Araştırma Makalesi

Kanserle Mücadelede Kadınların Öz-Savunuculuğu Ölçeği’nin Türkçe Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması

Cilt: 5 Sayı: 2 30 Eylül 2024
PDF İndir
TR EN

Kanserle Mücadelede Kadınların Öz-Savunuculuğu Ölçeği’nin Türkçe Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması

Öz

Amaç: Kanser tanısı alan kadınların kanserle mücadele sürecinde sağlığının ve yaşam kalitesinin iyileştirilmesi için gerekli müdahale ve desteğin sağlanması önemlidir. Bu bakımdan öncelikle kanserle mücadelede öz-savunuculuk düzeyi düşük kadınlar belirlenmelidir. Çalışmada bu amaçla kullanılabilecek Kanserle Mücadelede Kadınların Öz-Savunuculuğu Ölçeği (KÖSÖ)’nin Türkçe geçerlik ve güvenirliğinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Yöntem: Metodolojik tipteki bu çalışma 1 Aralık 2023 – 1 Haziran 2024 tarihleri aralığında tıbbi onkoloji ve jinekolojik onkoloji kliniklerinde yürütülmüştür. Çalışmaya invaziv kanser tanısı alan 200 kadın katılmıştır. Veriler bireysel bilgi formu, KÖSÖ, Kanser Güçlendirme Ölçeği (KGÖ) ve Kansere Tepki Tarzı Ölçeği (KTTÖ) kullanılarak toplanmıştır. Ölçek geçerliği dil, kapsam, yapı, kriter ve bilinen grup geçerliği yöntemleriyle; ölçek güvenirliği ise Cronbach alfa ve McDonald omega değerlerinin hesaplanmasıyla değerlendirilmiştir. Tanımlayıcı istatistikler frekans analizi, ölçek geçerlik güvenirliği Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA), Pearson korelasyon analizi, ortalama karşılaştırma testleri kullanılarak incelenmiştir. Bulgular: Ölçeğin Kapsam Geçerlik İndeksi 0,78 olup, kapsam geçerliği sağlanmıştır. DFA sonuçlarına göre ölçek üç faktör (Bilinçli karar verici olma, İlişki kurmanın gücü ve Sağlık çalışanlarıyla iletişim) altında toplanmıştır ve tüm maddelerin anlamlı faktör yüklerine sahip olduğu belirlenmiştir. Ölçeğe ait uyum indekslerine göre model doğrulanmıştır. Ölçeğin Cronbach alfa ve McDonald omega değerleri sırasıyla 0,89 ve 0,92 olup, yüksek güvenirliğe sahip olduğu belirlenmiştir. Ölçek maddelerinin düzeltilmiş madde-toplam korelasyonları yüksek bulunmuştur. KÖSÖ, KGÖ, KTTÖ ve bu ölçeklerin alt boyutları arasında güçlü anlamlı korelasyon olduğunu gösteren katsayılar ölçeğin kriter geçerliğini kanıtlamıştır. Ölçek yüksek-düşük eğitim seviyesine sahip, metastazı olan-olmayan ve kadın cinsiyete özgü kanser türüne sahip olan-olmayanlar arasında öz-savunuculuk becerilerindeki farklılıkları başarılı bir şekilde tespit etmiştir. Sonuç: KÖSÖ’nün Türkçe versiyonu kanser tanısı alan Türk kadınlarının öz-savunuculuğunun değerlendirilmesinde kullanılabilecek geçerli ve güvenilir bir ölçüm aracıdır."

Anahtar Kelimeler

Destekleyen Kurum

Yok

Etik Beyan

Bu çalışma Ankara Bilkent Şehir Hastanesi 2 Nolu Klinik Araştırmalar Etik Kurul Başkanlığı (Tarih: 25.10.2023, Sayı: E2-23-4911) tarafından onaylanmış ve Ankara Bilkent Şehir Hastanesi’nde gerçekleştirilmiştir. KÖSÖ’yü Türk kültürüne uyarlamak için ölçeği geliştiren yazardan online ortamda yazılı izin alınmıştır. Çalışma Helsinki Bildirgesi'nde belirtilen etik ilkelere uygun olarak yürütülmüştür. Araştırmaya katılımda gönüllülük esası sağlanmış olup, katılımcıların yazılı bilgilendirilmiş onamları alınmıştır.

Kaynakça

  1. 1. Siegel RL, Miller KD, Wagle NS, Jemal A. Cancer statistics. 2023. CA Cancer J Clin. 2023;73(1):17-48. doi: 10.3322/caac.21763.
  2. 2. Wang Y, Feng W. Cancer-related psychosocial challenges. Gen Psychiatr. 2022;35(5):e100871. doi: 10.1136/gpsych-2022-100871.
  3. 3. National Cancer Institute. Definitions, survivorship terms. 2024. [Cited 2024 July 18]. Available from https://cancercontrol.cancer.gov/ocs/definitions#terms
  4. 4. Schmidt EK, Faieta J, Tanner K. Scoping review of self-advocacy education interventions to improve care. OTJR (Thorofare N J). 2020;40(1):50-56. doi: 10.1177/1539449219860583.
  5. 5. Hagan TL, Donovan HS. Self-advocacy and cancer: a concept analysis. J Adv Nurs. 2013;69(10):2348-59. doi: 10.1111/jan.12084.
  6. 6. Thomas TH, Scott PW, Nilsen ML, Lee J, McCarthy ME, Harris A, Johnson J, Donovan HS. The female self-advocacy in Cancer Survivorship scale is a psychometrically sound measure of self-advocacy in male cancer survivors. Psychooncology. 2024;33(1):e6269. doi: 10.1002/pon.6269.
  7. 7. Hagan TL, Cohen SM, Rosenzweig MQ, Zorn K, Stone CA, Donovan HS. The Female Self-Advocacy in Cancer Survivorship Scale: A validation study. J Adv Nurs. 2018;74(4):976-987. doi: 10.1111/jan.13498.
  8. 8. Daniels J, Struthers H, Soler J, Ricco E, Blackmon J, Teklehaimanot S, McIntyre J, Coates T. Building self-advocacy in HIV care: the use of role-play to examine healthcare access for HIV-positive MSM in rural South Africa. Glob Health Promot. 2021;28(3):32-40. doi: 10.1177/1757975920974008.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Dahili Hastalıklar Hemşireliği, Doğum ve Kadın Hastalıkları Hemşireliği

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

30 Eylül 2024

Gönderilme Tarihi

8 Eylül 2024

Kabul Tarihi

24 Eylül 2024

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2024 Cilt: 5 Sayı: 2

Kaynak Göster

APA
Abay, H., Alagöz, F. M., Çakmak, B., Çime, H., & Akar, S. (2024). Kanserle Mücadelede Kadınların Öz-Savunuculuğu Ölçeği’nin Türkçe Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması. Türkiye Sağlık Araştırmaları Dergisi, 5(2), 1-21. https://izlik.org/JA45BG78FK
AMA
1.Abay H, Alagöz FM, Çakmak B, Çime H, Akar S. Kanserle Mücadelede Kadınların Öz-Savunuculuğu Ölçeği’nin Türkçe Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması. TSAD. 2024;5(2):1-21. https://izlik.org/JA45BG78FK
Chicago
Abay, Halime, Feride Mualla Alagöz, Betül Çakmak, Hakan Çime, ve Serra Akar. 2024. “Kanserle Mücadelede Kadınların Öz-Savunuculuğu Ölçeği’nin Türkçe Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması”. Türkiye Sağlık Araştırmaları Dergisi 5 (2): 1-21. https://izlik.org/JA45BG78FK.
EndNote
Abay H, Alagöz FM, Çakmak B, Çime H, Akar S (01 Eylül 2024) Kanserle Mücadelede Kadınların Öz-Savunuculuğu Ölçeği’nin Türkçe Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması. Türkiye Sağlık Araştırmaları Dergisi 5 2 1–21.
IEEE
[1]H. Abay, F. M. Alagöz, B. Çakmak, H. Çime, ve S. Akar, “Kanserle Mücadelede Kadınların Öz-Savunuculuğu Ölçeği’nin Türkçe Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması”, TSAD, c. 5, sy 2, ss. 1–21, Eyl. 2024, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA45BG78FK
ISNAD
Abay, Halime - Alagöz, Feride Mualla - Çakmak, Betül - Çime, Hakan - Akar, Serra. “Kanserle Mücadelede Kadınların Öz-Savunuculuğu Ölçeği’nin Türkçe Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması”. Türkiye Sağlık Araştırmaları Dergisi 5/2 (01 Eylül 2024): 1-21. https://izlik.org/JA45BG78FK.
JAMA
1.Abay H, Alagöz FM, Çakmak B, Çime H, Akar S. Kanserle Mücadelede Kadınların Öz-Savunuculuğu Ölçeği’nin Türkçe Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması. TSAD. 2024;5:1–21.
MLA
Abay, Halime, vd. “Kanserle Mücadelede Kadınların Öz-Savunuculuğu Ölçeği’nin Türkçe Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması”. Türkiye Sağlık Araştırmaları Dergisi, c. 5, sy 2, Eylül 2024, ss. 1-21, https://izlik.org/JA45BG78FK.
Vancouver
1.Halime Abay, Feride Mualla Alagöz, Betül Çakmak, Hakan Çime, Serra Akar. Kanserle Mücadelede Kadınların Öz-Savunuculuğu Ölçeği’nin Türkçe Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması. TSAD [Internet]. 01 Eylül 2024;5(2):1-21. Erişim adresi: https://izlik.org/JA45BG78FK