlüğünde entelektüel sermayenin önemi: Kaynak tabanlı bir yaklaşım. Asya Studies–Academic Social Studies, 4(14), 119–134.
• Forbes. (2025, May 18). Dünyanın en değerli 10 şirketi – Mart 2025: Apple zirvede, Nvidia takipte. Forbes Türkiye. https://www.forbes.com.tr/makale/dunyanin-en- degerli-10-sirketi-mart-2025-apple-zirvede-nvidia-takipte