Derleme

AFET İLİŞKİLİ BİLİŞSEL DEĞİŞİMLER: NÖROLOJİ ve GERONTOLOJİ BAKIŞ AÇISIYLA

Cilt: 2 Sayı: 3 20 Mart 2025
PDF İndir
EN TR

AFET İLİŞKİLİ BİLİŞSEL DEĞİŞİMLER: NÖROLOJİ ve GERONTOLOJİ BAKIŞ AÇISIYLA

Öz

Tüm dünyada yaş ortalamasının giderek artmasıyla beraber kronik hastalıkları olan geriatrik bireylerin yanında sağlıklı geriatrik bireylerin aralıklı olarak değerlendirilmesinin önemi de her geçen gün artmaktadır. Geriatrik bir bireyin hastalığına yönelik doğru tanı ve tedavi alması, hayat kalitesinin artırılması ve fonksiyonel bağımsızlığını sürdürebilmesi için periyodik kapsamlı geriatrik değerlendirme şarttır. Dünyanın her yerinde yaşanan afetler sonucu geriatrik bireylerin kırılgan bireyler arasında ilk sıralarda yer aldığı görülmüştür. Geriatrik sendromlardan biri olan Alzheimer hastalığı sadece bilişsel fonksiyonlarda etkilenme ile seyreden bir hastalık değildir, bunun yanında davranışsal sorunlar, günlük yaşam aktivitelerinde yetersizlik, motor fonksiyonlarda gerileme, uyku bozukluğu ve duygu durum bozukluğu gibi birçok kliniğin eşlik ettiği bir sendromdur. Afet sonrası Alzheimer hastalarının bilişsel kayıplarında kötüleşme olabildiği, daha sık depresyon ve uyku bozukluğu ile karşı karşıya kaldıkları bilinmektedir. Var olan demans sendromunun kötüleşmesinin tek nedeni afetin kendisi değildir, afet öncesinden dönemden başlayarak birçok faktörün etkisi bulunmaktadır. Hazırlıklı olmak, afetlerden etkilenenlerin hayatta kalmasını, bağımsızlığını ve sağlığını sürdürebilmeyi sağlamanın ilk adımıdır. Bu nedenle başta demanslı bireyler olmak üzere tüm geriatrik bireylerin afete hazırlıklı olmasını sağlamak ve sağlıklı geriatrik bireyleri afetin bilişsel fonksiyonlar üzerindeki olumsuz etkilerinden korumak amacıyla nörologlar ve gerontologların işbirliği içerisinde olması ve belirlenen gereklilikler doğrultusunda multidisipliner bir yaklaşım içerisinde olmaları önemlidir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Referans1 Greer SL, Lynch J, Reeves A, ve ark. Ageing and Health. Cambridge University Press; 2021. doi:10.1017/9781108973236
  2. Referans2 World Health Organization. Constitution of the world health organization. World Health Organization: handbook of basic documents. 1952; 3-20.
  3. Referans3 Boss GR, Seegmiller JE. Age-related physiological changes and their clinical significance. Western Journal of medicine. 1981; 135(6):434.
  4. Referans4 Gustavsson A, Norton N, Fast T, ve ark. Global estimates on the number of persons across the Alzheimer's disease continuum. Alzheimer's & Dementia. 2023; 19(2):658-70. doi:10.1002/alz.12694
  5. Referans5 Pinter L, Bizikova L. Background Paper Prepared for the United Nations Department of Economic and Social Affairs. 2015.
  6. Referans6 Taşcı F, Gökçe OZ. 6 Şubat Sonrası Deprem Bölgesinde Yaşlılar: Mevcut Durum, İhtiyaçlar ve Öneriler. Senectus. 2023; 6;1(2):271-91. doi:10.26650/senectus.2023.1.2.0011
  7. Referans7 İpekçi NN. Afetlerde Kirilgan Gruplarin Sağliği. Sağlık Bilimleri ve Klinik Araştırmaları Dergisi. 2023; 2(3):147-56. doi:10.5281/zenodo.10445745
  8. Referans8 Blaikie P, Cannon T, Davis I, ve ark. At risk: natural hazards, people's vulnerability and disasters. Routledge; 2014. doi:10.4324/9780203714775

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Geriatri ve Gerontoloji

Bölüm

Derleme

Yazarlar

Özlem Önder *
0000-0002-7133-9808
Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti

Yayımlanma Tarihi

20 Mart 2025

Gönderilme Tarihi

2 Nisan 2024

Kabul Tarihi

12 Ekim 2024

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 2 Sayı: 3

Kaynak Göster

APA
Önder, Ö., & Bek, V. S. (2025). AFET İLİŞKİLİ BİLİŞSEL DEĞİŞİMLER: NÖROLOJİ ve GERONTOLOJİ BAKIŞ AÇISIYLA. Turkish Journal of Healthy Aging Medicine, 2(3), 22-28. https://doi.org/10.5281/zenodo.15055950
AMA
1.Önder Ö, Bek VS. AFET İLİŞKİLİ BİLİŞSEL DEĞİŞİMLER: NÖROLOJİ ve GERONTOLOJİ BAKIŞ AÇISIYLA. TJHAM. 2025;2(3):22-28. doi:10.5281/zenodo.15055950
Chicago
Önder, Özlem, ve Vedat Semai Bek. 2025. “AFET İLİŞKİLİ BİLİŞSEL DEĞİŞİMLER: NÖROLOJİ ve GERONTOLOJİ BAKIŞ AÇISIYLA”. Turkish Journal of Healthy Aging Medicine 2 (3): 22-28. https://doi.org/10.5281/zenodo.15055950.
EndNote
Önder Ö, Bek VS (01 Mart 2025) AFET İLİŞKİLİ BİLİŞSEL DEĞİŞİMLER: NÖROLOJİ ve GERONTOLOJİ BAKIŞ AÇISIYLA. Turkish Journal of Healthy Aging Medicine 2 3 22–28.
IEEE
[1]Ö. Önder ve V. S. Bek, “AFET İLİŞKİLİ BİLİŞSEL DEĞİŞİMLER: NÖROLOJİ ve GERONTOLOJİ BAKIŞ AÇISIYLA”, TJHAM, c. 2, sy 3, ss. 22–28, Mar. 2025, doi: 10.5281/zenodo.15055950.
ISNAD
Önder, Özlem - Bek, Vedat Semai. “AFET İLİŞKİLİ BİLİŞSEL DEĞİŞİMLER: NÖROLOJİ ve GERONTOLOJİ BAKIŞ AÇISIYLA”. Turkish Journal of Healthy Aging Medicine 2/3 (01 Mart 2025): 22-28. https://doi.org/10.5281/zenodo.15055950.
JAMA
1.Önder Ö, Bek VS. AFET İLİŞKİLİ BİLİŞSEL DEĞİŞİMLER: NÖROLOJİ ve GERONTOLOJİ BAKIŞ AÇISIYLA. TJHAM. 2025;2:22–28.
MLA
Önder, Özlem, ve Vedat Semai Bek. “AFET İLİŞKİLİ BİLİŞSEL DEĞİŞİMLER: NÖROLOJİ ve GERONTOLOJİ BAKIŞ AÇISIYLA”. Turkish Journal of Healthy Aging Medicine, c. 2, sy 3, Mart 2025, ss. 22-28, doi:10.5281/zenodo.15055950.
Vancouver
1.Özlem Önder, Vedat Semai Bek. AFET İLİŞKİLİ BİLİŞSEL DEĞİŞİMLER: NÖROLOJİ ve GERONTOLOJİ BAKIŞ AÇISIYLA. TJHAM. 01 Mart 2025;2(3):22-8. doi:10.5281/zenodo.15055950