Kayseri'de kahvehane, kafeterya ve lokantalarda hizmet verenlerin tütün kontrolü yasasına uyma ve destek durumu
Abstract
Amaç: Bu çalışmada, yürürlüğe girmesinden bir yılın üzerinde bir süre geçtikten sonra Tütün Kontrolü Yasası’na kahvehane, kafeterya ve lokanta işveren ve çalışanlarının bakış açılarının, Tütün Kontrolü Yasası’nın getirdiği yasaktan etkilenme durumlarının ve yasaya uyma durumlarında değişiklik olup olmadığının ortaya çıkarılması amaçlanmaktadır. Yöntem: Çalışma 2010 yılı Ekim ayı içerisinde, Kayseri İl Merkezindeki 405 kahvehane, kafeterya ve lokantada hizmet vermekte olan 1161 kişi üzerinde yapılan kesitsel tipte bir araştırmadır. 25 sorudan oluşan bir anket işyerlerinde yüz yüze görüşülerek uygulanmıştır. Bulgular: Kahvehane, kafeterya ve lokantaların kapalı bölümlerinde sigara içilmesine yasak getiren Tütün Kontrolü Yasası’nı araştırmaya alınanların %41.4’ü tamamen desteklerken, %45.8’si kısmen desteklediklerini, %12.8’i ise bu düzenlemeye tamamen karşı olduklarını belirtmişlerdir. Yasağı destekleme oranı kahvehane çalışanlarında, halen sigara içenlerde, açık alanı bulunmayan yerlerde çalışanlarda ve işveren/işyeri sorumlusu olarak çalışanlarda anlamlı şekilde daha düşüktür (p<0.05). Bireylerin %44.4’ü yasal düzenleme sonrası müşteri sayılarının azaldığını, %37.3’ü değişmediğini, %5.2’si ise arttığını belirtmiş, %13.1’i yorum yapmamıştır. Müşterilerin azaldığını belirtenlerin oranı açık alanı bulunmayan yerlerde çalışanlarda, sigara içenlerde ve kahvehane çalışanlarında daha yüksektir. Çalışanların %16.0’ı müşterilerin bu düzenlemeye her zaman olumlu baktıklarını, %58.8’i ise ilk zamanlar olumsuz tepkiler olsa da artık alışıldığını belirmişlerdir. Yasal düzenleme öncesine göre çalışanların hem işyerinde hem de gün boyunca içtikleri sigara sayısının anlamlı olarak düştüğü tespit edilmiştir. Sonuç: Bu sonuçlar, yasal düzenlemenin - çalışanlarda henüz yeterli desteğe ulaşmasa da - olumlu sonuçlar vermeye başladığını göstermektedir. Özellikle kapalı ortamlarda sigara içmenin zararlı olmayabileceğini düşünenler başta olmak üzere çalışanların pasif içiciliğin kendi sağlıklarına olası etkileri üzerine bilinçlendirilmesiyle yasaya desteğin artacağı düşünülmektedir.
Anahtar Kelimeler: Sigara yasağı, destek, kahvehane, lokanta, pasif içicilik
Keywords
References
- 1. Küresel Yetişkin Tütün Araştırması 2012. Türkiye Halk Sağlığı Kurumu. TC Sağlık Bakanlığı Yayın No:948, Ankara 2014.
- 2. World Health Organization. WHO Report on the Global Tobacco Epidemic, 2013: Warning about the Dangers of Tobacco, Geneva 2011.
- 3. Mollahaliloğlu S, Bora Başara B, Eryılmaz Z (Eds). Sağlık İstatistikleri Yıllığı 2010. Hıfzıssıhha Mektebi Müdürlüğü, Refik Saydam Hıfzıssıhha Merkezi Başkanlığı, Sağlık Bakanlığı Kalkan Matbaacılık, 2011.
- 4. Bilir N, Özcebe H. Kapalı ortamda sigara içilmesinin yasaklanması uygulamasının iç ortam hava kalitesine etkisi. Tuberk Toraks 2012;60(1):41-46.
- 5. Melberg HO, Lund KE. Do smoke-free laws affect revenues in pubs and restaurants? Eur J Health Econ 2012;13:93– 99.
- 6. Fichtenberg CM, Glantz SA. Effect of smoke-free workplaces on smoking behaviour: systematic review. BMJ 2002; 325:188-194.
- 7. Öztürk A, Poyrazoğlu S, Şarlı Ş. The short term effect of the law prohibiting smoking in enclosed areas upon the smoking conditions of employees in Kayseri, Turkey. Turk J Med Sci 2011;41(1):165-171.
- 8. Doruk S, Çelik D, Etikan İ ve ark. Tokat’da kapalı alanlarda sigara içiminin engellenmesine dair yasaya ilişkin işletme çalışanlarının bilgi ve tutumlarının değerlendirilmesi. Tuberk Toraks 2010;58(3):286-292.
- 9. Çan G, Topbaş M, Yılmaz AY ve ark. Trabzon İl Merkezinde sigara yasağı ile ilgili bilgi ve tutumlar. TAF Prev Med Bull 2011;10(3):275-280.
- 10. Kumru G, Oruç Ç, Polat S ve ark. Ankara’da bazı yemek yenen işletmelerde 4207 sayılı “Tütün Ürünlerinin Zararlarının Önlenmesi ve Kontrolü Hakkında Kanun’a uyum ve bu işletmelerde çalışanların, işverenlerin kanuna yaklaşımları. Toplum Hekimliği Bülteni 2009;28(2):12-19.