Türkiye’de Televizyon Dizilerinde Simgesel Mekanların Kullanımı: Geçiş Görüntülerinde Mekanın Değişimi.

Yıl 2026, Cilt: 5 Sayı: 1, 28 - 49, 13.01.2026

Parvana Guliyeva , Neşe Kars Tayanç

Öz

Geçiş görüntüleri, televizyon dizilerinde mekânın anlatı içerisindeki işlevini ve izleyiciye mekânsal bağlamı sunma biçimini gösteren önemli bir görsel araçtır. Bu çalışma, Türkiye’de dizilerde kullanılan geçiş görüntülerindeki simgesel mekânların işlevini ve İstanbul’un kültürel ve simgesel yapıların bu sahnelerde nasıl temsil edildiğini incelemektedir. Araştırma evrenini, Bir İstanbul Masalı, Kara Sevda ve Sen Çal Kapımı dizilerinin ilk, orta ve son bölümlerinden seçilen toplam dokuz bölüm oluşturmaktadır. Veriler içerik analizi yöntemiyle toplanmış ve Roland Barthes’in göstergebilimsel çözümleme yöntemiyle yananlam-düzanlam bağlamında değerlendirilmiştir. Bulgular, geçiş görüntüsü olarak seçilen mekânların çoğunlukla sahnenin anlatısını destekleyen yapılar olmakla birlikte doğrudan ilgisinin bulunmadığı ve İstanbul’un simgesel yapı ve mekânlarının da kullanıldığını göstermektedir. İlk bölümlerde tarihsel yapılar öne çıkarken, ilerleyen bölümlerde modern gökdelen ve plazalar kullanımının arttığı görülmektedir; bu durum mekânların İstanbul’un kültürel kimliğini ve şehir imajını tanıtma amacını taşıdığı şeklinde değerlendirilebilir.

Anahtar Kelimeler

televizyon dizileri , geçiş görüntüleri , simgesel mekan

Etik Beyan

Bu çalışmada “Yükseköğretim Kurumları Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiği Yönergesi” kapsamında belirtilen kurallara uyulduğunu, intihal, sahtecilik, duplikasyon, dilimleme ve benzeri etik ihlallerin yapılmadığını; çalışmanın tüm süreçlerinde bilimsel etik ilkelere riayet edildiğini beyan ederim.

Destekleyen Kurum

Bu çalışma herhangi bir kurum tarafından desteklenmemiştir.

Proje Numarası

Yoktur

Teşekkür

Bu çalışmanın hazırlanma sürecindeki değerli katkı ve yönlendirmelerinden dolayı danışmanım Prof. Dr. Neşe Kars Tayanç’a teşekkür ederim.

THE USE OF SYMBOLIC PLACES IN TELEVISION SERIES IN TURKEY: CHANGES IN PLACES IN TRANSITION SCENES

Öz

Transition shots are significant visual elements in television series, demonstrating the function of space within the narrative and presenting the spatial context to the viewer. This study examines the function of symbolic spaces used in transition shots in Turkish television series and explores how Istanbul’s cultural and symbolic structures are represented in these scenes. The research population consists of nine episodes selected from the early, middle, and final episodes of the series Bir İstanbul Masalı, Kara Sevda, and Sen Çal Kapımı. The data were collected through content analysis and evaluated within the framework of Roland Barthes’ semiotic analysis method, focusing on denotation and connotation. The findings indicate that although the locations chosen as transition shots often serve to support the narrative of the scene, they do not always have a direct relationship with it, and symbolic structures and places of Istanbul are also used. While historical buildings are more prominent in the early episodes, the use of modern skyscrapers and plazas increases in later episodes; this suggests that the representation of space aims to promote Istanbul’s cultural identity and urban image.

Anahtar Kelimeler

television series , transition scenes , symbolic places

Etik Beyan

In this study, it is declared that the rules specified within the scope of the “Higher Education Institutions Scientific Research and Publication Ethics Directive” have been followed, that plagiarism, falsification, duplication, salami publication and similar ethical violations have not been committed, and that scientific ethical principles have been observed at all stages of the study.

Destekleyen Kurum

This study received no funding from any institution.

Proje Numarası

Yoktur

Teşekkür

I would like to express my gratitude to my advisor, Prof. Dr. Neşe Kars Tayanç, for her valuable contributions and guidance during the preparation of this study.

Kaynakça

• Aslan, P. (2020). Digital transformation in television series as a popular culture product: Astudy on transnational fandom of Turkish television series. In A. A. Gül, Y. D. Ertürk, P.Elmer (Eds.), Digital transformation in media & society (pp. 3–15). İstanbul: İstanbul University Press. DOI: 10.26650/B/SS07.2020.013.01
• Aziz, A. (2015). Sosyal Bilimlerde Araştırma Yöntemleri ve Teknikleri. Nobel Yayınları.
• Barthes, R. (1990). Çağdaş Söylenler. Hürriyet Vakfı Yayınları.
• Barthes, R. (1997). Göstergebilimsel Serüven (M. R. Rifat & S. Rifat, Çev.) Yapı Kredi Yayınları.
• Bocock, R., & Thomson, K. (1992). Social and Cultural Forms of Modernity. Oxford:Blackwell Publishing Ltd.
• Cassirer, E. (1984). Devlet Efsanesi (N. Arat, Çev.) Remzi Kitabevi.
• Cassirer, E. (2005). Sembolik Biçimler Felsefesi: Cilt I - Dil (M. Köktürk, Çev.) Hece Yayınları.
• Çebi, M. S. (2008). Sembolik/Retoriksel Bir Eylem Olarak Dil’in Anlam İnşasındaki Aracılık İşlevi. Selçuk İletişim, 5(2), ss. 183–198 https://dergipark.org.tr/en/pub/josc/issue/19016/200713
• Çizgen, N. (1994). Kent ve Kültür. Say Yayınları.
• Deloitte. (2014). Dünyanın En Renkli Ekranı: Türkiye’de Dizi Sektörü, Yaklaşımlar, Tanımlamalar ve Açıklamalar. Deloitte Raporu.
• Erkman, F. (1987). Göstergebilime Giriş. Alan Yayınları.
• Fiske, J. (2015). İletişim Çalışmalarına Giriş. (S. İrvan, Çev.). Pharmakon.
• Karaboğa, T. (2016). Dizi İzleyicilerinin Televizyon Dizilerinde Sunulan Tüketim Unsurlarına Yönelik Eğilimleri. ASOS Journal-The Journal of Academic Social Science /Akademik Sosyal Araştırmalar Dergisi, 4 (27), Haziran 2016, ss. 182-208 file:///C:/Users/hp%20elit/Downloads/Publications_001.pdf
• Kars, N. (2012). Televizyon Programı Yapalım Herkes İzlesin. Derin Yayınları.
• Kuban, D. (2003). Halkla Birlikte Bir Çağdaş Kent Söylemi Üzerine. COGİTO Üç Aylık Düşünce Dergisi, 2003, Sayı: 35 / Yeni İstanbul, Odak: Şiddeti Seyretmek, Yapı Kredi Yayınları, ss.143-152.
• Macionis, N., & O’Connor, N. (2011). How Can The Film-induced Tourism Phenomenon Be Sustainably Managed? Worldwide Hospitality And Tourism Themes, 3(2), pp. 173-178. https://doi.org/10.1108/17554211111123032
• Metin, O., & Ünal, Ş. (2022). İçerik Analizi Tekniği: İletişim Bilimlerinde ve Sosyolojide Doktora Tezlerinde Kullanımı. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 22(Özel Sayı 2), ss. 273–294. https://doi.org/10.18037/ausbd.1227356
• Nedimoğlu, Ö. M. (1990). Siyasal İletişimde Dönüşümler; Yeni Bir Olgu: Siyasal Reklamlar (Tez No. 11965) [Yüksek Lisans Tezi, Ankara Üniversitesi]. Yüksek Öğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi.
• Robert, A. D., & Boullaguet, A. (1997). Analyse de contenu. Paris: P.U.F.
• Özsoy, A. (2015), Yerli Televizyon Dizilerinde Farklılaşan Toplumsal Cinsiyet Temsilleri içinde Toplumsal Cinsiyet & Medya Temsilleri (Der) Şahinde Yavuz, İstanbul Heyamola Yayınları.
• Öztürk, M., & Atik, A. (2016). Ulusal Pazardan Küresel Pazarlara Uzanan Süreçte Türk Dizilerinin Gelişimi. Maltepe Üniversitesi İletişim Fakültesi Dergisi, 3(2), ss. 66–82. https://dergipark.org.tr/en/pub/iled/issue/29371/314266
• Öztürkmen, A. (2018). Turkish Content: The Historical Rise Of The Dizi Genre. TV/Series, 13, pp. 1-13.
• Özalpman, D. (2017). Transnational viewers of Turkish television drama series. Transnational Marketing Journal (TMJ), 5(1), 25-43. https://www.ceeol.com/search/article-detail?id=536255
• Saussure, F. de. (1985). Genel Dilbilim Dersleri. B. Vardar, (Çev.). Birey ve ToplumYayınları.
• Sarıtaş, İ., & Aktepe, C. (2022). Türk Dizilerinin Ülkemiz Tanıtım ve Turizmine Katkıları. Kültürel Değişim ve Endüstrileşme Sürecinde Türk Dizileri (2010- 2020) içinde, İbrahim Sarıtaş- Aydan Özsoy, (Ed.), İstanbul: İTO Sektörel Araştırmalar, Yayın No: 2022-16, ss. 177-197.
• Yağcı Aksel, S. C. (2011). Yerli Dizi Serüveninde 37. Sezon. Beyaz Camın Yerlileri içinde, S. C. Yağcı (Ed.) Umuttepe Yayınları, ss. 13-52