Derleme

İnsanlarda yaşlanmanın beyin üzerindeki etkisi: Kapsamlı bir inceleme

Cilt: 2 Sayı: 3 20 Mart 2025
PDF İndir
EN TR

İnsanlarda yaşlanmanın beyin üzerindeki etkisi: Kapsamlı bir inceleme

Öz

Özet İnsan beyni yaklaşık olarak üç kiloluk bir organdır ve duyusal, motor ve otonom sinir sistemleri aracılığıyla insan vücudunun en üst düzey komuta merkezi olarak hizmet etmektedir. Yaşlanma birçok moleküler ve metabolik olayın içerisinde bulunduğu kompleks bir süreçtir. Bu süreci açıklamaya çalışan birçok teori bulunmaktadır. Bu teoriler tek başına düşünülemez ve birbiriyle bağlantılıdır. Yaşlanma sürecinde, birçok organda fonksiyonel gerileme meydana gelmektedir. Bu süreçte beyinde histolojik, fizyolojik ve moleküler düzeyde değişime maruz kalmaktadır. Yaşlanmayla birlikte görülen başlıca morfolojik değişiklikler arasında beyin hacmi kaybı, gri ve beyaz madde atrofisi, kortikal incelme, girifikasyon kaybı ve ventriküler genişleme yer almaktadır. Yaşlanmayla beyinde meydana gelen hücresel, morfolojik ve fonksiyonel değişikliklere özellikle nöron ve glia hücrelerinde gerçekleşen moleküler değişimlerin neden olduğu bildirilmiştir. Beyin yaşlanmasının, büyük bir halk sağlığı sorunu olduğu bilinen Alzheimer ve Parkinson hastalıkları da dahil olmak üzere çeşitli nörodejeneratif hastalıklar için en büyük risk faktörü olduğu bilinmektedir. Bu nedenle beynin yaşlanma mekanizmasının anlaşılması önemlidir. Bu derlemede yaşlanma sürecinde beyinde meydana gelen histolojik, fizyolojik ve moleküler değişiklikler üzerine odaklanmaktadır. Anahtar kelime: Yaşlanma, Beyin, Alzheimer hastalığı, Parkinson hastalığı

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Referans1 Hou Y, Dan X, Babbar M, et al. Ageing as a risk factor for neurodegenerative disease. Nature reviews. Neurology, 2019; 15(10): 565–581.
  2. Referans2 Youssef SA, Capucchio MT, Rofina JE, et al. Pathology of the aging brain in domestic and laboratory animals, and animal models of human neurodegenerative diseases. Vet Pathol. 2016; 53(2): 327-48.
  3. Referans3 Lull ME, Block ML. Microglial activation and chronic neurodegeneration. Neurotherapeutics. 2010; 7(4): 354-65.
  4. Referans4 Blinkouskaya Y, Caçoilo A, Gollamudi T, et al. Brain aging mechanisms with mechanical manifestations. Mech Ageing Dev. 2021; 200: 111575.
  5. Referans5 Medvedev ZA. An attempt at a rational classification of theories of ageing. Biol Rev Camb Philos Soc. 1990; 65(3): 375-98.
  6. Referans6 Tosato M, Zamboni V, Ferrini A, Cesari M. The aging process and potential interventions to extend life expectancy. Clin Interv Aging. 2007; 2(3): 401-12.
  7. Referans7 Weinert BT, Timiras PS. Invited review: Theories of aging. J Appl Physiol. 2003; 95(4): 1706-16.
  8. Referans8 Sastre J, Pallardó FV, García de la Asunción J, Viña J. Mitochondria, oxidative stress and aging. Free Radic Res. 2000; 32(3): 189-98.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Halk Sağlığı (Diğer)

Bölüm

Derleme

Yayımlanma Tarihi

20 Mart 2025

Gönderilme Tarihi

29 Haziran 2024

Kabul Tarihi

26 Ağustos 2024

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 2 Sayı: 3

Kaynak Göster

APA
Gündüz, D., & Korkmaz, O. (2025). İnsanlarda yaşlanmanın beyin üzerindeki etkisi: Kapsamlı bir inceleme. Turkish Journal of Healthy Aging Medicine, 2(3), 8-21. https://doi.org/10.5281/zenodo.15055863
AMA
1.Gündüz D, Korkmaz O. İnsanlarda yaşlanmanın beyin üzerindeki etkisi: Kapsamlı bir inceleme. TJHAM. 2025;2(3):8-21. doi:10.5281/zenodo.15055863
Chicago
Gündüz, Damla, ve Oya Korkmaz. 2025. “İnsanlarda yaşlanmanın beyin üzerindeki etkisi: Kapsamlı bir inceleme”. Turkish Journal of Healthy Aging Medicine 2 (3): 8-21. https://doi.org/10.5281/zenodo.15055863.
EndNote
Gündüz D, Korkmaz O (01 Mart 2025) İnsanlarda yaşlanmanın beyin üzerindeki etkisi: Kapsamlı bir inceleme. Turkish Journal of Healthy Aging Medicine 2 3 8–21.
IEEE
[1]D. Gündüz ve O. Korkmaz, “İnsanlarda yaşlanmanın beyin üzerindeki etkisi: Kapsamlı bir inceleme”, TJHAM, c. 2, sy 3, ss. 8–21, Mar. 2025, doi: 10.5281/zenodo.15055863.
ISNAD
Gündüz, Damla - Korkmaz, Oya. “İnsanlarda yaşlanmanın beyin üzerindeki etkisi: Kapsamlı bir inceleme”. Turkish Journal of Healthy Aging Medicine 2/3 (01 Mart 2025): 8-21. https://doi.org/10.5281/zenodo.15055863.
JAMA
1.Gündüz D, Korkmaz O. İnsanlarda yaşlanmanın beyin üzerindeki etkisi: Kapsamlı bir inceleme. TJHAM. 2025;2:8–21.
MLA
Gündüz, Damla, ve Oya Korkmaz. “İnsanlarda yaşlanmanın beyin üzerindeki etkisi: Kapsamlı bir inceleme”. Turkish Journal of Healthy Aging Medicine, c. 2, sy 3, Mart 2025, ss. 8-21, doi:10.5281/zenodo.15055863.
Vancouver
1.Damla Gündüz, Oya Korkmaz. İnsanlarda yaşlanmanın beyin üzerindeki etkisi: Kapsamlı bir inceleme. TJHAM. 01 Mart 2025;2(3):8-21. doi:10.5281/zenodo.15055863