Domates Sarı Yaprak Kıvırcıklık Virüsünün (Tomato Yellow Leaf Curl Virus-TYLCV) Doğal Konukçuları: Yabancı Otlar
Öz
Domates üretiminde ekonomik olarak önemli kayıplara yol açan hastalık etmenlerinden biri olan domates sarı yaprak kıvırcıklık virüsü (tomato yellow leaf curl virus-TYLCV), Geminiviridae familyasına bağlı Begomovirus cinsinin bir üyesidir. Yabancı ot, belirli bir durumda istenmeyen bir bitki, "yanlış yerde yetişen bir bitki" veya istenmediği yerde büyüyen bitki olarak tanımlanabilir. TYLCV’ ye domates türlerinin yanı sıra çok sayıda yabancı ot türü de konukçuluk yapmaktadır. Kültür bitkilerinin ekolojisinde yabancı otlar önemli bir yere sahiptir ve ürünler hasat edildiğinde, yabancı otlar genellikle bitki virüsleri ve böcek vektör türleri için ana konukçu haline geldiği için tarımsal üretimde verimi ve kaliteyi olumsuz etkilemektedir. Dünya genelinde yapılan araştırmalarda pek çok yabancı ot türünün TYLCV ile enfekte olduğu ve bunların çoğunluğunun hiçbir simptom göstermediği belirtilmiştir. Bilinen veya bilinmeyen birçok yabancı ot türünün TYLCV'nin konukçusu olarak hizmet ettiği ve dünya çapında domates tarlalarında TYLCV'nin yayılması ve epidemiyolojisinde çok önemli bir rol oynadığı bilinmektedir. Bu derlemede, yabancı otların kültür bitkilerine olan doğrudan zararının yanında, virüs hastalıklarına konukçuluk etmesi açısında oluşturduğu olumsuz etkileri incelenmiştir.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Abraham P., Banwo O.O., Kashina B.K., Alegbejo M.D. (2021). Identification of Weed Hosts of Tomato yellow leaf curl virus in Field-Grown Tomato in Sudan Savanna, Nigeria, International Journal of Horticultural Science and Technology.8(3):235-246.
- Anonim, (2022). Yabancı Ot Zirai Mücadele Teknik Talimatları. https://www.tarimorman.gov.tr/TAGEM/Belgeler/yayin/Yabanc%C4%B1%20Ot%20Zirai%20M%C3%BCcadele%20Teknik%20Talimatlar%C4%B1.pdf (Erişim tarihi: 16.08.2022).
- Başaran F. (2022). Yabancı ot-Kültür Bitkisi Etkileşimi: Rekabet Sürdürülebilir Çevre Dergisi, 2 (1): 9-18.
- Bedford I.D., Kelly A., G.K. Banks G.K., R.W. Briddon R.W., J.L. Cenis J.L., Markham P.G. (1998). Solanum nigrum: an indigenous weed reservoir for a tomato yellow leaf curl geminivirus in southern Spain, European Journal of Plant Pathology volume 104: 221–22.
- Chen, G., Pan H., Xie W., Wang S., Wu Q., Fang Y., Shi X., 2013. Virus infection of a weed increases vector attractionto and vector fitness on the weed.Sci. Rep.3, 2253; DOI:10.1038/srep02253.
- Cleaveland S, Haydon D.T, Taylor L. (2007). Overviews of pathogen emergence: which pathogens emerge, when and why? Current Topics in Microbiology and Immunology 315: 85-111.
- Cohen S., ve Harpaz, I. (1964). Periodic, rather than continual acquisition of new tomato virus by its vector, the tobacco whitefly (Bemisia tabaci Gennadius). Entomol. Exp. Appl. 7:155-166.
- Cohen S., ve Nitzany F. E. (1960). Curly top virus of tomatoes: its identification and mode of transmission. Report No. 311 of the Israeli Plant Protection and Inspection services.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Ziraat Mühendisliği
Bölüm
Derleme
Yayımlanma Tarihi
31 Aralık 2022
Gönderilme Tarihi
16 Ağustos 2022
Kabul Tarihi
17 Ekim 2022
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2022 Cilt: 25 Sayı: 2