Derleme

İLK TEDAVİ DEĞERLERİNE DAYALI ROMATOİD ARTRİTTE BİYOBELİRTEÇ KÜMELERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ

Cilt: 2 Sayı: 1 27 Nisan 2025
PDF İndir
TR EN

İLK TEDAVİ DEĞERLERİNE DAYALI ROMATOİD ARTRİTTE BİYOBELİRTEÇ KÜMELERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ

Öz

Romatoid artrit (RA), sistemik inflamasyonla karakterize, eklem hasarına ve sistemik komplikasyonlara yol açan kronik bir otoimmün hastalıktır. Bu çalışma, GEO2R veritabanından elde edilen gen ifadesi verilerini kullanarak RA hastalarında biyobelirteç kümelerini ilk tedavi yanıtlarına göre değerlendirmeyi amaçlamaktadır. 104 gen beş işlevsel kategoriye ayrılmıştır: otoimmünite, inflamasyon, hastalık ilerlemesi, doku hasarı ve tedavi yanıtı. Kümeleme analizi, metotreksat (MTX) ve biyolojik tedaviler ile tedavi edilen hastalar arasında gen ifadesi örüntülerinde anlamlı farklılıklar ortaya koymuştur. Bulgularımız, RA patogenezinde inflamasyonun baskın rolünü vurgulamakta ve kişiselleştirilmiş tedavi stratejileri için bir çerçeve sunmaktadır. Hiyerarşik kümeleme analizi, inflamasyonla ilişkili genlerin (IL6ST, RNF146) en yüksek transkripsiyonel koordinasyonu gösterdiğini belirlemiştir. Yüksek düzeyde eksprese edilen genler (RNA45SN1, MALAT1, TMEM259) ribozom biyogenezi, sinovyal yeniden yapılanma ve sitokin sinyalleşmesi ile ilişkilendirilmiştir. Otoimmünite ile ilişkili (RO60, MBD6) ve tedavi yanıtı belirteçleri (TRIM41, PPP1R12C) ayrı kümeler oluşturmuştur. Dendrogram analizi, IL6ST aracılı yolakları ve MALAT1’e bağlı doku hasarı mekanizmalarını merkezi düğümler olarak öne çıkarmıştır. Kümeleme örüntüleri metotreksat ve biyolojik tedavi gören gruplar arasında farklılık göstermiş; ikincisinde inflamasyon ve doku onarımı genlerinin (MUS81, TMED7) daha sıkı düzenlendiği görülmüştür. Çalışma, RA heterojenitesinin anlaşılmasında ve tedavi sonuçlarının iyileştirilmesinde biyobelirteçlerin önemini vurgulamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. 1. Lange, E., Kucharski, D., Svedlund, S., Svensson, K., Bertholds, G., Gjertsson, I., & Mannerkorpi, K. (2019). Effects of aerobic and resistance exercise in older adults with rheumatoid arthritis: a randomized controlled trial. *Arthritis Care & Research, 71*(1), 61-70.
  2. 2. Choy, E. (2012). Understanding the dynamics: pathways involved in the pathogenesis of rheumatoid arthritis. *Rheumatology, 51*(suppl_5), v3-v11.
  3. 3. Kou, H., Huang, L., Jin, M., He, Q., Zhang, R., & Ma, J. (2023). Effect of curcumin on rheumatoid arthritis: a systematic review and meta-analysis. *Frontiers in Immunology, 14*, 1121655.
  4. 4. Mizuuchi, T., Sawada, T., Nishiyama, S., Tahara, K., Hayashi, H., Mori, H., ... & Tohma, S. (2022). Distal interphalangeal joint involvement may be associated with disease activity and affected joint distribution in rheumatoid arthritis. *Journal of Clinical Medicine, 11*(5), 1405.
  5. 5. Vadell, A. K., Bärebring, L., Hulander, E., Gjertsson, I., Lindqvist, H. M., & Winkvist, A. (2020). Anti-inflammatory Diet In Rheumatoid Arthritis (ADIRA)—a randomized, controlled crossover trial indicating effects on disease activity. *The American Journal of Clinical Nutrition, 111*(6), 1203-1213.
  6. 6. Wang, L., Huang, S., Li, S., Li, M., Shi, J., Bai, W., ... & Liu, Y. (2019). Efficacy and safety of umbilical cord mesenchymal stem cell therapy for rheumatoid arthritis patients: a prospective phase I/II study. *Drug Design, Development and Therapy, 13*, 4331-4340.
  7. 7. Liu, L., Yan, Y. D., Shi, F. H., Lin, H. W., Gu, Z. C., & Li, J. (2022). Comparative efficacy and safety of JAK inhibitors as monotherapy and in combination with methotrexate in patients with active rheumatoid arthritis: A systematic review and meta-analysis. *Frontiers in Immunology, 13*, 977265.
  8. 8. Deane, K. D., & Holers, V. M. (2021). Rheumatoid arthritis pathogenesis, prediction, and prevention: an emerging paradigm shift. *Arthritis & Rheumatology, 73*(2), 181-193.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

İstatistiksel ve Nicel Genetik

Bölüm

Derleme

Yazarlar

Yayımlanma Tarihi

27 Nisan 2025

Gönderilme Tarihi

19 Şubat 2025

Kabul Tarihi

7 Nisan 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 2 Sayı: 1

Kaynak Göster

APA
Dereli, C., Karadavut, U., & Turan, M. (2025). İLK TEDAVİ DEĞERLERİNE DAYALI ROMATOİD ARTRİTTE BİYOBELİRTEÇ KÜMELERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ. Turkish Journal of Medicine and Health Sciences, 2(1), 19-29. https://izlik.org/JA45XD84RS
AMA
1.Dereli C, Karadavut U, Turan M. İLK TEDAVİ DEĞERLERİNE DAYALI ROMATOİD ARTRİTTE BİYOBELİRTEÇ KÜMELERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ. TTSB. 2025;2(1):19-29. https://izlik.org/JA45XD84RS
Chicago
Dereli, Ceren, Ufuk Karadavut, ve Muhammed Turan. 2025. “İLK TEDAVİ DEĞERLERİNE DAYALI ROMATOİD ARTRİTTE BİYOBELİRTEÇ KÜMELERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ”. Turkish Journal of Medicine and Health Sciences 2 (1): 19-29. https://izlik.org/JA45XD84RS.
EndNote
Dereli C, Karadavut U, Turan M (01 Nisan 2025) İLK TEDAVİ DEĞERLERİNE DAYALI ROMATOİD ARTRİTTE BİYOBELİRTEÇ KÜMELERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ. Turkish Journal of Medicine and Health Sciences 2 1 19–29.
IEEE
[1]C. Dereli, U. Karadavut, ve M. Turan, “İLK TEDAVİ DEĞERLERİNE DAYALI ROMATOİD ARTRİTTE BİYOBELİRTEÇ KÜMELERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ”, TTSB, c. 2, sy 1, ss. 19–29, Nis. 2025, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA45XD84RS
ISNAD
Dereli, Ceren - Karadavut, Ufuk - Turan, Muhammed. “İLK TEDAVİ DEĞERLERİNE DAYALI ROMATOİD ARTRİTTE BİYOBELİRTEÇ KÜMELERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ”. Turkish Journal of Medicine and Health Sciences 2/1 (01 Nisan 2025): 19-29. https://izlik.org/JA45XD84RS.
JAMA
1.Dereli C, Karadavut U, Turan M. İLK TEDAVİ DEĞERLERİNE DAYALI ROMATOİD ARTRİTTE BİYOBELİRTEÇ KÜMELERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ. TTSB. 2025;2:19–29.
MLA
Dereli, Ceren, vd. “İLK TEDAVİ DEĞERLERİNE DAYALI ROMATOİD ARTRİTTE BİYOBELİRTEÇ KÜMELERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ”. Turkish Journal of Medicine and Health Sciences, c. 2, sy 1, Nisan 2025, ss. 19-29, https://izlik.org/JA45XD84RS.
Vancouver
1.Ceren Dereli, Ufuk Karadavut, Muhammed Turan. İLK TEDAVİ DEĞERLERİNE DAYALI ROMATOİD ARTRİTTE BİYOBELİRTEÇ KÜMELERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ. TTSB [Internet]. 01 Nisan 2025;2(1):19-2. Erişim adresi: https://izlik.org/JA45XD84RS

Açık Erişim Politikası
Turkish Journal of Medicine and Health Science, yayımlanan tüm içeriğe anında ve ücretsiz erişim sağlayan bir açık erişim dergisidir.
Dergi, bilimsel bilginin araştırmacılar, sağlık profesyonelleri, kurumlar, politika yapıcılar, öğrenciler ve genel kamuoyu için serbestçe erişilebilir olması gerektiği ilkesini destekler. Bu doğrultuda, dergide yayımlanan tüm makaleler; abonelik ücreti, erişim kısıtlaması veya ödeme duvarı olmaksızın çevrim içi olarak kullanıma sunulur.
Açık Erişim Beyanı
Turkish Journal of Medicine and Health Science’ta yayımlanan tüm makaleler, derginin lisans koşulları çerçevesinde ücretsiz olarak okunabilir, indirilebilir ve paylaşılabilir.
Dergi, yayımlanan araştırmaların ulusal ve uluslararası düzeyde geniş bir kitleye ulaşmasını sağlayarak tıp ve sağlık bilimleri alanındaki bilimsel bilginin yayılmasını teşvik etmeyi amaçlar.
Lisanslama Politikası
Turkish Journal of Medicine and Health Science’ta yayımlanan makaleler, Creative Commons Atıf-Ticari Olmayan-Türetilemez 4.0 Uluslararası Lisansı (CC BY-NC-ND 4.0) ile lisanslanmıştır.
Bu lisans kapsamında kullanıcılar, yayımlanan materyali diledikleri ortam veya formatta kopyalayabilir ve yeniden dağıtabilirler; ancak şu şartlara uymaları gerekir:
- Yazara/yazarlara ve dergiye uygun şekilde atıfta bulunulmalıdır.
- Orijinal kaynak açıkça belirtilmelidir.
- Materyal ticari amaçlarla kullanılmamalıdır.
- Materyal üzerinde değişiklik yapılmamalı, dönüştürülmemeli veya türev eserler oluşturulmamalıdır.
Yayımlanan içeriğin her türlü kullanımı, CC BY-NC-ND 4.0 lisansının koşullarına uygun olmalıdır.
Telif Hakkı
Yazarlar, yayımlanan çalışmalarının bilimsel, etik ve hukuki içeriğinden sorumludur. Yazarlar, makalelerini dergiye göndererek ve yayımlanmasını sağlayarak, derginin yayın ve lisanslama koşullarını kabul etmiş olurlar.
Yazarlar; çalışmalarında yer alan telif hakkına tabi materyaller, şekiller, tablolar, görseller veya üçüncü taraflara ait diğer içerikler için gerekli izinleri almakla yükümlüdürler.
Yayın Ücreti
Turkish Journal of Medicine and Health Science; makale gönderim, işlem, değerlendirme veya yayın süreçlerinin hiçbir aşamasında ücret talep etmez.
Editöryal değerlendirme, hakem süreci, kabul veya yayımlanma aşamalarının hiçbirinde yazarlardan herhangi bir ödeme istenmez. Arşivleme ve Erişilebilirlik
Dergi elektronik ortamda yayımlanmakta olup, yayımlanan içeriğinin uzun vadeli erişilebilirliğini, görünürlüğünü ve korunmasını sağlamayı amaçlar.
Yayımlanan tüm makaleler derginin web sitesi üzerinden sunulmakta olup, okuyucular tarafından herhangi bir kayıt, abonelik veya ödeme gerekmeksizin erişilebilir durumdadır.
Kullanıcı Hakları
Okuyucular, yayımlanan makalelere ticari olmayan amaçlarla erişebilir, bunları okuyabilir, indirebilir, kopyalayabilir ve paylaşabilirler; ancak bu süreçte orijinal esere uygun şekilde atıfta bulunulması, içeriğin değiştirilmemesi ve içerikten türev eserler oluşturulmaması şarttır.
Yayımlanan makalelerin ticari amaçlarla kullanılması veya üzerinde değişiklik yapılarak yeni versiyonlarının oluşturulması, ilgili lisans koşulları uyarınca izin alınmasını gerektirir.
Açık Bilime Bağlılık
Turkish Journal of Medicine and Health Science, bilimsel araştırmaların geniş çapta yayılmasını destekler; sorumlu, etik ve şeffaf akademik iletişimi teşvik eder.
Dergi, içeriğine açık erişim imkânı sunarak tıp ve sağlık bilimleri alanındaki araştırmaların görünürlüğünü, erişilebilirliğini ve etkisini artırmayı hedefler.