Ordu İli Fındık Bahçelerinde Potansiyel Olarak Kullanılabilecek Örtücü Bitkilerin Allelopatik Etkisi

Öz

Bu çalışmada, Ordu ilinde fındık bahçelerinde sorun olan yabancı otlarla mücadele de kullanılabilecek örtücü bitkilerin (Hordeum vulgare L. (Arpa), Lolium perenne L. (İngiliz çimi), Vicia sativa L. (Adi fiğ), Trifolium pratense L. (Çayır üçgülü), Brassica oleracea var. acephala (Karalahana)), önemli yabancı otların (Conyza canadensis L. (Şifa otu), Setaria glauca L. (Kirpi darı), Amaranthus retroflexus L. (Kırmızı köklü tilkikuyruğu), Solanum nigrum L. (Köpek üzümü)) çimlenmesi üzerine olan allelopatik etkisi araştırılmıştır. Örtücü bitkilerden saf su ile seyretilerek elde edilen özsuları %10, %25 ve %50 oranlarında belirlenen yabancı ot tohumlarına uygulanmıştır. Deneme iki tekrar olarak yapılmıştır. Sonuç olarak; A. retroflexus (Kırmızı köklü tilkikuyruğu) tohumları bu allelopatik etkiden %13.41 oranında en az etkilenen tohum olmuştur. Diğer üç tohum ise; S. nigrum (Köpek üzümü), C. canadensis (Şifa otu), S. glauca (Kirpi darı) sırasıyla %36.20, %41.11, %42.02 oranlarında etkilenmişlerdir. Ekstraktlarda ise; %10, %25 ve %50 dozlarında uygulanan ekstraktlardan en yüksek allelopatik etki %50 dozda saptanmıştır. Ayrıca, tohumların çimlenmeleri üzerine olan en yüksek allelopatik etki %44.40 oranla H. vulgare ekstraktı, en düşük etkiyi %8.33 ile B. oleracea ekstraktında belirlenmiştir. Sonuç olarak, örtücü bitkilerden elde edilen ekstraktların yabancı ot tohumları üzerine allelopatik etkisinin olduğu tespit edilmiştir.

Anahtar Kelimeler

• Ordu
• Fındık
• Yabancı Ot
• Örtücü Bitki
• Allelopati

Allelopatic Effect of Cover Plants That Can Potentially be Used in Hazelnut Orchards in Ordu Province

Öz

This study, cover crops (Hordeum vulgare L. (Barley), Lolium perenne L. (English grass), Vicia sativa L. (Common vetch), Trifolium pratense L. (Meadow clover), Brassica oleracea var. acephala (Black cabbage)) that can be used to combat weeds (Conyza canadensis L. (Healing herb), Setaria glauca L. (Hedgehog millet), Amaranthus retroflexus L. (Red rooted foxtail), Solanum nigrum L. (Dogcurrant)) that are a problem in hazelnut orchards in Ordu province, its allelopathic effect on germination was investigated. The sap obtained from the cover crops by diluting it with pure water was applied to the weed seeds with 10%, 25% and 50% sap. The experiment was conducted in two repetitions. In conclusion; A. retroflexus (Red-rooted foxtail) seeds were the least affected by this allelopathic effect, with a rate of 13.41%. The other three seeds are; S. nigrum (Dog grape), C. canadensis (Healing herb) and S. glauca (Hedgehog millet) were affected at rates of 36.20%, 41.11%, 42.02% respectively. In extracts; among the extracts applied at 10%, 25% and 50% doses, the highest allelopathic effect was seen in the extracts at 50% dose. In addition, H. vulgare extract showed the highest allelopathic effect on seed germination with a rate of 44.40%, while B. oleracea extract showed the lowest effect with a value of 8.33%. As a result, it was determined that the extracts obtained from cover crops had a allelopathic effect on weed seeds.

Anahtar Kelimeler

• Ordu
• Hazelnut
• Weed
• Cover Crop
• Allelopathy

Kaynakça

1. Abbott, WS. (1925). A method of computing the effectiveness of an insecticide. Journal of Economic Entomology, 18, 265-267.
2. Dhima, KV., Vasilakoglou, IB., Eleftherohorinos, IG., Lithourgidis, AS. (2006). Allelopathic potential of winter cereal cover crop mulch effect on grass weed suppression and corn development. Crop Science, Vol. 46, Issue 1, 345-352.
3. İslam, A., Özgüven, AI., Eti, S. (2006). Fındığın Döllenme Biyolojisi ve Meyve Özellikleri. 3. Milli Fındık Şurası, 10-14 Ekim 2004, 495-498 s, Giresun.
4. Jordan, LS., Russell, RC. (1981). Weed management improves yield and quality of ‘Valencia’ oranges. HortScience, 16(6): 785.
5. Kitiş, YE., Kolören, O., Uygur, FN. (2009). Adi fiğ (Vicia sativa L.)’in bazı yabancı ot tohumlarının çimlenmesi üzerine allelopatik etkileri. Türkiye III. Bitki Koruma Kongresi, Van, 15-18 Temmuz 2009, 277 s.
6. Kitiş, YE., Kolören, O., Uygur, FN. (2016). Adi fiğin (Vicia sativa L.) bazı yabancı otların çimlenmesi ve gelişmesi üzerine allelopatik etkileri. Tarla bitkileri Merkez Araştırma Enstitüsü Dergisi, 25 (1), 100-106.Kolören, O. (2006).
7. Allelopathic effects artemisa annual L.(Annual wormwood) leaf extract on some crops and weeds. Türkiye Herboloji Dergisi, Cilt: 9, Sayı: 1-2, 1-5 s.
8. Kolören, O. (2007). Örtücü bitki Hint hardalı (Brassica juncea (L.) Coss.)'nın allelopatik etkisinin belirlenmesi. Türkiye II. Bitki Koruma Kongresi Bildirileri, Isparta, 27-29 Ağustos 2007, 137 s.

9. Kostov, T., Pacanoski, Z. (2007). Weeds with Major Economic Impact on Agriculture in Republic of Macedonia. Pak. J. Weed Sci. Res. 13(3-4), 227-239.
10. Mehlenbacher, SA. (1991). Hazelnuts (Corylus). Acta Hort. (ISHS), 290, 791-838.
11. Mennan, H., Kaya, E., Şahin, M., Işık, D. (2009). Çeltik yaprak, sap ve kavuz ekstraktlarının darıcan (Echinochloa crus-galli (L.) P.B.)’a olan allelopatik potansiyeli. Türkiye III. Bitki Koruma Kongresi, 15-18 Temmuz 2009, Van, 278 s.
12. Özcan, S. (2016). Antepfıstığı ve bağ alanlarında sorun olan yabancı otlar ve alternatif mücadele yöntemlerinin belirlenmesi. Gaziosmanpaşa Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Bitki Koruma Anabilim Dalı, Doktora Tezi, 296 s.
13. Özer, Z., Kadıoğlu, İ., Önen, H., Tursun, N. (2001). Herboloji (Yabancı Ot Bilimi). Gaziosmanpaşa Üniversitesi Ziraat Fakültesi Yayınları No:20, Seri No: 10, Tokat.
14. Şirin H., Kurt H., Kaya H. (2006). Türkiye’de Fındığın Üretim, Maliyet ve Ticaretine Veri Tabanının Teşkili Projesi 2005 Yılı Sonuç Raporu (yayınlanmamıştır).
15. Temel, N., Torun, H. (2020). Bağ ve bahçelerde örtücü bitki seçim kriterleri, ekolojik katkıları ve yabancı ot mücadelesindeki yeri. Turkish Journal of Weed Science, 23(2), 177-187.
16. Üremiş, İ., Arslan, M., Uludağ, A. (2009). Bazı turp ve şalgam bitkilerine ait özütlerin yabancı otlara allelopatik etkilerinin araştırılması. Türkiye III. Bitki Koruma Kongresi, 15-18 Temmuz 2009, Van, 279 s.
17. Uygur, FN. (1985). Untersuchungen zu art und bedeutung der verunkrautung in der Çukurova unter besonderer berücksichtigung von Cynodon dactylon (L.) Pers. und Sorghum halepense (L.) Pers. PLITS, 1985/3 (5), Stuttgart, p 169.
18. Uzundumlu, A., Bilgiç, A., Ertek, N. (2019). Türkiye’nin fındık üretiminde önde gelen illerin 2019-2025 yılları arasındaki fındık üretimlerinin ARIMA modeliyle tahmin edilmesi. Akademik Ziraat Dergisi, Cilt: 8, Özel Sayı, 115-126 s.