KAZAKİSTAN LOJİSTİK SEKTÖRÜNÜN GENEL DURUMU VE GELİŞTİRİLEBİLECEK ALANLAR ÜZERİNE BİR ARAŞTIRMA

Öz

Bu çalışmanın amacı, Kazakistan lojistik sektörünün güncel görünümünü ortaya koymak; ülkenin ulaştırma altyapısını, lojistik merkez ve özel ekonomik bölge uygulamalarını, dış ticaret performansını ve Orta Koridor (Trans-Hazar Uluslararası Taşımacılık Güzergâhı) kapsamındaki rolünü 2024-2026 dönemine ait güncel verilerle değerlendirerek sektörün geliştirilebilecek alanlarına ilişkin politika önerileri sunmaktır. Çalışma, derleme niteliğinde betimsel bir araştırmadır. Kazakistan Cumhuriyeti İstatistik Bürosu, Dünya Bankası, Avrasya Kalkınma Bankası, Asya Kalkınma Bankası ve uluslararası lojistik literatürüne ait ikincil veriler sistematik olarak taranmış; sektöre ilişkin akademik çalışmalar ile güncel kurumsal raporlar karşılaştırmalı olarak ele alınmıştır. Kazakistan, Avrasya kıtasının ortasında, Çin'i Avrupa'ya bağlayan tarihî İpek Yolu güzergâhı üzerinde stratejik bir konuma sahiptir. Ülkenin dış ticaret hacmi 2024 yılında 141,4 milyar dolara, 2025 yılında ise 143,9 milyar dolara ulaşmış; aynı dönemde ekonomi sırasıyla yaklaşık %4,8 ve %6,5 oranında büyümüştür. Çin ile ikili ticaret 2024 yılında 43,8 milyar dolara çıkarken, Orta Koridor üzerinden taşınan kargo hacmi 2021-2025 arasında beş katına yakın artarak 2025 yılında yaklaşık 4-5 milyon tona, konteyner taşımacılığında ise 77 bin TEU seviyesine ulaşmıştır. Korgas Kuru Limanı 2025 yılında 372 bin TEU işlem hacmine erişmiş, Aktau ve Kuryk limanlarının toplam kapasitesinin 2028 yılına kadar 21 milyon tondan 30 milyon tona çıkarılması planlanmıştır. Bulgular, Kazakistan'ın klasik bir taşımacılık ülkesinden modern, çok modlu bir lojistik aktörüne dönüşüm sürecinde olduğunu, ancak Hazar Denizi'ndeki su seviyesi düşüşü, ortak tarife ve tek operatör eksikliği gibi yapısal sorunların bu dönüşümün hızını sınırladığını göstermektedir. Çalışma, Kazakistan'ın lojistik sektörüne ilişkin güncel veri ve gelişmelerle (Orta Koridor'un yükselişi, Korgas ve Aktau-Kuryk yatırımları, dış ticaretteki yapısal değişim) bütüncül olarak ele alması bakımından özgün bir nitelik taşımaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Lojistik
• Tedarik Zinciri Yönetimi
• Lojistik Merkezler
• Kazakistan Lojistik Sektörü
• Orta Koridor

KAZAKHSTAN'S LOGISTICS SECTOR: CURRENT STATUS AND AREAS FOR DEVELOPMENT

Öz

The purpose of this study is to present an up-to-date overview of Kazakhstan's logistics sector by evaluating the country's transport infrastructure, logistics centers and special economic zones, foreign trade performance, and role within the Middle Corridor (Trans-Caspian International Transport Route) using current data from the 2024-2026 period, and to put forward policy recommendations for areas that can be further developed. The study is a descriptive compilation study. Secondary data from the Bureau of National Statistics of the Republic of Kazakhstan, the World Bank, the Eurasian Development Bank, the Asian Development Bank and the international logistics literature were systematically reviewed, and academic studies on the sector were compared with current institutional reports. Kazakhstan occupies a strategic position in the heart of Eurasia, on the historical Silk Road route connecting China to Europe. The country's foreign trade turnover reached US$141.4 billion in 2024 and US$143.9 billion in 2025, while the economy grew by approximately 4.8% and 6.5% respectively in the same period. Bilateral trade with China rose to US$43.8 billion in 2024, while cargo volume transported along the Middle Corridor increased nearly fivefold between 2021 and 2025, reaching approximately 4-5 million tons and around 77,000 TEU in container traffic by 2025. The Khorgos Dry Port handled 372,000 TEU in 2025, and the combined capacity of the Aktau and Kuryk seaports is planned to rise from 21 million to 30 million tons by 2028. The findings indicate that Kazakhstan is transforming from a conventional transit country into a modern, multimodal logistics actor, although structural problems such as the declining water level of the Caspian Sea and the absence of a unified tariff system and single corridor operator continue to limit the pace of this transformation. Given that the existing Turkish-language literature on Kazakhstan's logistics sector largely relies on data from the 2014-2018 period, this study offers an original contribution by presenting a holistic assessment of the sector based on current data and developments from 2024-2026, including the rise of the Middle Corridor and the Khorgos and Aktau-Kuryk investments.

Anahtar Kelimeler

• Logistics
• Supply Chain Management
• Logistics Centers
• Logistics Sector of Kazakhstan
• Middle Corridor

Kaynakça

1. Adib, T. A. (2024). Middle Corridor route [Harita]. Wikimedia Commons. https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Middle_Corridor_Route.svg
2. Akandere, G. (2013). Lojistik köylerin etkin yönetimi: Konya iline yönelik bir model önerisi [Tez]. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
3. Anadolu Ajansı. (2024). Bakü-Tiflis-Kars demiryolunda modernizasyon işleri ta-mamlandı. https://www.aa.com.tr/tr/ekonomi/baku-tiflis-kars-demiryolunda-modernizasyon-isleri-tamamlandi/3209466
4. Asian Development Bank [ADB]. (2025). A380 bölgesel karayolu koridoru iyileştir-me projesi (Proje No. 55244-002). https://www.adb.org/projects/55244-002/main
5. Assanova, A. D., Akhmetova, Z. B. ve Bianchi, I. S. (2021). The logistics sector in Kazakstan: A SWOT analysis. Central Asian Journal of Social Sciences and Humanities, 7(3), 38-44. https://doi.org/10.26577/CAJSH.2021.v7.i3.05
6. Aydın, S. ve Öğüt, K. (2008). Küreselleşme sürecinde lojistik köylerin yeri, önemi ve Türkiye’deki gelişim potansiyeli. İTÜ Dergisi/d: Mühendislik, 7(2), 53-64.
7. Caixin Global. (2026). Kazakhstan railway operator files for Hong Kong IPO. https://www.caixinglobal.com/2026-07-02/kazakhstan-railway-operator-files-for-hong-kong-ipo-102460091.html
8. Chambers and Partners. (2024). National Development Plan of the Republic of Kazakhstan until 2029 – What to expect? https://chambers.com/articles/national-development-plan-of-the-republic-of-kazakhstan-until-2029-what-to-expect

9. Christopher, M. (2011). Logistics and supply chain management (4. bs.). Financial Times Prentice Hall.
10. Çekerol, G. S. ve Gunyashev, E. (2017). Kazakistan lojistik sektörü ve sektör pay-daşlarının lojistik köy ile ilgili görüşlerinin SWOT analizi ile değerlendirilmesi. Akademik Bakış Uluslararası Hakemli Sosyal Bilimler Dergisi, (60), 127-168.
11. Deniz Ticaret Gazetesi. (2026). Konteyner taşımacılığında rekor kırdı. https://www.denizticaretgazetesi.org/haber/konteyner-tasimaciliginda-rekor-kirdi-24018
12. Dörrbecker, M. (t.y.). Railway map of Kazakhstan (kk) [Harita]. Wikimedia Com-mons. CC BY-SA 2.5. https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Railway_Map_of_Kazakhstan_(kk).png
13. Dünya Gazetesi. (2024). Bakü-Tiflis-Kars demiryolunda yük taşımacılığı yeniden başladı. https://www.dunya.com/gundem/baku-tiflis-kars-demiryolunda-yuk-tasimaciligi-yeniden-basladi-haberi-728801
14. Dünya Gazetesi. (2026). Kazakistan ekonomisinde petrol dışı büyüme sürprizi. https://www.dunya.com/dunya/kazakistan-ekonomisinde-petrol-disi-buyume-surprizi-haberi-832211
15. Eker, M. (2006). Lojistik yönetiminde lojistik merkezlerin (köylerin) rolü ve önemi. Süleyman Demirel Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 11(2), 165-182.
16. Emerson, M. ve Vinokurov, E. (2009). Optimisation of Central Asian and Eurasian inter-continental land transport corridors (MPRA Paper No. 20916). University Library of Munich. https://mpra.ub.uni-muenchen.de/20916
17. European Logistics Association [ELA]. (2016). Empowering logistics: Standards of logistics competence and professional frameworks. ELA Publications.
18. Güven, A. (2011). Tedarik zinciri yönetiminde askeri lojistik yaklaşımlar ve sivil lojistik ile entegrasyonu. Savunma Bilimleri Dergisi, 10(1), 112-134.
19. Hamzeh, F. R., Tommelein, I. D. ve Ballard, G. (2007). Logistics centers in const-ruction: Concepts and evaluation. Proceedings of the 15th Annual Conference of the International Group for Lean Construction (IGLC-15) içinde (s. 455-464).
20. Interfax-Kazakhstan. (2026, 26 Ocak). Oil output in 2025 tops 39 mln tonnes at Tengiz, 18 mln at Kashagan – government. https://interfax.kz/en/news/77893
21. Kaukenov, A. (2015). Kazakhstan’s transit potential in the framework of the Silk Road Economic Belt. Central Asia and the Caucasus, 16(3-4), 115-124.
22. Kazakhstan Temir Zholy [KTZ]. (2025, 4 Mart). KTZ and PTC Holding agreed on joint development of terminal infrastructure in Georgia. https://railways.kz/en/news2025/ktz-and-ptc-holding-agreed-joint-development-terminal-infrastruc/
23. Kazakistan Cumhuriyeti Dışişleri Bakanlığı. (t.y.). Trade and economic cooperation [Kazakistan’ın Pekin Büyükelçiliği]. https://www.gov.kz/memleket/entities/mfa-beijing/activities/2110?lang=en
24. Kazakistan Ulusal İstatistik Bürosu. (2025). 147 thousand units of motor vehicles were registered in March. https://stat.gov.kz/en/news/147-thousand-units-of-motor-vehicles-were-registered-in-march/
25. Kazakistan Ulusal İstatistik Bürosu. (2026). Dış ticaret istatistikleri [Veri seti]. https://stat.gov.kz/en/industries/economy/foreign-market/
26. Kazmortransflot. (t.y.). History of the National Maritime Shipping Company. Natio-nal Maritime Shipping Company KMTF.
27. KazTAG. (2026, 16 Haziran). KTZ may go public before end of 2026. https://kaztag.kz/en/news/ktz-may-go-public-before-end-of-2026
28. Kenderdine, T. ve Bucsky, P. (2021). Middle Corridor – Policy development and trade potential of the Trans-Caspian International Transport Route (ADBI Wor-king Paper No. 1268). Asian Development Bank Institute. https://www.adb.org/publications/middle-corridor-policy-development-trade-potential
29. KTZ Express. (t.y.). KTZ Express JSC continues to increase the volume of cargo transportation along the Middle Corridor. https://ktze.kz/en/news/c5cb33e1-0b77-4e89-8e10-1e794c69d658
30. News Central Asia. (2025, 9 Ekim). Report: China and Central Asia railway con-nections. https://www.newscentralasia.net/2025/10/09/report-china-and-central-asia-railway-connections/
31. Nısanbayev, Ä. (Ed.). (t.y.). Kazaqstan: Ulttıq éntsıklopedıya [Kazakistan: Milli An-siklopedi]. Qazaq éntsıklopedıyası.
32. Obzor terminalno-skladskoy infrastrukturı Respubliki Kazahstan [Kazakistan Cum-huriyeti terminal-depolama altyapısı incelemesi]. (2010).
33. Office of the Prime Minister of the Republic of Kazakhstan. (2024). Renovation and reconstruction of 12 thousand kilometres of roads planned for 2024. https://primeminister.kz/en/news/renovation-and-reconstruction-of-12-thousand-kilometres-of-roads-planned-for-2024-28759
34. Office of the Prime Minister of the Republic of Kazakhstan. (2026). Kazakhstan’s GDP growth reached 6.5% in 2025. https://primeminister.kz/en/news/kazakhstans-gdp-growth-reached-65-in-2025-30945
35. Omirbekova, R., Myrzabekova, M. ve Sartayeva, K. (2017). Türkiye ve Kazakistan lojistik sistemlerinin gelişim perspektifleri. The International New Issues in So-cial Sciences, 5(5), 435-451. https://dergipark.org.tr/tr/pub/tinisos/article/699382
36. Orhan, O. (2003). Uluslararası taşımacılık ve lojistik. Gazi Kitabevi.
37. Pipeline & Gas Journal. (2026, Ağustos). Kazakhstan cuts 2026 oil production goal after Ukrainian CPC strikes. https://pgjonline.com/news/2026/august/kazakhstan-cuts-2026-oil-production-goal-after-ukrainian-cpc-strikes
38. Ports Europe. (2023). Kazakh container terminal in Poti to be ready in 2024. https://www.portseurope.com/kazakh-container-terminal-in-poti-to-be-ready-in-2024/
39. Ports Europe. (2024). 2.6 times more containers via Middle Corridor in Jan-Oct’24. https://portseurope.com/2-6-times-more-containers-via-middle-corridor-in-jan-oct24
40. Qazinform. (2026, 2 Nisan). Kazakhstan reveals data on mineral resource reser-ves. https://qazinform.com/news/kazakhstan-reveals-data-on-mineral-resource-reserves-3fa84e
41. Refworld. (2024). Decree of the President of the Republic of Kazakhstan: On app-roval of the National Development Plan of the Republic of Kazakhstan until 2029. https://www.refworld.org/legal/decreees/natlegbod/2024/151293
42. Samruk-Kazyna. (2026, 23 Mayıs). KTZ’s IPO with a triple listing is planned for 2026. https://sk.kz/press-center/news/79096/?lang=en
43. Şen, M. (2014). Küresel tedarik zinciri sürecinde lojistik yönetimi ve firmaların re-kabet gücü üzerine etkileri. Girişimcilik ve Kalkınma Dergisi, 9(1), 89-108.
44. Tanyaş, M. ve Paksoy, T. (2012). Lojistik yönetimi (1. bs.). Nobel Akademik Yayın-cılık.
45. T.C. Millî Eğitim Bakanlığı [MEGEP]. (2011). Ulaştırma hizmetleri: Lojistik yönetimi (840UH0012). http://www.megep.meb.gov.tr/mte_program_modul/moduller_pdf/Lojistik%20Y%C3%B6netimi.pdf
46. T.C. Ticaret Bakanlığı. (2023). Kazakistan ülke raporu. Uludağ İhracatçı Birlikleri aracılığıyla erişildi. https://uib.org.tr/tr/kbfile/kazakistan-ulke-raporu
47. T.C. Ticaret Bakanlığı. (2025). Kazakistan ülke raporu. Ege İhracatçı Birlikleri ara-cılığıyla erişildi. https://www.eib.org.tr/Sayfa.Asp?id=983739A9F9
48. T.C. Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı. (t.y.). Orta Koridor’a Bakü-Tiflis-Kars desteği. https://www.uab.gov.tr/haberler/orta-koridor-a-bakue-tiflis-kars-destegi/
49. The Astana Times. (2024, 21 Kasım). Kazakhstan set to boost cargo transit to Eu-rope with new terminal. https://astanatimes.com/2024/11/kazakhstan-set-to-boost-cargo-transit-to-europe-with-new-terminal/
50. The Astana Times. (2025a). Kazakhstan creates Khorgos – Eastern Gate new special economic zone. https://astanatimes.com/2025/07/kazakhstan-creates-khorgos-eastern-gate-new-special-economic-zone/
51. The Astana Times. (2025b). Khorgos expands with trade and investment, but bott-lenecks persist. https://astanatimes.com/2025/08/khorgos-expands-with-trade-and-investment-but-bottlenecks-persist/
52. The Astana Times. (2025c). Inside Kazakhstan’s 16 special economic zones: Pro-jects and jobs in 2025. https://astanatimes.com/2025/12/inside-kazakhstans-16-special-economic-zones-projects-and-jobs-in-2025/
53. The Astana Times. (2025d). Kazakhstan launches second line of Dostyk-Moiynty railway. https://astanatimes.com/2025/09/kazakhstan-launches-second-line-of-dostyk-moiynty-railway/
54. The Times of Central Asia. (2025a). Kazakhstan accelerates railway modernization to boost transit capacity. https://timesca.com/kazakhstan-accelerates-railway-modernization-to-boost-transit-capacity/
55. The Times of Central Asia. (2025b, 22 Temmuz). Kazakhstan and Russia to expand rail freight volumes, including China-Europe transit. https://timesca.com/kazakhstan-and-russia-to-expand-rail-freight-volumes-including-china-europe-transit/
56. The Times of Central Asia. (2026a, 8 Nisan). Six new oil fields added to Kazakhs-tan’s reserves. https://timesca.com/six-new-oil-fields-added-to-kazakhstans-reserves/
57. The Times of Central Asia. (2026b). Kazakhstan may miss record oil output target in 2026 amid infrastructure disruptions. https://timesca.com/kazakhstan-may-miss-record-oil-output-target-in-2026-amid-infrastructure-disruptions/
58. The Times of Central Asia. (2026c). Kazakhstan oil output falls 21% as CPC halt more than halves Tengiz production. https://timesca.com/kazakhstan-oil-output-falls-21-as-cpc-halt-more-than-halves-tengiz-production/
59. TradingEconomics. (2025a). Kazakhstan imports by category. https://tradingeconomics.com/kazakhstan/imports-by-category
60. TradingEconomics. (2025b). Kazakhstan GDP grows 4.8% 2024. https://tradingeconomics.com/kazakhstan/gdp-growth-annual/news/447967
61. Türkiye Araştırmaları Vakfı. (2024). Koridor savaşları: Kuşak-Yol, Kalkınma Yolu ve IMEC. https://www.turkiyearastirmalari.org/2024/04/24/yayinlar/analiz/analiz-koridor-savaslari-kusak-yol-kalkinma-yolu-imec/
62. Türkmenistan Ticaret Müşavirliği. (2020). Aktau ve Kuryk limanları yük taşımacılığı raporu. T.C. Ticaret Bakanlığı.
63. Uluslararası Nakliyeciler Derneği [UND]. (2018). Batı Avrupa – Batı Çin karayolu ve Kazakistan güzergâhı raporu. UND.
64. USAID Deliver Project. (2011). The logistics handbook: A practical guide for the supply chain management of health commodities. USAID.
65. World Bank. (t.y.). Kazakhstan. World Development Indicators [Veri seti]. https://data.worldbank.org/country/kazakhstan
66. World Bank. (2023a). Connecting to compete 2023: Trade logistics in an uncertain global economy – The Logistics Performance Index and its indicators. World Bank Group. https://lpi.worldbank.org/international/global
67. World Bank. (2023b). Mining sector diagnostic: Kazakhstan report. World Bank Group. https://documents1.worldbank.org/curated/en/099081823001539573/pdf/P17674501063760b08b290a4ae6547845d.pdf
68. World Bank. (2026). World Bank support to enhance rail connectivity and logistics in Kazakhstan [Basın bülteni]. https://www.worldbank.org/en/news/press-release/2026/02/19/world-bank-support-to-enhance-rail-connectivity-and-logistics-in-kazakhstan
69. Worldometer. (2025). Kazakhstan oil. https://www.worldometers.info/oil/kazakhstan-oil/
70. Xpert.Digital. (2026). The Middle Corridor’s Achilles’ heel: Bottlenecks and infrast-ructure challenges in Caspian Sea transit. Xpert.Digital Logistics Intelligence.
71. Zhandosov, O. (Ed.). (2004). Jetisu: Entsiklopediya [Zhetysu: Ansiklopedi]. Kazakh Encyclopedia Publishing House.