Afet Sonrası Sosyal Güvenlik: 6 Şubat Depremi Üzerinden Bir Değerlendirme

Öz

Bu çalışma, 6 Şubat 2023 tarihinde meydana gelen ve merkez üssü Kahramanmaraş olan depremin Türkiye’de sosyal politika alanında yarattığı etkileri değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Söz konusu afetin yalnızca fiziksel yıkım değil; ekonomik kayıplar, istihdamın daralması, kitlesel göç hareketleri, sosyal yardıma duyulan ihtiyaç ve psikososyal destek gibi çok boyutlu sonuçlar doğurduğu gözlemlenmiştir. Çalışmada, afetin etkileri ulusal ve uluslararası uygulamalarla karşılaştırmalı olarak incelenmiştir. Ayrıca, Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) başta olmak üzere resmî kurumların yayımladığı istatistiksel veriler kullanılarak, afetin sosyal güvenlik sistemine etkileri sayısal verilerle desteklenmiştir. Literatür taraması ile afet sonrası uygulan politikalar değerlendirilmiştir. Elde edilen bulgular, kriz anlarında sosyal politikanın yalnızca telafi edici değil, aynı zamanda önleyici ve bütünleştirici bir işlev üstlenmesi gerektiğini ortaya koymaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Sosyal Politika
• Kahramanmaraş Depremi
• Sosyal Güvenlik
• Sosyal Yardımlar
• İşgücü Piyasası

Post-Disaster Social Security: An Evaluation Based on the February 6 Earthquake

Öz

epicenter in Kahramanmaraş, on the field of social policy in Turkey. It has been observed that the disaster resulted not only in physical destruction but also in multidimensional consequences such as economic losses, contraction in employment, mass migration movements, the need for social assistance, and psychosocial support. In the study, the effects of the disaster were examined comparatively with national and international practices. In addition, statistical data published by official institutions, especially the Social Security Institution (SGK), were used to support the effects of the disaster on the social security system with numerical data. Through a literature review, the policies implemented after the disaster were evaluated. The findings reveal that in times of crisis, social policy should undertake not only a compensatory but also a preventive and integrative function.

Anahtar Kelimeler

• Social Policy
• Kahramanmaraş Earthquake
• Social Security
• Social Assistance Programs
• Labour Market

Kaynakça

1. Abdeljawad, Y., & Noy, I. (2025). The impact of the Christchurch earthquakes (2010–2011) on labour productivity in the Canterbury region in New Zealand. Environmental Hazards, 24(2), 178–193. https://doi.org/10.1080/17477891.2024.2355312
2. Alam, E. (2020). Earthquake hazard knowledge, preparedness, and risk reduction in the Bangladeshi readymade garment industry. Sustainability, 12(23), 10147. https://doi.org/10.3390/su122310147
3. Ayas Şarman, S., & Demir, M. (2025). Deprem sonrası zorunlu göç ve konut sorunu: Kahramanmaraş depreminin ardından Kırklareli'nde yeni bir hayat arayışı. İnsan ve İnsan, 12(39), 69-89. https://doi.org/10.29224/insanveinsan.1553468
4. Bowen, T., Del Ninno, C., Andrews, C., Coll-Black, S., Gentilini, U., Johnson, K., ... & Williams, A. (2020). Adaptive social protection: Building resilience to shocks. World Bank Publications.
5. Boz, A., & Demirbozan, A. (2024). Türkiye’de meydana gelen 6 Şubat Kahramanmaraş depremlerinin vergi gelirlerine etkisi: Kahramanmaraş ve Hatay üzerine bir değerlendirme. International Journal of Public Finance, 9(2), 307–326. https://doi.org/10.30927/ijpf.1429090
6. Boz, U. (2025). Kahramanmaraş merkezli depremin insan kaynakları sürecine etkisi: Hatay örneği. Disiplinlerarası Yenilik Araştırmaları Dergisi, 5(1), 30–39. https://doi.org/10.56723/dyad.1428947
7. Cerqua, A., Ferrante, C., & Letta, M. (2023). Electoral earthquake: Local shocks and authoritarian voting. European Economic Review, 156, 104464. https://doi.org/10.1016/j.euroecorev.2023.104464
8. Çalışır, Y. C. (2018). Türk sosyal güvenlik mevzuatında afetlerin yeri. Afet ve Risk Dergisi, 1(1), 72-80. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/499207

9. Çekici, E. (2011). Doğal afetler ve Türk sigorta sektöründe risk transferi. Öneri Dergisi, 9(36), 53–62. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/165765
10. Descôteaux, N., Chagnon, V., Dong, X. D., Ellemo, E., Hamelin, A., Juste, E., ... & Hunt, M. (2018). Expanding the Haitian rehabilitation workforce: Employment situation and perceptions of graduates from three rehabilitation technician training programs. Disability and Rehabilitation, 40(10), 1227–1236. https://doi.org/10.1080/09638288.2017.1291763
11. Dilekli Karatay, Z., & Çilmi, M. (2024). Deprem sonrası yaşanan zorunlu göç ve istihdam problemi. Akademik Yaklaşımlar Dergisi, 15(1), 314-333. https://doi.org/10.54688/ayd.1404876
12. Dolu, A., & İkizler, H. (2024). The effect of natural disaster on regional economic growth: Evidence from an earthquake in İzmir/Türkiye. Industrial Policy, 4(2), 59–74. https://doi.org/10.61192/indpol.1575258
13. Dündar, H. Ç. (2023). 6 Şubat Kahramanmaraş depremlerinin iş dünyasına etkileri. Çevre, Şehir ve İklim Dergisi, 2(4), 262–280. https://dergipark.org.tr/tr/pub/csid/issue/79302/1325042
14. Erçorumlu, M. (2024). Küresel krizler karşısında sosyal güvenlik sistemlerinin dayanıklılığı. Sosyal Güvence Dergisi, 19(1), 121–135. https://doi.org/10.32331/sgd.1699812
15. Garzillo, E. M., Cioffi, A., Carta, A., & Monaco, M. G. L. (2022). Returning to work after the COVID-19 pandemic earthquake: A systematic review. International Journal of Environmental Research and Public Health, 19(8), 4538. https://doi.org/10.3390/ijerph19084538
16. Güçlüer, D. E. (2023). Milli güvenlik meselesi olarak deprem. Avrasya Dosyası Dergisi, 14(1), 205–217. https://dergipark.org.tr/tr/pub/avrasyadosyasi/issue/78803/1320397
17. Higuchi, Y., Inui, T., Hosoi, T., Takabe, I., & Kawakami, A. (2012). The impact of the Great East Japan Earthquake on the labor market: Need to resolve the employment mismatch in the disaster-stricken areas. Japan Labor Review, 9(4), 4–20. https://www.jil.go.jp/english/JLR/documents/2012/JLR36_higuchi.pdf
18. Hirohara, M., Ozaki, A., & Tsubokura, M. (2019). Determinants and supporting factors for rebuilding nursing workforce in a post-disaster setting. BMC Health Services Research, 19, 917. https://doi.org/10.1186/s12913-019-4765-y
19. Holzmann, R., & Jørgensen, S. L. (2000). Social risk management: A new conceptual framework for social protection and beyond (Social Protection Discussion Paper No. 0006). The World Bank.
20. Katayanagi, M., Seto, M., Nakaya, N., Nakamura, T., Tsuchiya, N., Narita, A., & Tomita, H. (2020). Impact of the Great East Japan Earthquake on the employment status and mental health conditions of affected coastal communities. International Journal of Environmental Research and Public Health, 17(21), 8130. https://doi.org/10.3390/ijerph17218130
21. Kaygalak, İ. (2023). Kahramanmaraş depremlerinin demografik ve ekonomik etkilerinin coğrafi analizi. Türk Coğrafya Dergisi, (83), 101–114. https://doi.org/10.17211/tcd.1320312
22. Laçiner, V., & Yavuz, Ö. (2013). Türk sosyal güvenlik sisteminin afetler karşısındaki durumu. Atatürk Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 27(4), 63-89. https://dergipark.org.tr/tr/pub/atauniiibd/issue/2711/35895
23. Li, L., Chang-Richards, A., Boston, M., Elwood, K., & Hutt, C. M. (2025). Modelling post-earthquake building recovery under human resource constraints. International Journal of Disaster Risk Reduction, 122, 105389. https://doi.org/10.1016/j.ijdrr.2025.105389
24. Marangoz, M., & İzci, Ç. (2023). Doğal afetlerin ekonomik, sosyal ve çevresel etkilerinin 6 Şubat 2023 Kahramanmaraş merkezli depremler bağlamında girişimciler açısından değerlendirilmesi. Sosyal ve Beşerî Bilimler Araştırmaları Dergisi, 24(52), 1-30. https://dergipark.org.tr/en/pub/sobbiad/issue/78767/1285022
25. OECD. (2012). Disaster risk assessment and risk financing. OECD Publishing.
26. Özen, M. (2023). Kahramanmaraş depremlerinin ekonomiye etkisi. İstanbul Ticaret Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 22(44), 281–293. https://dergipark.org.tr/en/pub/dsd/issue/76561/1274416
27. Peker, A. E., & Şanlı, İ. (2022). Deprem ve göç ilişkisi: 24 Ocak 2020 Elâzığ deprem örneği. Fırat Üniversitesi İİBF Uluslararası İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 6(1), 125-154. https://dergipark.org.tr/en/pub/fuuiibfdergi/issue/70477/1102278
28. Pınar, E., Taymaz, E., & Yılmaz, K. (2025). Kahramanmaraş depremlerinin mikro veriye dayalı ekonomik etki analizi. Ekonomi-tek, 14(1), 1-34. https://dergipark.org.tr/en/pub/ekonomitek/issue/90619/1638983
29. Salık Ata, N. (2023). Kahramanmaraş merkezli 6 Şubat depremlerinin kriz yönetimi bağlamında değerlendirilmesi. Meriç Uluslararası Sosyal ve Stratejik Araştırmalar Dergisi, 7(Özel Sayı), 59–77. https://doi.org/10.54707/meric.1327520
30. Sert, D., Danış, D., & Sevinin, E. (2023). Göç ve deprem durum tespit raporu. Göç Araştırmaları Derneği. https://www.sivilsayfalar.org/wp-content/uploads/2023/03/Goc-ve-Deprem-Durum-Tespit-Raporu.pdf
31. Şahin, Ş., & Üçgül, İ. (2019). Türkiye’de afet yönetimi ve iş sağlığı güvenliği. Afet ve Risk Dergisi, 2(1), 43–63. https://doi.org/10.35341/afet.498594
32. Şen, S. (2023). Kahramanmaraş depremlerinin ekonomiye etkisi. Diplomasi ve Strateji Dergisi, 4(1), 1-55. https://dergipark.org.tr/en/pub/dsd/article/1274416
33. Tapan, M. G. (2023). Kahramanmaraş depremleri sonrası afet yönetiminde sosyal hizmet uygulamaları. Yedi Aralık Sosyal Araştırmalar Dergisi, 2(1), 18–30. https://dergipark.org.tr/en/pub/yasader/issue/78367/1272673
34. T.C. Sosyal Güvenlik Kurumu. (2023). 2022 Yılı Faaliyet Raporu. Ankara.
35. T.C. Sosyal Güvenlik Kurumu. (2024). İstatistiksel Aylık Bültenler. Ankara.
36. TEPAV. (2023). Deprem bölgesinde sürdürülebilir iş gücü istihdamı: İhtiyaçlar ve fırsatlar. TEPAV Yayınları.
37. Vakis, R. (2006). Complementing natural disasters management: The role of social protection (SP Discussion Paper No. 0543). The World Bank.
38. Wood, N., Ratliff, J., Schelling, J., & Weaver, C. (2014). Comparing population exposure to multiple Washington earthquake scenarios for prioritizing loss estimation studies. Applied Geography, 52, 191–203. https://doi.org/10.1016/j.apgeog.2014.05.013
39. Yavuz, A., & Dikmen, S. (2015). Doğal afetlerin zararlarının finansmanında kullanılan afet öncesi finansal araçlar. Marmara Üniversitesi Siyasal Bilimler Dergisi, 3(2), 303–322. https://dergipark.org.tr/en/pub/marusbd/issue/16984/177510
40. Yılmaz, D. G. (2023). Geçmiş depremlerden 2023 Kahramanmaraş depremlerine: Neden afete karşı hazır değiliz? Afet ve Risk Dergisi, 6(3), 1009–1023. https://doi.org/10.35341/afet.1258947