Research Article

İyi sağlık algısına etki eden faktörlerin yaşam seyri yaklaşımı ile incelenmesi

Volume: 21 Number: 1 April 15, 2023
TR EN

İyi sağlık algısına etki eden faktörlerin yaşam seyri yaklaşımı ile incelenmesi

Abstract

Amaç: Çocukluktaki iyi sağlık algısının erişkinlik dönemi dahil sürdürülmesine etki eden dolaylı ve dolaysız risk faktörlerini incelemektir. Yaşam seyri epidemiyolojisi teorik arka plan sağlamıştır. Buna göre sağlık, doğumla başlayıp çocukluk ve yetişkinliğin tümü boyunca tecrübe edilen sosyal ve biyolojik süreçlerden bir bütün olarak etkilenmektedir. Yöntem: Nicel veri kaynağı olarak Avrupa Sağlık, Yaşlanma ve Emeklilik Araştırması (Survey of Health, Ageing and Retirement in Europe, SHARE) kullanılmıştır (n=15128). Retrospektif veri sayesinde: 1) 0-15 yaş dönemi için iyi olarak algılanan sağlığın 50+ erişkinlik döneminde algılanan sağlığa kadar nasıl dönüştüğünün (iyi kalma ya da kötüye dönme) incelenmesi, 2) Sağlığa etki etmesi beklenen risk faktörlerinin güncel durumla sınırlı olmadan yaşam seyrinin tümü boyunca (yaşamın herhangi bir döneminde sigara kullanmış olma gibi) değerlendirilmesi mümkün olmuştur. Tanımlayıcı analizlerin ardından hiyerarşik ikili lojistik regresyon analizi yürütülmüştür. Çoklu ortak doğrusallık varsayımı ihlal edilmemiştir. Hosmer ve Lemeshow uyum iyiliği testi, modeli desteklemektedir. Bulgular: Post-sosyalist refah modeline kıyasla diğer üç refah modelinde (sosyal-demokrat, muhafazakâr-korporatist ve Akdeniz) yaşayan kişilerin 0-15 yaş iyi sağlık algısını 50+ dönem dahil sürdürmesi 2 kat fazladır. Düşük eğitim seviyesinin, hayatının herhangi bir döneminde ekonomik zorluk yaşamış olmanın, olumsuz çalışma koşullarının, fiziksel hareketsizlik ile preobez/obez olmanın ve göçmen olmanın iyi sağlık algısının sürdürülmesini olumsuz etkilediği görülmüştür. Sigara kullanma ve cinsiyet ise istatistiksel olarak anlamsız etkenler olmuştur. Sonuç: Çocukluktaki iyi sağlık algısının yaşam seyri boyunca sürdürülmesi bireysel tercihler ve yaşam tarzı ile ilgili olduğu gibi, sosyal faktörlerden de etkilenmektedir. Nüfusun tümü eşit şartlarda yaşamadığı için iyi sağlığın sürdürülmesi, dezavantajlı gruplar için daha zordur

Keywords

References

  1. Köksal S. Epidemiyolojik Araştırma Yöntemleri Tanım, Sınıflama. Halk Sağlığı Ders Kitabı içinde. İstanbul: İstanbul Üniversitesi Cerrahpaşa Tıp Fakültesi; 2008. s. 59-62.
  2. Berkman LF, Kawachi I. A historical framework for social epidemiology. In Berkman LF, Kawachi I, Glymour MM, editors. Social Epidemiology. New York: Oxford University Press; 2014. p. 1-16.
  3. Pearce N. Traditional Epidemiology, Modern Epidemiology, and Public Health. American Journal of Public Health 1996; 86(5): 678-683.
  4. Kuh D, Hardy R. A life course approach to women’s health: does the past predict the present? In Kuh D, Hardy R, editors. A Life Course Approach to Women’s Health. New York: Oxford University Press; 2002. p. 3-22
  5. Millard AV. A causal model of high rates of child mortality. Soc. Sci. Med 1994; 38(2): 253-268.
  6. Börsch-Supan A, Jürges H. The Survey of Health, Ageing and Retirement in Europe – Methodology. Mannheim: MEA. 2005.
  7. Bergmann M, Bethmann A, De Luca G. Sampling Design in SHARE Wave 7. In Bergmann M, Scherpenzeel A, Börsch-Supan A, editors. SHARE Wave 7 Methodology: Panel Innovations and Life Histories. Munich: MEA, Max Planck Institute for Social Law and Social Policy; 2019. p. 81-88.
  8. Pallant J. SPSS Kullanma Klavuzu: SPSS ile Adım Adım Veri Analizi. Balcı S, Ahi B, düzenleyen. Ankara: Anı, 2015.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Health Care Administration

Journal Section

Research Article

Publication Date

April 15, 2023

Submission Date

April 21, 2022

Acceptance Date

February 28, 2023

Published in Issue

Year 2023 Volume: 21 Number: 1

APA
Palaz, F. S. (2023). İyi sağlık algısına etki eden faktörlerin yaşam seyri yaklaşımı ile incelenmesi. Turkish Journal of Public Health, 21(1), 71-86. https://doi.org/10.20518/tjph.1106798
AMA
1.Palaz FS. İyi sağlık algısına etki eden faktörlerin yaşam seyri yaklaşımı ile incelenmesi. TJPH. 2023;21(1):71-86. doi:10.20518/tjph.1106798
Chicago
Palaz, Ferhan Saniye. 2023. “İyi Sağlık Algısına Etki Eden Faktörlerin Yaşam Seyri Yaklaşımı Ile Incelenmesi”. Turkish Journal of Public Health 21 (1): 71-86. https://doi.org/10.20518/tjph.1106798.
EndNote
Palaz FS (April 1, 2023) İyi sağlık algısına etki eden faktörlerin yaşam seyri yaklaşımı ile incelenmesi. Turkish Journal of Public Health 21 1 71–86.
IEEE
[1]F. S. Palaz, “İyi sağlık algısına etki eden faktörlerin yaşam seyri yaklaşımı ile incelenmesi”, TJPH, vol. 21, no. 1, pp. 71–86, Apr. 2023, doi: 10.20518/tjph.1106798.
ISNAD
Palaz, Ferhan Saniye. “İyi Sağlık Algısına Etki Eden Faktörlerin Yaşam Seyri Yaklaşımı Ile Incelenmesi”. Turkish Journal of Public Health 21/1 (April 1, 2023): 71-86. https://doi.org/10.20518/tjph.1106798.
JAMA
1.Palaz FS. İyi sağlık algısına etki eden faktörlerin yaşam seyri yaklaşımı ile incelenmesi. TJPH. 2023;21:71–86.
MLA
Palaz, Ferhan Saniye. “İyi Sağlık Algısına Etki Eden Faktörlerin Yaşam Seyri Yaklaşımı Ile Incelenmesi”. Turkish Journal of Public Health, vol. 21, no. 1, Apr. 2023, pp. 71-86, doi:10.20518/tjph.1106798.
Vancouver
1.Ferhan Saniye Palaz. İyi sağlık algısına etki eden faktörlerin yaşam seyri yaklaşımı ile incelenmesi. TJPH. 2023 Apr. 1;21(1):71-86. doi:10.20518/tjph.1106798

                     13955                      13956                         13959                        28911                              13958

  

       

TURKISH JOURNAL OF PUBLIC HEALTH - TURK J PUBLIC HEALTH. online-ISSN: 1304-1096 

Copyright holder Turkish Journal of Public Health. This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.