KAZAKİSTAN LOJİSTİK SEKTÖRÜNÜN GENEL DURUMU VE GELİŞTİRİLEBİLECEK ALANLAR ÜZERİNE BİR ARAŞTIRMA
Öz
Bu çalışmanın amacı, Kazakistan lojistik sektörünün güncel görünümünü ortaya koymak; ülkenin ulaştırma altyapısını, lojistik merkez ve özel ekonomik bölge uygulamalarını, dış ticaret performansını ve Orta Koridor (Trans-Hazar Uluslararası Taşımacılık Rotası) kapsamındaki rolünü 2021-2026 dönemine ait güncel verilerle değerlendirerek sektörün geliştirilebilecek alanlarına ilişkin politika önerileri sunmaktır. Çalışma, derleme niteliğinde betimsel bir araştırmadır. Kazakistan Ulusal İstatistik Bürosu, Kazakistan Demir Yolları (KTZ), Dünya Bankası, Asya Kalkınma Bankası ve T.C. Ticaret Bakanlığı kaynaklı ikincil veriler ile ulusal ve uluslararası lojistik literatürü yapılandırılmış bir tarama yoluyla incelenmiş; sektöre ilişkin akademik çalışmalar ile güncel kurumsal raporlar karşılaştırmalı olarak ele alınmıştır. Kazakistan, Avrasya kıtasının ortasında, Çin’i Avrupa’ya bağlayan tarihî İpek Yolu güzergâhı üzerinde stratejik bir konuma sahiptir. Ülkenin dış ticaret hacmi 2024 yılında 141,4 milyar dolara, 2025 yılında ise 143,9 milyar dolara ulaşmış; aynı dönemde ekonomi sırasıyla yaklaşık %4,8 ve %6,5 oranında büyümüştür. Çin gümrük verilerine göre Çin ile ikili ticaret 2024 yılında 43,8 milyar dolara çıkarken, Orta Koridor üzerinden taşınan yük hacmi 2021-2025 arasında yaklaşık yedi katına çıkmıştır. Aktau Limanı’nın ham petrol ihracat kapasitesinin 12,5 milyon tona, konteyner elleçleme kapasitesinin ise mevcut 140 bin TEU’dan 240 bin TEU’ya çıkarılması planlanmaktadır. Bulgular, Kazakistan’ın klasik bir taşımacılık ülkesinden modern, çok modlu bir lojistik aktörüne dönüşüm sürecinde olduğunu göstermektedir. Kazakistan lojistik sektörüne ilişkin mevcut Türkçe yazının büyük ölçüde 2014-2018 dönemine ait verilere dayandığı dikkate alındığında çalışma, sektörü 2024-2026 dönemine ait güncel veri ve gelişmelerle (Orta Koridor’un yükselişi, Khorgos ve Aktau-Kuryk yatırımları, dış ticaretteki yapısal değişim) bütüncül olarak ele alması bakımından özgün bir nitelik taşımaktadır.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Adib, T. A. (2024). Middle Corridor route [Harita]. Wikimedia Commons. https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Middle_Corridor_Route.svg
- Akandere, G. (2013). Lojistik köylerin etkin yönetimi: Konya iline yönelik bir model önerisi [Tez]. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
- Anadolu Ajansı. (2024). Bakü-Tiflis-Kars demiryolunda modernizasyon işleri ta-mamlandı. https://www.aa.com.tr/tr/ekonomi/baku-tiflis-kars-demiryolunda-modernizasyon-isleri-tamamlandi/3209466
- Asian Development Bank [ADB]. (2025). A380 bölgesel karayolu koridoru iyileştir-me projesi (Proje No. 55244-002). https://www.adb.org/projects/55244-002/main
- Assanova, A. D., Akhmetova, Z. B. ve Bianchi, I. S. (2021). The logistics sector in Kazakstan: A SWOT analysis. Central Asian Journal of Social Sciences and Humanities, 7(3), 38-44. https://doi.org/10.26577/CAJSH.2021.v7.i3.05
- Aydın, S. ve Öğüt, K. (2008). Küreselleşme sürecinde lojistik köylerin yeri, önemi ve Türkiye’deki gelişim potansiyeli. İTÜ Dergisi/d: Mühendislik, 7(2), 53-64.
- Caixin Global. (2026). Kazakhstan railway operator files for Hong Kong IPO. https://www.caixinglobal.com/2026-07-02/kazakhstan-railway-operator-files-for-hong-kong-ipo-102460091.html
- Chambers and Partners. (2024). National Development Plan of the Republic of Kazakhstan until 2029 – What to expect? https://chambers.com/articles/national-development-plan-of-the-republic-of-kazakhstan-until-2029-what-to-expect
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
İşletme
Bölüm
Derleme
Yayımlanma Tarihi
30 Eylül 2026
Gönderilme Tarihi
11 Ağustos 2026
Kabul Tarihi
24 Eylül 2026
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2026 Cilt: 9 Sayı: 21