Geleneksel Kandilli Yazma Baskıcılığının Keçe Üzerine Uyarlanarak İnovatif Hale Getirilmesi

Öz

Kandilli yazma baskıcılığı, ondokuzuncu ve yirminci yüzyıllarda yaygın olarak etkin olmuş ancak günümüzde kaybolmakta olan el sanatlarından biridir. Gerçekleştirilen literatür taramasında Kandilli yazmacılığına ait bilimsel çalışmaların kısıtlı olduğu, özellikle keçe üzerindeki kullanımına dair bilimsel araştırmaların yeterli oranda olmadığı görülmüştür. Genellikle geleneksel Kandilli yazmacılığında hammadde olarak pamuklu, nadir olarak ipek elyafı kullanılmıştır. Bu projede Kandilli yazma baskıcılığı bilimsel olarak ele alınarak farklı malzeme içerikleri ile baskı desenleri uygulanarak ticari anlamda kullanım performansına dair ölçütlerin belirlenmesi hedeflenmektedir. Bu doğrultuda, geleneksel yazma desenleri kullanılmış, renk ve baskı performansları karşılaştırılmıştır. İlaveten, Kandilli baskıcılığı için 9 farklı elyaf karışım oranında keçe kumaşlar oluşturulmuş ve baskılar bu keçe yüzeylerine uygulanmıştır. Üretilen keçe yüzeylerinde, yün oranının artması yıkamaya karşı renk haslığı değerlerinde genel olarak bir düşüş göstermiştir. Bu durum yün lifinin kimyasal yapısıyla ve boyayı tutma mekanizması ile ilgilidir. Yün lifi pamuk veya ipek lifleri ile karışım halinde kullanıldığında daha stabil bir renk performansı göstermiştir. Ticari uygulamalar için yün lifi içeren keçe üretiminde yün lifi oranının sınırlandırılmasının ve diğer liflerle karışım olarak kullanılmasının daha doğru olacağı sonucuna varılmıştır. Bu çalışmanın sonucunda, Kandilli yazmacılığının günümüz tekstil sektöründe daha geniş bir yelpazede kullanılabilmesi için önemli bilgiler elde edilmiş, farklı malzemeler ve teknikler kullanılarak Kandilli yazmacılığının gündeme taşınmasına ve geliştirilmesine katkı sağlanmaya çalışılmıştır.

Anahtar Kelimeler

• Keçe
• geleneksel tekstiller
• sürdürülebilirlik
• yazma baskı
• Kandilli yazmaları.

Innovating Traditional Kandilli Printing by Adapting It on Felt

Öz

Kandilli block printing is one of the handicrafts that was widely practiced in the nineteenth and twentieth centuries, but is now disappearing. The literature review conducted revealed that scientific studies on Kandilli block printing are limited, and scientific research on its use on felt is particularly insufficient. In traditional Kandilli block printing, cotton fiber was generally used as the raw material, and silk fiber was rarely used. In this project, it is aimed to determine the criteria for commercial use performance by applying different material contents and printing patterns by scientifically addressing Kandilli writing printing. In this direction, traditional writing patterns were used and color and print performances were compared. In addition, felt fabrics were created in 9 different fiber blend ratios for Kandilli printing and the prints were applied to these felt fabrics. In the felt surfaces produced, there has been a general decrease in color fastness values against washing due to the increase in wool ratio. This is related to the chemical structure of the wool fiber and the mechanism of retaining the dye. Wool fiber showed a more stable color performance when used in a mixture with cotton or silk fibers. It has been concluded that it would be more accurate to limit the ratio of wool fiber in the production of felt containing wool fiber for commercial applications and to use it as a mixture with other fibers. As a result of this study, important information has been obtained in order to use Kandilli writing in a wider range in today's textile industry, and it has been tried to contribute to the development and bring Kandilli writing to the agenda by using different materials and techniques.

Anahtar Kelimeler

• Felt
• traditional textiles
• sustainability
• scarf printing
• Kandilli scarves.

Kaynakça

1. Barışta, H.Örcün, (1998). Türk El Sanatları, T.C. Kültür Bakanlığı Yayınları.
2. Kaya, R, (1998). Türk Yazmacılık Sanatı, Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları.
3. Martı V, (2018). İstanbul’un Son Yazma Ustaları ve Kalıpları, Sosyal Yayınları.
4. Demirci, S, (2016). Elvan Yazmalar Diyarı Tokat. 2. Baskı, Tokat Belediyesi Kültür Yayınları.
5. Çeliker, D. (2011). Geçmişten günümüze Türklerde keçecilik ve keçe yapımında yeni teknikler. Art-e Sanat Dergisi, 4(8), s. 1-22.
6. Florent, D., Pooya, C., Andreas, S., Charalambos, S., C. (2015). Felt — A social feeling app, International Conference on Interactive Mobile Communication Technologies and Learning, IMCL 2015- Thessaloniki, Greece
7. Inada, K, Takeda, M. (2006). Felt material for photographic image forming process. https://typeset.io/papers/felt-material-for-photographic-image-forming-process-3f4mijn6s9, Erişim Tarihi : 14.12.2024
8. Martı, V. (2018). İstanbul’un Son Yazma Ustaları ve Kalıpları, Sosyal Yayınları.

9. ISO 105 C06: (1993). Textile-Tests For Colour Fastness, Colour Fastness To Domestic And Commercial Laudering, (1987); Part A02: “Grey Scale For Assessing Change In Colour”; Part A03: “Grey Scale for Assessing Staining”, International Organization For Standardization.
10. Mendi G, Batur, G (2023). Geleneksel keçe ve batik teknikleri ile deneysel yüzey oluşumları. Yedi: Sanat, Tasarım ve Bilim Dergisi, 30, s. 159-172.
11. Sevinç., B. Oyman,N. Rengin. (2016). Keçe Üzerine Farklı Yüzey Düzenleme Teknikleriyle Giyilebilir Sanat Ürünleri, İnönü Üniversitesi, Sanat ve Tasarım Dergisi, 6 (13).
12. Öner, E (2001), Renk Ölçümü, Marmara Üniversitesi Yayınları, İstanbul, 11.
13. Öz, N.Didem (2006). Türk Yazmacilik Sanati ve Son Dönem İstanbul Yazmalari. T.C. Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Geleneksel Türk Sanatları Anasanat Dalı, Yüksek Lisans Tezi.
14. Öz, N. Diden. (2022). Geleneksel Yazmacılık ve Hürriyet Yazmalar. Akademik Tarih ve Düşünce Dergisi, 9(4), s. 1534-1551
15. Özhekim, D.A. (2009). Keçenin Hikayesi ve Sanatsal Üretimler, Zeitschrift für Die Welt Der Türken, Journal of World of Turks, 1, s. 13.
16. Tezel, Z. (2009). Yazmacilik Sanatinda Desenleme Teknikleri (Kalip Tekniğiyle Ağaç Baski Uygulama Örneğİ). Gazi Üniversitesi Endüstriyel Sanatlar Eğitim Fakültesi Dergisi, 25, s. 27-40.
17. Usluca E, Ö., Gezicioğlu, F.Y., Erim, M. (2019). Gelenekselden Günümüz Teknolojisine Yer Yaygılarında Kullanılan Baskı/Boyama Tekniklerine Genel Bir Bakış, Rating Academy, Journal of Art, (2):1, 47-62.
18. Westland, S., Graham, C., Addison, S., Sharrott, P., & Rigg, B. (2001). Effect of sleeve colour and background colour on change in colour assessments. Coloration Technology, 117(3), s. 123-126.
19. Yapar, N. (2023). Son Kandilli Yazmacısı, Röportaj.
20. Yıldız, S. (2016). Tokat Ağaç Baskı (Kalıp) Yazma Sanatı, Cumhuriyet Üniversitesi III. Uluslararası Güzel Sanatlar Bilimsel Araştırma Günleri GUSBAG , Sivas, Turkey
21. Yurt, D. (2020). Osmanli Kumaş Sanatinda Ahşap Kalip Baski Tekniği, The Journal of Social Science, 4 (8), s. 605 – 616.