İnceleme Makalesi

Uzun Ömür Üzerine Güncel Yaklaşımlar: Sirkadiyen Ritim ve Diyet Müdahaleleri

Cilt: 5 Sayı: 1 31 Mayıs 2024
PDF İndir
TR EN

Uzun Ömür Üzerine Güncel Yaklaşımlar: Sirkadiyen Ritim ve Diyet Müdahaleleri

Öz

İnsan ömrünün doğal bir süreci olan yaşlanma, zamanla fizyolojik, mental ve işlevsel kapasitede azalma olarak tanımlanmaktadır. Son yıllarda yaşam süresi beklentisinin artması ile birlikte sağlıklı yaşlanma süreci önem kazanmıştır. Bireyin ‘ileri yaşta refah içinde yaşaması için gerekli olan işlevsel yeteneği sürdürme ve geliştirme süreci’ olarak tanımlanan sağlıklı yaşlanma, başta beslenme şekli olmak üzere çeşitli yaşam tarzı değişiklikleri ile desteklenebilmektedir. Uzun ömür ve sağlıklı yaşlanma üzerinde olumlu etki sağlayacak diyet müdahaleleri sirkadiyen ritim ile ilişkilendirilmektedir. Sirkadiyen ritim, canlıların 24 saatlik döngü halinde tekrarlayan yaşamsal faaliyetlerini ifade etmektedir. Diyet müdahaleleri ve sirkadiyen ritmin etkileşimiyle ortaya çıkan krono-beslenme kavramı uzun ömre katkı sağlayacak yaklaşımları kapsamaktadır. Besin alımının zamanını ve miktarını düzenleyen diyet kısıtlamaları metabolik sağlığı iyileştirmede rol oynayarak yaşam süresini uzatabilmektedir. Diyet kısıtlamaları, insülin/insülin benzeri sinyalleşme ve rapamisinin mekanik hedefi (mTOR) yolakları gibi çeşitli mekanizmalarla uzun ömre katkı sağlamaktadır. Bu derlemede sirkadiyen ritim ve diyet müdahalelerinin uzun ömür üzerine etkileri incelenmiştir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. 1. Bürkle, A., Moreno-Villanueva, M., Bernhard, J., Blasco, M., Zondag, G., Hoeijmakers, J. H., ... & Aspinall, R. (2015). MARK-AGE biomarkers of ageing. Mechanisms of ageing and development, 151, 2-12.
  2. 2. Venkatapuram S, Ehni HJ, Saxena A. Equity and healthy ageing. Bull. World Health Organ. 2017; 95(11):791.
  3. 3. Van Raamsdonk, J. M. (2018). Mechanisms underlying longevity: A genetic switch model of aging. Experimental gerontology, 107, 136-139.
  4. 4. World Health Organization. World report on ageing and health. WHO; 2015.
  5. 5. Sönmez S, Çevik C. Yaşlılık ve Sağlıkta Eşitsizlikler. Humanistic Perspective. 2021; 3(2):496-511.
  6. 6. Sadana R, Foebel AD, Williams AN, Beard JR. Population aging, longevity, and the diverse contexts of the oldest old. Public Policy Aging Rep. 2013; 23(2): 18-25.
  7. 7. Beard JR et al. The World report on ageing and health: a policy framework for healthy ageing. Lancet. 2016; 387(10033):2145-2154.
  8. 8. Rudnicka E, Napierała P, Podfigurna A, Męczekalski B, Smolarczyk R, Grymowicz M. The World Health Organization (WHO) approach to healthy ageing. Maturitas. 2020;139:6-11.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Halk Sağlığı (Diğer)

Bölüm

İnceleme Makalesi

Yayımlanma Tarihi

31 Mayıs 2024

Gönderilme Tarihi

18 Ağustos 2023

Kabul Tarihi

21 Mart 2024

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2024 Cilt: 5 Sayı: 1

Kaynak Göster

APA
Aygan, E., Güçlü, D., & Yılmaz, S. E. (2024). Uzun Ömür Üzerine Güncel Yaklaşımlar: Sirkadiyen Ritim ve Diyet Müdahaleleri. Türkiye Sağlık Araştırmaları Dergisi, 5(1), 21-29. https://izlik.org/JA52FH22YU
AMA
1.Aygan E, Güçlü D, Yılmaz SE. Uzun Ömür Üzerine Güncel Yaklaşımlar: Sirkadiyen Ritim ve Diyet Müdahaleleri. TSAD. 2024;5(1):21-29. https://izlik.org/JA52FH22YU
Chicago
Aygan, Esmanur, Duygu Güçlü, ve Solmaz Ece Yılmaz. 2024. “Uzun Ömür Üzerine Güncel Yaklaşımlar: Sirkadiyen Ritim ve Diyet Müdahaleleri”. Türkiye Sağlık Araştırmaları Dergisi 5 (1): 21-29. https://izlik.org/JA52FH22YU.
EndNote
Aygan E, Güçlü D, Yılmaz SE (01 Mayıs 2024) Uzun Ömür Üzerine Güncel Yaklaşımlar: Sirkadiyen Ritim ve Diyet Müdahaleleri. Türkiye Sağlık Araştırmaları Dergisi 5 1 21–29.
IEEE
[1]E. Aygan, D. Güçlü, ve S. E. Yılmaz, “Uzun Ömür Üzerine Güncel Yaklaşımlar: Sirkadiyen Ritim ve Diyet Müdahaleleri”, TSAD, c. 5, sy 1, ss. 21–29, May. 2024, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA52FH22YU
ISNAD
Aygan, Esmanur - Güçlü, Duygu - Yılmaz, Solmaz Ece. “Uzun Ömür Üzerine Güncel Yaklaşımlar: Sirkadiyen Ritim ve Diyet Müdahaleleri”. Türkiye Sağlık Araştırmaları Dergisi 5/1 (01 Mayıs 2024): 21-29. https://izlik.org/JA52FH22YU.
JAMA
1.Aygan E, Güçlü D, Yılmaz SE. Uzun Ömür Üzerine Güncel Yaklaşımlar: Sirkadiyen Ritim ve Diyet Müdahaleleri. TSAD. 2024;5:21–29.
MLA
Aygan, Esmanur, vd. “Uzun Ömür Üzerine Güncel Yaklaşımlar: Sirkadiyen Ritim ve Diyet Müdahaleleri”. Türkiye Sağlık Araştırmaları Dergisi, c. 5, sy 1, Mayıs 2024, ss. 21-29, https://izlik.org/JA52FH22YU.
Vancouver
1.Esmanur Aygan, Duygu Güçlü, Solmaz Ece Yılmaz. Uzun Ömür Üzerine Güncel Yaklaşımlar: Sirkadiyen Ritim ve Diyet Müdahaleleri. TSAD [Internet]. 01 Mayıs 2024;5(1):21-9. Erişim adresi: https://izlik.org/JA52FH22YU