Yıl 2019, Cilt 17 , Sayı 3, Sayfalar 350 - 361 2019-12-29

Hâlâ Göremediklerimiz: Cinsiyet ve Toplumsal Cinsiyet Temelli Tıp Yaklaşımı
Still Blurred: Sex and Gender Based Medicine Approach

Yesim YASİN [1] , Erkin AYDEMİR [2] , İrem ŞEVİK [3] , Ezgi ÖZYALÇIN [4]


Cinsiyet ve toplumsal cinsiyet temelli tıp, 2000’li yılların başından itibaren üzerinde çalışılmaya başlayan görece yeni bir alandır. Amerika Birleşik Devletleri ve kıta Avrupası’ndan birçok ülkede ilgi görmüş, birçok üniversitede kurumsallaşmıştır. Cinsiyet ve toplumsal cinsiyet temelli tıp yaklaşımı geleneksel tıbbın uzun bir zamandır gör(e)mediği bir konuya, hastalıkların ve diğer tıbbi durumların epidemiyoloji, prognoz, koruma, tedavi ve sonuçlar açısından kadına ve erkeğe göre nasıl farklılaşabildiğini göstermeye çalışır.  Araştırmalar, bu perspektifin ihmal edilmesinin özellikle kadınların sağlığı açısından ne kadar tehlikeli sonuçlarının olabileceğini açıkça ortaya koymuştur.  Kardiyoloji, bu alanda en fazla öne çıkmış uzmanlıklardan biridir. Bu makale tıbbın bu özellikli alanı Türkiye akademyasına tanıtmak ve cinsiyet ve toplumsal cinsiyet temelli tıp yaklaşımın tıbba ve halk sağlığına yaptığı temel katkıları ele almayı amaçlamaktadır. Makalede, kişiye özel tıp yaklaşımının farklarının da altı çizilecek ve yapılabilecek çalışmalarla ilgili birkaç öneri yer alacaktır.   



Sex and gender based medicine is a relatively new area of interest. Studies concerning this topic have started to emerge quite recently, only since the beginning of the 2000’s.  It has become popular both in the United States and Europe and has been institutionalized in many universities.  Sex and gender based medicine is an approach that attempts to show how diseases and other medical conditions differ between men and women in terms of epidemiology, prognosis, prevention, treatment and outcomes: all considerations which have been ignored or overlooked by traditional medical approaches for a long time.  Research has clearly put forward how the lack of this perspective can be detrimental to the health of women in particular.  Cardiology is one of the leading specialties through which this approach is epitomized.  This article aims to introduce this distinct area in medicine to Turkish academia and attempts to review the basic contributions of sex and gender based approach to medicine and public health. The article also seeks to underline differences between this approach and personalized medicine and provide suggestions about research prospects.


  • 1. Legato M (2003) “Beyond women’s health: The new disciple of gender-specific medicine”, Medical Clinics of North America, 88: 917-37.2. Morris M (1999) “Shaping Women’s Health Research: Scope and Methodologies.” (online) Available at: https://cdn.dal.ca/content/dam/dalhousie/pdf/diff/ace-women-health/ACEWH_shaping_womens_health_research.pdf (erişim tarihi: 21.10.2018).3. Pinn VW (2017) “A View of the History of Sex/Gender Medicine in the United States”, The International Society of Gender Medicine: History and Highlights, editörler: Marianne J. Legato ve Marek Glezerman, Academic Press. (Kitap bölümü)4. Regitz-Zagrosek, V. Why do we need gender medicine? in Oertelt-Prigione S, Regitz-Zagrosek V, editors. Sex and Gender Aspects in Clinical Medicine. 1st ed. Springer London; 2012, s: 1-5. 5. Hochleitner, M., Nachtschatt, U., Siller, H. (2013). How Do We Get Gender Medicine Into Medical Education? Health Care for Women International. 2013; 34(1): 3–13. 6. Pope JH, Aufderheide TP, Ruthazer R, et al. Missed diagnoses of acute cardiac ischemia in the emergency department. N Engl J Med. 2000; 342(16):1163-1170.7. Dey S, Flather MD, Devlin G, et al. Sex-related differences in the presentation, treatment and outcomes among patients with acute coronary syndromes: the Global Registry of Acute Coronary Events. Heart. 2009; 95(1): 20-26.8. Kark JD, Sandholzer C, Friedlander Y, Utermann G. Plasma Lp(a), apolipoprotein(a) isoforms and acute myocardial infarction in men and women: a case-control study in the Jerusalem population. Atherosclerosis. 1993; 98(2): 139- 1519. Tobin JN, Wassertheil-Smoller S, Wexler JP, et al. Sex bias in considering coronary bypass surgery. Ann Intern Med. 1987; 107(1): 19-25.10. Crilly M, Bundred P, Hu X, Leckey L, Johnstone F. Gender differences in the clinical management of patients with angina pectoris: a cross-sectional survey in primary care. BMC Health Serv Res. 2007; 7: 142.11. Bugiardini R, Bairey Merz CN. Angina with “normal” coro- nary arteries: a changing philosophy. JAMA. 2005; 293(4): 477-484.12. Von Mering GO, Arant CB, Wessel TR, et al. Abnormal coro- nary vasomotion as a prognostic indicator of cardiovascular events in women: results from the National Heart, Lung, and Blood Institute-Sponsored Women’s Ischemia Syndrome Evaluation (WISE). Circulation. 2004; 109(6): 722-725.13. Buchthal SD, den Hollander JA, Merz CN, et al. Abnormal myocardial phosphorus-31 nuclear magnetic resonance spectroscopy in women with chest pain but normal coro- nary angiograms. N Engl J Med. 2000; 342(12): 829-835.14. Rosano GM, Lewis B, Agewall S, et al. Gender differences in the effect of cardiovascular drugs: a position document of the Working Group on Pharmacology and Drug Therapy of the ESC. European Heart Journal. 2015; 36(40): 2677–2680. 15. Moylan CA, Brady CW, Johnson JL, Smith AD, Tuttle- Newhall JE, Muir AJ. Disparities in liver transplantation before and after introduction of the MELD score. JAMA. 2008; 300: 2371-2378.16. Chen EH, Shofer FS, Dean AJ, et al. Gender disparity in analgesic treatment of emergency department patients with acute abdominal pain. Acad Emerg Med. 2008; 15(5): 414-8.17. Paller C. J., Campbell C. M., Edwards R. R., Dobs A. S. Sex-Based Differences in Pain Perception and Treatment. Pain Medicine (Malden, Mass.), 2009; 10(2): 289–299.18. Marek Glezerman. Gender Medicine: The Groundbreaking New Science of Gender- and Sex-Related Diagnosis and Treatment. 1st ed, New York, Peter Mayer Publishers. 2016: 169.19. Addis, M. E. Gender and Depression in Men. Clinical Psychology: Science and Practice, 2008; 15(3): 153–168. 20. Marek Glezerman. Gender Medicine: The Groundbreaking New Science of Gender- and Sex-Related Diagnosis and Treatment. 1st ed, New York, Peter Mayer Publishers. 2016, s.205.21. Ovseiko PV, Greenhalgh T, Adam P, Grant J, Hinrichs-Krapels S ve ark. A global call for action to include gender in research impact assessment. Health Res Policy Syst. 2016; 14:50.22. Craner JR, Sigmon ST & McGillicuddy ML. Does a Disconnect Occur Between Research and Practice for Premenstrual Dysphoric Disorder (PMDD) Diagnostic Procedures?, Women & Health 2014, 54(3): 232-244.23. Marek Glezerman. Gender Medicine: The Groundbreaking New Science of Gender- and Sex-Related Diagnosis and Treatment. 1st ed, New York, Peter Mayer Publishers. 2016, s.43.
Birincil Dil tr
Konular Sağlık Bilimleri ve Hizmetleri
Bölüm Rapor
Yazarlar

Orcid: 0000-0002-3188-3999
Yazar: Yesim YASİN (Sorumlu Yazar)
Kurum: Acıbadem Mehmet Ali Aydınlar Üniversitesi, Tıp Fakültesi
Ülke: Turkey


Yazar: Erkin AYDEMİR

Yazar: İrem ŞEVİK

Yazar: Ezgi ÖZYALÇIN

Tarihler

Başvuru Tarihi : 19 Kasım 2018
Kabul Tarihi : 22 Eylül 2019
Yayımlanma Tarihi : 29 Aralık 2019

Bibtex @rapor { tjph480627, journal = {Turkish Journal of Public Health}, issn = {}, eissn = {1304-1088}, address = {}, publisher = {Halk Sağlığı Uzmanları Derneği}, year = {2019}, volume = {17}, pages = {350 - 361}, doi = {10.20518/tjph.480627}, title = {Hâlâ Göremediklerimiz: Cinsiyet ve Toplumsal Cinsiyet Temelli Tıp Yaklaşımı}, key = {cite}, author = {Yasi̇n, Yesim and Aydemi̇r, Erkin and Şevi̇k, İrem and Özyalçın, Ezgi} }
APA Yasi̇n, Y , Aydemi̇r, E , Şevi̇k, İ , Özyalçın, E . (2019). Hâlâ Göremediklerimiz: Cinsiyet ve Toplumsal Cinsiyet Temelli Tıp Yaklaşımı . Turkish Journal of Public Health , 17 (3) , 350-361 . DOI: 10.20518/tjph.480627
MLA Yasi̇n, Y , Aydemi̇r, E , Şevi̇k, İ , Özyalçın, E . "Hâlâ Göremediklerimiz: Cinsiyet ve Toplumsal Cinsiyet Temelli Tıp Yaklaşımı" . Turkish Journal of Public Health 17 (2019 ): 350-361 <https://dergipark.org.tr/tr/pub/tjph/issue/50956/480627>
Chicago Yasi̇n, Y , Aydemi̇r, E , Şevi̇k, İ , Özyalçın, E . "Hâlâ Göremediklerimiz: Cinsiyet ve Toplumsal Cinsiyet Temelli Tıp Yaklaşımı". Turkish Journal of Public Health 17 (2019 ): 350-361
RIS TY - JOUR T1 - Hâlâ Göremediklerimiz: Cinsiyet ve Toplumsal Cinsiyet Temelli Tıp Yaklaşımı AU - Yesim Yasi̇n , Erkin Aydemi̇r , İrem Şevi̇k , Ezgi Özyalçın Y1 - 2019 PY - 2019 N1 - doi: 10.20518/tjph.480627 DO - 10.20518/tjph.480627 T2 - Turkish Journal of Public Health JF - Journal JO - JOR SP - 350 EP - 361 VL - 17 IS - 3 SN - -1304-1088 M3 - doi: 10.20518/tjph.480627 UR - https://doi.org/10.20518/tjph.480627 Y2 - 2019 ER -
EndNote %0 Türkiye Halk Sağlığı Dergisi Hâlâ Göremediklerimiz: Cinsiyet ve Toplumsal Cinsiyet Temelli Tıp Yaklaşımı %A Yesim Yasi̇n , Erkin Aydemi̇r , İrem Şevi̇k , Ezgi Özyalçın %T Hâlâ Göremediklerimiz: Cinsiyet ve Toplumsal Cinsiyet Temelli Tıp Yaklaşımı %D 2019 %J Turkish Journal of Public Health %P -1304-1088 %V 17 %N 3 %R doi: 10.20518/tjph.480627 %U 10.20518/tjph.480627
ISNAD Yasi̇n, Yesim , Aydemi̇r, Erkin , Şevi̇k, İrem , Özyalçın, Ezgi . "Hâlâ Göremediklerimiz: Cinsiyet ve Toplumsal Cinsiyet Temelli Tıp Yaklaşımı". Turkish Journal of Public Health 17 / 3 (Aralık 2019): 350-361 . https://doi.org/10.20518/tjph.480627
AMA Yasi̇n Y , Aydemi̇r E , Şevi̇k İ , Özyalçın E . Hâlâ Göremediklerimiz: Cinsiyet ve Toplumsal Cinsiyet Temelli Tıp Yaklaşımı. TurkJPH. 2019; 17(3): 350-361.
Vancouver Yasi̇n Y , Aydemi̇r E , Şevi̇k İ , Özyalçın E . Hâlâ Göremediklerimiz: Cinsiyet ve Toplumsal Cinsiyet Temelli Tıp Yaklaşımı. Turkish Journal of Public Health. 2019; 17(3): 350-361.