TELEREHABİLİTASYON KABUL ÖLÇEĞİ HASTA FORMUNUN TÜRKÇE VERSİYONUNUN GEÇERLİK VE GÜVENİRLİĞİNİN İNCELENMESİ

Öz

Amaç: Tele-rehabilitasyon Kabul Ölçeği Hasta/Bakım veren formunun (TRKÖ-H) Türkçe versiyonunun geçerlik ve güvenirliğini incelemek, hasta/bakım verenlerde tele-rehabilitasyon farkındalığını ve kabulünü değerlendirmek için bu çalışma planlandı. Yöntem: Bu çalışmaya herhangi bir rehabilitasyon programında tedavi gören hasta veya bakım verenlerinden 18-65 yaş aralığında bulunanları katıldı. TRKÖ-H Türkçeye çevrildikten sonra ölçek için açıklayıcı ve doğrulayıcı faktör analizi yapıldı. Ölçeğin iç tutarlılık ve test-tekrar-test güvenirliği hesaplandı. Sonuçlar: Açıklayıcı faktör analizinde 12 maddelik ölçek için toplam varyansın %85,247’sini açıklayan 3 faktör elde edildi ve TRKÖ-H’den madde çıkarılmasına gerek olmadığı görüldü. Doğrulayıcı faktör analizi sonucunda Madde 10 modelden çıkarıldığında model uyumunun yeterli olduğu bulundu (RMSEA=0,073, AGFI=0,904, GFI=0,945, X2/df=2,448). Tüm maddelerin yüksek faktör yükleri vardı (>0,5). TRKÖ-H’nin iç tutarlılığı her üç faktör ve tüm maddeler için son derece yüksek değerlere sahipti (Cronbach Alpha=0,978-917). TRKÖ-H’nin mükemmel test-tekrar test güvenirliğine sahip olduğu görüldü (ICC: 0,998-0,985). Erkek katılımcıların (p<0,001), eğitim seviyesi yüksek olan katılımcıların (p<0,001), ve daha genç katılımcıların (p<0,001), tele-rehabilitasyon kabulü daha yüksekti. Tartışma: Herhangi bir rehabilitasyon programında tedavi gören hasta veya bakım verenin tele-rehabilitasyon kabulünü ve farkındalığını değerlendirmek için TRKÖ-H’nin uygun bir ölçektir. Eğitim düzeyi daha yüksek, genç, erkek hasta/bakım verenlerin tele-rehabilitasyon kabulü daha yüksektir. Bu özelliklerin dikkate alınması tele-rehabilitasyonun başarısını arttırabilir.

Anahtar Kelimeler

• Fizyoterapi ve Rehabilitasyon
• Geçerlik
• Güvenirlik
• Hasta
• Tele-rehabilitasyon

THE VALIDITY AND RELIABILITY STUDY OF THE TURKISH VERSION OF THE TELEREHABILITATION ACCEPTANCE SCALE PATIENT FORM

Öz

Purpose: This study was planned to examine the validity and reliability of the Turkish version of the Tele-Rehabilitation Acceptance Scale Patient/Caregiver Form (TRAS-P) and to evaluate tele-rehabilitation awareness and acceptance in patients/caregivers. Methods: Patients or their caregivers between the ages of 18-65 who were receiving treatment in any rehabilitation program participated in this study. After the TRAS-P was translated into Turkish, exploratory and confirmatory factor analysis was performed for the scale. Internal consistency and test-retest reliability were calculated. Tele-rehabilitation acceptance of the participants are assessed. Results: In the exploratory factor analysis, 3 factors explaining 85.247% of the total variance for the 12-item scale were obtained and it was seen that there was no need to remove any item from the TRAS-P. Confirmatory factor analysis revealed that the model fit was adequate when item 10 was removed from the model (RMSEA (root mean square error of approximation) =0,073, AGFI (Adjusted Goodness of Fit Index) =0,904, GFI (Goodness of Fit Index) =0,945, X2/df=2.448). All items had high factor loadings (>0.5). The internal consistency of the TRAS-P was extremely high for all three factors and all items (Cronbach Alpha=0.978-917). The TRAS-P had excellent test-retest reliability (ICC: 0.998-0.985). Male participants (p<0.001), participants with higher educational level (p<0.001), and younger participants (p<0.001) were more likely to accept tele-rehabilitation. Conclusion: The TRAS-P is a valid and reliable scale to assess tele-rehabilitation acceptance and awareness of patients or caregivers who are being treated in any rehabilitation program. Patients/caregivers with higher levels of education, younger, male patients/caregivers are more likely to accept tele-rehabilitation. Taking these characteristics into account may increase the acceptance and success of tele-rehabilitation.

Anahtar Kelimeler

• Physiotherapy and Rehabilitation
• Validity
• Reliability
• Patient
• Tele-rehabilitation

Kaynakça

1. Tchero H, Tabue Teguo M, Lannuzel A, Rusch E. Telerehabilitation for stroke survivors: systematic review and meta-analysis. Journal of medical Internet research. 2018;20(10):e10867.
2. Holland AE. Telephysiotherapy: time to get online. Journal of physiotherapy. 2017;63(4):193-5.
3. Marzano G, Ochoa-Siguencia L, Pellegrino A. Towards a new wave of telerehabilitation applications. Perspective. 2017;1(1).
4. Çekok K, Şimşek TT. İnme Hastalarında Nintendo Wii Oyunlarının Denge ve Üst Ekstremite Fonksiyonlarına Etkisi. Fizyoterapi Rehabilitasyon. 2016;27(2):61-71.
5. Ataç A, Pehlivan E. Onkolojik Hastalarda Son Yılların Gözde Tedavi Yöntemleri Teletıp ve Telerehabilitasyon Kullanımının Artışı. Sağlık Profesyonelleri Araştırma Dergisi. 2022;4(2):108-15.
6. Lebioda LA, Pedroso B, Santos MECd, Pinto GMC, Welling LC. Neurological telerehabilitation in the COVID-19 era–current perspectives through a bibliometric analysis. Frontiers in Neurology. 2023;14:1227846.
7. Krasovsky T, Silberg T, Barak S, Eisenstein E, Erez N, Feldman I, et al. Transition to multidisciplinary pediatric telerehabilitation during the COVID-19 pandemic: Strategy development and implementation. International Journal of Environmental Research and Public Health. 2021;18(4):1484.
8. Oh-Park M, Lew HL, Raghavan P. Telerehabilitation for geriatrics. Physical Medicine and Rehabilitation Clinics. 2021;32(2):291-305.

9. Chang MC, Boudier-Revéret M. Usefulness of telerehabilitation for stroke patients during the COVID-19 pandemic. American journal of physical medicine & rehabilitation. 2020.
10. Uddin M, Ganapathy K, Syed-Abdul S. Digital Technology Enablers of Tele-Neurorehabilitation in Pre-and Post-COVID-19 Pandemic Era–A Scoping Review. International Journal of Telerehabilitation. 2024;16(1).
11. Kocyigit BF, Assylbek MI, Yessirkepov M. Telerehabilitation: lessons from the COVID-19 pandemic and future perspectives. Rheumatology International. 2024;44(4):577-82.
12. Cherry COB, Chumbler NR, Richards K, Huff A, Wu D, Tilghman LM, et al. Expanding stroke telerehabilitation services to rural veterans: a qualitative study on patient experiences using the robotic stroke therapy delivery and monitoring system program. Disability and Rehabilitation: Assistive Technology. 2017;12(1):21-7.
13. Kuether J, Moore A, Kahan J, Martucci J, Messina T, Perreault R, et al. Telerehabilitation for total hip and knee arthroplasty patients: a pilot series with high patient satisfaction. HSS Journal®. 2019;15(3):221-5.
14. Sarfo FS, Adusei N, Ampofo M, Kpeme FK, Ovbiagele B. Pilot trial of a tele-rehab intervention to improve outcomes after stroke in Ghana: a feasibility and user satisfaction study. Journal of the Neurological Sciences. 2018;387:94-7.
15. Tanner K, Bican R, Boster J, Christensen C, Coffman C, Fallieras K, et al. Feasibility and acceptability of clinical pediatric telerehabilitation services. International Journal of Telerehabilitation. 2020;12(2):43.
16. Pehlivan E, Altan SG, Palalı İ, Turan D, Çınarka H, Çetinkaya E. COVID 19 Hastalarında Telerehabilitasyon Egzersiz Programının Etkinliği Performans Testleri ile Değerlendirilebilir mi? Pilot Çalışma. Sağlık Profesyonelleri Araştırma Dergisi. 2021;3(1):1-7.
17. Erden Güner A, Öztürk D, Sarı M, Çelik Hİ, Tunç AR, Ünver B, et al. Maintaining Physical Health in Individuals with Duchenne Muscular Dystrophy Through Telerehabilitation. Physical & occupational therapy in pediatrics. 2024;44(6):812-28.
18. Baglan-yentur S, Deniz G, Ercan Z, Bilek F, Pişkin-sağır R, Koca SS. The Effects of Telerehabilitation in Rheumatic Diseases During Covid-19 Pandemic. Türk Fizyoterapi ve Rehabilitasyon Dergisi. 2024;35(2):188-97.
19. Özden F. Kronik Bel Ağrılı Hastalarda Telerehabilitasyon ve Konvansiyonel Rehabilitasyonun Klinik Sonuçlara, Hasta Beklenti, Motivasyon ve Memnuniyet Düzeyine Etkisi (Doktora Tezi). İstanbul: Marmara Universitesi; 2021.
20. Aygül G. Dejeneratif servikal hastalıklarda egzersiz, manuel tedavi ve telerehabilitasyon destekli tedavinin ağrı, anksiyete ve yaşam kalitesi üzerine etkinliğinin karşılaştırılması (Doktora Tezi). Gaziantep: Hasan Kalyoncu Üniversitesi; 2023.
21. Fırat N, Bek N, Kaya AD, Bozkurt M. Total Diz Protezi Cerrahisi Sonrası Tele-Rehabilitasyon Programının Etkilerinin Araştırılması: Randomize Kontrollü Çalışma. Türk Fizyoterapi ve Rehabilitasyon Dergisi. 2024;35(2):236-45.
22. Erdoğan S, Nahcivan N, Esin MN. Hemşirelikte araştırma: süreç, ugulama ve kritik: Ankara: Nobel Tıp Kitabevi; 2015.
23. Eremenco SL, Cella D, Arnold BJ. A comprehensive method for the translation and cross-cultural validation of health status questionnaires. Evaluation & the health professions. 2005;28(2):212-32.
24. Almojaibel A. Understanding intention to use telerehabilitation: applicability of the Technology Acceptance Model (TAM): Indiana University-Purdue University Indianapolis; 2017.
25. Ng W. Can we teach digital natives digital literacy? Computers & education. 2012;59(3):1065-78.
26. Üstündağ MT, Güneş E, Bahçivan E. Dijital okuryazarlık ölçeğinin türkçeye uyarlanması ve fen bilgisi öğretmen adaylarının dijital okuryazarlık durumları. Journal of Education and Future. 2017(12):19-29.
27. Büyüköztürk Ş. Sosyal bilimler için veri analizi el kitabı. Pegem Atıf İndeksi. 2018:001-214.
28. Pallant J. SPSS survival manual: A step by step guide to data analysis using IBM SPSS: London: Routledge; 2020.
29. Alpar C. Spor Sağlık Ve Eğitim Bilimlerinden Örneklerle Uygulamalı İstatistik ve Geçerlik Güvenirlik. Ankara: Detay Yayıncılık; 2016.
30. Kline RB. Principles and practice of structural equation modeling: Guilford publications; 2023.
31. Özdamar K. Eğitim, sağlık ve davranış bilimlerinde ölçek ve test geliştirme yapısal eşitlik modellemesi. Eskişehir: Nisan Kitapevi; 2016.
32. Kartal M, Bardakçı S. Reliability and validity analysis with SPSS and AMOS applied examples. Ankara, Turkey: Akademisyen Publishing[Google Scholar]. 2018.
33. Koo TK, Li MY. A guideline of selecting and reporting intraclass correlation coefficients for reliability research. Journal of chiropractic medicine. 2016;15(2):155-63.
34. Mukaka MM. A guide to appropriate use of correlation coefficient in medical research. Malawi medical journal. 2012;24(3):69-71.
35. Tabachnick B, Fidell L. Using Multivariate Statistics (six. ed.) Pearson: Boston; 2013.
36. Şahin DB, Gülleroğlu HD. Likert tipi ölçeklere madde seçmede kullanilan farkli madde analizi teknikleri ile oluşturulan ölçeklerin psikometrik özelliklerinin incelenmesi. Asian Journal of Instruction (E-AJI). 2013;1(2):18-28.
37. Orçan F. Açımlayıcı ve doğrulayıcı faktör analizi: İlk hangisi kullanılmalı. Eğitimde ve Psikolojide Ölçme ve Değerlendirme Dergisi. 2018;9(4):413-21.
38. Erkorkmaz Ü, Etikan İ, Demir O, Özdamar K, Sanisoğlu SY. Doğrulayıcı faktör analizi ve uyum indeksleri. Turkiye Klinikleri Journal of Medical Sciences. 2013;33(1):210-23.
39. Almojaibel AA, Munk N, Goodfellow LT, Fisher TF, Miller KK, Comer AR, et al. Development and validation of the tele-pulmonary rehabilitation acceptance scale. Respiratory Care. 2019;64(9):1057-64.
40. van Houwelingen CT, Ettema RG, Antonietti MG, Kort HS. Understanding older people’s readiness for receiving telehealth: mixed-method study. Journal of medical Internet research. 2018;20(4):e123.
41. Sancar S, Göç-Bilgin M. Erkekler, Erkeklikler ve Toplumsal Cinsiyet Eşitliği. Cinsiyet Eşitliği İzleme Derneği Ankara: CEİD Yayınları. 2021.
42. Darrat I, Tam S, Boulis M, Williams AM. Socioeconomic disparities in patient use of telehealth during the coronavirus disease 2019 surge. JAMA Otolaryngology–Head & Neck Surgery. 2021;147(3):287-95.
43. Kılıççeken S, Çubukçu B, Yüzgeç U. Omuz Hasarlı Hastalar için Cocomodel ile Telerehabilitasyon Uygulaması. Journal of Engineering & Architectural Faculty of Eskisehir Osmangazi University/Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Mühendislik ve Mimarlık Fakültesi Dergisi. 2022;30(1).
44. Alonazi A. Effectiveness and acceptability of telerehabilitation in physical therapy during COVID-19 in children: findings of a systematic review. Children. 2021;8(12):1101.