Kırmızı Köklü Tilki Kuyruğu (Amaranthus retroflexus L.) Tohumlarının Çimlenme Biyolojisine Yönelik Araştırmalar

Öz

Kırmızı köklü tilki kuyruğu (Amaranthus retroflexus L.) yazlık, tek yıllık, tohumla üreyen ve yayılan bir yabancı ottur. Yol kenarları boyunca, tarla, sebze ve bahçeler dahil tüm tarım alanlarında yaygın olarak görülmektedir. İkibinyirmi-2022 yıllarında yürütülen bu araştırmada Kırmızı köklü tilki kuyruğu tohumlarının çimlenme biyolojisi çalışılmıştır. Bu kapsamda dormansi kırma çalışmaları, çimlenme sıcaklıklarının belirlenmesi ve çıkış derinlikleri araştırılmıştır. Dormansi kırma çalışmalarında 0 ve 4 aylık tohumlara sülfürik asit, zımparalama, katlama, durgun suda bekletme ve sıcak su uygulaması yapılmıştır. Çimlenme sıcaklıklarının belirlenmesine yönelik yapılan çalışmada 5, 10, 15, 20, 25, 30, 35 ve 40 oC sıcaklık değerleri kullanılmıştır. Yabancı ot tohumlarının çıkış derinliğinin belirlenmesi amacıyla yapılan çalışmada ise tohumlar saksılara 2, 5, 10, 15, 20 ve 25 cm derinliğe ekilmiş ve saksılar açık hava koşulları altında çimlenme kontrolleri yapılmak amacıyla bırakılmıştır. Denemelerden elde edilen sonuçlara göre, Kırmızı köklü tilki kuyruğu’nun 0 aylık tohumları için en iyi sonuç kontrole (%1.68) göre, %86.63 ile sıcak su uygulaması (40 oC 60 dk), 4 aylık tohumlar için ise kontrole göre (%19.95), sırasıyla %65.80, %68.3 ve %60.77 ile sülfürik asitte (3, 5, 15 dk) bekletme olarak belirlenmiştir. Çimlenme sıcaklığı çalışmalarında tohumların minimum, optimum ve maksimum çimlenme sıcaklığı sırasıyla 15 oC, 35 oC ve 40 oC olarak belirlenmiştir. Çıkış derinliği çalışmalarında ise çıkışların sadece 2 ve 5 cm derinlikte olduğu saptanmıştır. Bitki çıkış oranları 2 cm derinlikte %78.64, 5 cm derinlikte ise %23.96 olarak belirlenmiştir.

Anahtar Kelimeler

• Kırmızı köklü tilki kuyruğu (Amaranthus retroflexus L.)
• dormansi
• çıkış derinliği
• çimlenme sıcaklığı

Research On The Germination Biology Of Red Rooted Foxtail (Amaranthus retroflexus L.) Seeds

Öz

Red rooted foxtail (Amaranthus retroflexus L). is a summer, annual weed that reproduces and spreads by seed. It is common in all agricultural areas including along roadsides, fields, vegetables and gardens. In this research conducted in 2020-2022, the germination biology of Red rooted foxtail seeds was studied. In this context, dormancy-breaking studies, determination of germination temperatures and emergence depths were investigated. In dormancy breaking studies, sulfuric acid, sanding, folding, soaking in stagnant water and hot water application were performed on 0 and 4 month old seeds. Temperature values of 5, 10, 15, 20, 25, 30, 35 and 40 oC were used in the study to determine the germination temperature. In the study carried out to determine the depth of emergence of weed seeds, the seeds were planted in pots at a depth of 2, 5, 10, 15, 20 and 25 cm and the pots were left in the open air conditions for germination controls. According to the results obtained from the experiments, the best results for 0 month old seeds of Red rooted foxtail were determined by hot water application (40 oC 60 min) with 86.63% compared to the control (1.68%); for 4-month-old seeds, keeping in sulfuric acid (3, 5, 15 min) was determined to be 65.80%, 68.3%, 60.77%, respectively, compared to the control (19.95%). In germination temperature studies, the minimum, optimum and maximum germination temperatures of seeds were determined as 15oC, 35oC and 40oC, respectively. In the seed emergence depth studies, it was determined that the emergence was only at 2 and 5 cm depth. Plant emergence rates were 78.64% at 2 cm depth, 23.96% at 5 cm depth.

Anahtar Kelimeler

• Red rooted foxtail (Amaranthus retroflexus L.)
• dormancy
• emergence depth
• germination temperature

Kaynakça

1. Arıkan, N., Kadıoğlu, İ., 2022. Determination of densities and frequencies of problematic weed species in onion planting areas of Ankara and Çorum provinces. Selcuk Journal of Agriculture and Food Sciences, SJAFS (2022) 36 (3), 493-500 e-ISSN: 2458-8377 DOI:10.15316/SJAFS.2022.064
2. Boz, Ö., Uygur, F.N.ve Kadıoğlu, İ., 1993. Çukurova’da tilki kuyruğu (Alopecurus spp.), kuş yemi (Phalaris spp.) ve yabani arpa (Hordeum spp.) gibi yabancı ot türlerinin bazı biyolojik özelliklerinin araştırılması, Türkiye 1.Herboloji Kongresi, 3-5 Şubat, 1993, Adana.
3. Ghorbani, R., Seel, W. ve Leifert, C., 1999. Effects of environmental factors on germination and emergence of Amaranthus retroflexus L. Weed Sciences, 47(5), 505-510.
4. Farooq, Ş., Önen, H., Özcan, S., 2015. İstilacı yabancı bitkilerin etkileri. Türkiye istilacı bitkiler kataloğu, T. C. Gıda Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı, Bitki Sağlığı Araştırmaları Daire Başkanlığı, 165-171, Ankara
5. Hao J-H, LV, S-S., Bhattacharya, S. Fu, J.-G, 2017. Germination response of four alien congeneric Amaranthus species to environmental factors. PLoS ONE 12(1), e0170297. Doi: 10.1371/journal.pone.0170297.
6. ISTA, 2016. Rules proposals for the international rules for seed testing 2016 edition. 41s.
7. Işık, D., Dok, M., Altop-Kaya, E. ve Mennan, H., 2015. Applicability of early tillage and glyphosate together with pre and post emergence weed control in corn production, Journal of Agricultural Sciences. 21 (2015): p.596-605.
8. Kadıoğlu, İ., 1989. Çukurova buğday ekiliş alanlarında görülen yabani yulaf (Avena spp.) türleri, gelişme biyolojileri, buğday ile karşılıklı etkileşimleri ve kontrol olanakları üzerine araştırmalar, Çukurova Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Bitki Koruma Ana Bilim Dalı Doktora Tezi, Adana

9. Kadıoğlu, İ., 1997. Akdeniz Bölgesi pamuk ekim alanlarında görülen bazı yabancı ot tohumlarının çimlenme biyolojileri ve çıkış derinlikleri üzerine araştırmalar. Türkiye II. Herboloji Kongresi Kongre Bildirileri, 1-4 Eylül 1997, İzmir/Ayvalık.
10. Kadıoğlu, İ., Başaran, B., Kaya, Y,.2015. Amaranthus retroflexus.Türkiye istilacı bitkiler kataloğu, T. C. Gıda Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı, Bitki Sağlığı Araştırmaları Daire Başkanlığı, 165-171, Ankara.
11. Kaya, İ. ve Nemli, Y., 2001. Aydın ili önemli pamuk ekiliş alanlarında yabancı ot sorununun saptanması. Türkiye III. Herboloji Kongresi, 9-12 Ekim 2001, Ankara.
12. Khan, M.A., Mobli, A., Werth, J.A. ve Chauhan, S., 2022. Germination and seed persistence of Amaranthus retroflexus and Amaranthus viridis: Two emerging weeds in Australian cotton and other summer crops. PLoS ONE 17(2): e0263798. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0263798
13. Kınay, S., 2013. Kütahya ve Balıkesir (Bandırma) illerinden toplanan Amaranthus retroflexus L. tohumlarının çimlenme davranışları. Yüksek Lisans Tezi, Dumlupınar Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Biyoloji Ana Bilim Dalı, Kütahya.
14. Kırsoy, N. ve Nemli, Y., 2001. Ödemiş ilçesi patates ekiliş alanlarında yabancı ot sorununun saptanması. Türkiye III. Herboloji Kongresi, 9-12 Ekim 2001, Ankara.
15. Kızılkaya, A., 2003. Tokat ili (Kazova ve Kelkit Vadisi)'nde baş soğan (Allium cepa L.) yetiştirilen alanlarda sorun olan yabancı otlar ve farklı dönemlerde yabancı otların yok edilmesi ile ekonomik eşiğin belirlenmesi üzerinde araştırmalar. Yüksek Lisans Tezi, Gaziosmanpaşa Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Tokat
16. Kitiş, Y.E., 2011. Yabancı ot mücadelesinde malç ve solarizasyon uygulamaları, GAP VI. Tarım Kongresi, 09–12 Mayıs 2011, Şanlıurfa.
17. Mennan, H., 1998. Yavşan otunun (Veronica hederifolia L.) bazı biyolojik özelliklerinin araştırılması, Türkiye Herboloji Dergisi, Cilt 1 Sayı:1, 1-9.
18. Mennan, H., Işık, D., 2003. Invasıve weed specıes ın Onıon Productıon systems durıng the last 25 years ın Amasya, Turkey. Pak. J. Bot., 35(2): 155-160.
19. Omami, E. N., 1999. Changes in germinability, dormancy and viability of Amaranthus retroflexus as affected by depth and duration of burial. Weed Research, 39, 345-354. Özaslan, C. ve Kendal E., 2014. Lice domatesi üretim alanlarındaki yabancı otların belirlenmesi, Iğdır Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi, 4(3), 29 – 34.
20. Özer, Z., Kadıoğlu, İ., Önen, H. ve Tursun, N., 1997. Herboloji (Yabancı Ot Bilimi), Gaziosmanpaşa Üniversitesi, Ziraat Fakültesi Yayınları No:20, Kitaplar serisi No:10, 388.
21. Özkil, M., Serim. A.T., Torun, H. ve Üremiş, İ., 2019. Antalya ili pamuk (Gossypium hirsutum L.) tarlalarında bulunan yabancı ot türlerinin, dağılım ve yoğunluklarının saptanması, Türkiye Herboloji Dergisi, 22 (2), 185-191
22. Saltabaş, A., 2001. Erzican ili fasulye ekim alanlarında sorun olan yabancı otların tespiti ve mücadelede krtik periyodun belirlenmesi. Türkiye III. Herboloji Kongresi, 9-12 Ekim 2001, Ankara.
23. Serim, A.T. ve Sözeri, S., 2011. Doğu tarla hazeranı [Consolida orientalis (gay) schröd. (ran)]’nın çimlenme biyolojisi üzerinde araştırmalar. Türkiye Herboloji Dergisi, 14(1-2), 9-16.
24. Serim, A. T., Asav, Ü. ve Türkseven, S., 2015. Ankara ili aspir (Carthamus tinctorius L.) ekiliş alanlarında bulunan yabancı otların tespiti, Türkiye Herboloji Dergisi 2015:18(1): 19-23.
25. Sırma, M., Kadıoğlu, İ ve Yanar, Y. 2001. Tokat ili domates ekim alanlarında saptanan önemli yabancı ot türleri rastlanma sıklıkları ve yoğunlukları, Türkiye III. Herboloji Kongresi, 9-12 Ekim 2001, Ankara.
26. Solak, H., 2007. Konya yöresinde bazı yaygın yabancı ot tohumlarının çimlenme özellikleri üzerinde araştırmalar. Yüksek Lisans Tezi, Selçuk Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Bitki Koruma Anabilim Dalı, Konya.
27. Şin, B., Kadıoğlu, İ., Altuntaş, G., Kekeç, M., Kazankıran, T., 2018. Çeti [Prosopis farcta (Banks& Sol.) J.F.Mac.]’nin tohum çimlenme biyolojisinin araştırılması, Turkish Journal of Weed Science 21(1):2018:53-60
28. Şin, B., Kadıoğlu, İ., 2021. A study on germination biology of wild mustard (Sinapis arvensis L.). Turkish Journal of Agricuture-Food Science and Technology, y, 9(4): 728-732, 2021.
29. Topçu, N., Cangi, R., 2017. Tokat ili bağ alanlarında görülen yabancı ot türlerin yoğunluğu ve kaplama alanlarının belirlenmesi. Gaziosmanpaşa Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi, 34 (3), 148-158.
30. Üremiş, İ. ve Uygur, F. N., 1999. Çukurova bölgesindeki önemli bazı yabancı ot tohumlarının minimum, optimum ve maksimum çimlenme sıcaklıkları. Türkiye Herboloji Dergisi, 2 (2) 1-12.
31. Üstüner, T., 2003. Niğde ve yöresi patates tarlalarında sorun olan yabancı ot türlerinin önemi, çimlenme biyolojileri ve mücadele olanakları üzerine araştırmalar. Doktora Tezi, Selçuk Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Bitki Koruma Anabilim Dalı, Konya.
32. Yazlık, A., 2021. İstilacı yabancı bitkiler ve etkileri. Yabancı Ot Biliminde Güncel Konular, Bölüm 7, 236-293