Bitki-Patojen İnteraksiyonlarının Yeni Paradigması: Bitki İmmünolojisi; Temel Kavramlar
Öz
İnsan ve hayvan hastalıklarından doğal korunma ile ilgili çalışmalar bir kaç asır öncelere kadar uzanmaktadır. Bu yöndeki ilk adım, İngiliz Edward Jenner (1749-1823) tarafından atılmıştır. Çok uzun yıllardan beri, bitkilerin mikrobiyel elisitörleri algılama sistemlerine sahip olduğu bilinse de, immünoloji terimi adı altında bitkilere ait bağışıklık ile ilgili çalışmalar yaklaşık son 15-20 yıldan beri tasnif edilmiş olup konu ile ilgili özellikle Türkçe kaynak ve ülkemizde deneysel araştırma çalışması yeterli düzeyde bulunmamaktadır. İmmünite (rezistanslık-dayanıklılık); infektiyöz hastalıklardan bireyleri koruyan, doğal olarak meydana gelen savunma mekanizmasının tamamıdır. Belirli bir mikroorganizmaya karşı vücudun direncidir şeklinde de ifade edilebilir. Bitkiler; bakteri, fungus, protista, böcek, vertebra gibi birçok organizmalar için zengin bir besin kaynağıdır. Hayvanlara benzer immün sistemleri olmasa da, bitkiler yapısal, kimyasal ve istila eden organizmaları tanımak amacıyla protein yapıda bir dizi mekanizmalar sistemine sahiptirler, böylece yıkıcı bir zarardan korunmak için zararlıları durdurabilirler. Karmaşık bir yapıya sahip olan bitki immün sistemini harekete geçirmek için önce patojen tehdidinin bitki tarafından algılanması gerekir. Bitkinin bu algılama olaylarını anlamak için öncelikle savunmada rol oynayan ve patojenden türeyen aracı moleküller ile bitki immün mekanizmasının fazlarının bilinmesi gerekir. Özellikle bitki immün sisteminin çalışma modelini kavrayabilmek için, bitki immünitesinin farklı aşamalarını ilgilendiren ve elisitör molekülleri olan MAMPs, PAMPs, MIMPs, MAMP reseptörü, efektör, dayanıklılık (R) proteinleri, PRR, ETI, PTI vb terimleri yakından tanımak ve aralarındaki farkları ortaya koymak amacıyla bu çalışma derlenmiştir.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Alfano JR, Collmer A. 2004. Type III secretion system effector proteins: double agents in bacterial disease and plant defense. Annu. Rev. Phytopathol, 42:385–414.
- Alfano JR, A Collmer. 1996. Bacterial Pathogens in Plants: Life up against the Wall. Plant Cell, 8/10:1683–1698.
- Alfano JR, Kim HS, Delanye TP, Collmer A. 1997. Evidence that the Pseudomonas syringae pv syringae hrp-linked hrpA gene encodes an Avr-like protein that acts in an hrp-dependent manner within tobacco cells. Mol Plant Microbe Interact, 10:580-588.
- Angelova Z, Georgiev S, Roos W. 2006. Elicitation of plants. Biotechnol Biotechnol Eq, 20:72-83.
- Ausubel FM. 2005. Are innate immune signaling pathways in plants and animals conserved? Nat. Immunol, 6:973–79.
- Belkhadir Y, Nimchuk Z, Hubert DA, Mackey D, Dangl JL. 2004. Arabidopsis RIN4 negatively regulates disease resistance mediated by RPS2 and RPM1 downstream or independent of the NDR1 signal modulator and is not required for the virulence functions of bacterial type III effectors AvrRpt2 or AvrRpm1. Plant Cell, 16/10:2822-35.
- Belkhadir Y, Subramaniam R, Dangl JL. 2004. Plant disease resistance protein signaling: NBS-LRR proteins and their partners. Curr Opin Plant Biol, 7/4:391-9.
- Bent AF, Kunkel BN, Dahlbeck D, Brown KL, Schmidt R, Giraudat J, Leung J, Staskawicz BJ. 1994. RPS2 of Arabidopsis thaliana: a leucine-rich repeat class of plant disease resistance genes. Science, 265:1856–1860.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
-
Bölüm
Derleme
Yazarlar
Berna Baş
*
Gaziantep Üniversitesi
Türkiye
Yayımlanma Tarihi
29 Haziran 2018
Gönderilme Tarihi
7 Mart 2018
Kabul Tarihi
28 Haziran 2018
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2018 Cilt: 3 Sayı: 1