Amasya ve Tokat İlleri Soğan Ekim Alanlarında Sorun Olan Yabancı Ot Türlerinin Yoğunluklarının ve Rastlama Sıklıklarının Belirlenmesi

Öz

Soğan üretimi yapılan alanlarda verim ve kaliteyi etkileyen biyotik ve abiyotik pek çok faktör bulunmaktadır. Biyotik etmenlerin birisi de yabancı otlardır. Yabancı otlardan meydana gelen ürün kayıplarının %20-100 arasında olduğu bildirilmiştir. Rekabeti zayıf olan soğanda, etkili ve ekonomik yabancı ot mücadele yöntemlerinin geliştirilmesi için öncelikle yabancı otların belirlenmesi gerekir. Bu çalışma, Amasya ve Tokat illeri soğan üretim alanlarında sorun olan yabancı ot türlerini, yoğunluklarını ve rastlama sıklıklarını belirlemek amacıyla 2019 yılında yürütülmüştür. Amasya’da 33, Tokat’ta 24 tarla olmak üzere toplam 57 tarlada sürvey yapılmıştır. Sürvey yapılan tarlaların farklı yönlerde ve birbirinden en az 3 km uzakta olmasına özen gösterilmiştir. Her bir örnekleme noktasına tesadüfi olarak 1 m2’lik çerçeveden 1-5, 5-10, 10-20, 20-60 dekar ve daha büyük tarlalar için sırasıyla 4, 6, 8, 12 ve 16 noktada çerçeve atılarak sayımlar yapılmıştır. Yapılan sürveyler sonucunda Amasya ilinde, 25 familya ve 59 cinse ait biri parazit olmak üzere toplamda 70 adet yabancı ot türüne rastlanılmıştır. Familya bazında değerlendirildiğinde en çok tür içeren familyalar Asteraceae (12), Poaceae (7), Fabaceae (7), Apiaceae (6), Polygonaceae (4) ve Solonaceae (4) olarak sıralanmıştır. Yabancı otların m2’deki yoğunluklarına bakıldığında, Amaranthus retroflexus (0.82 bitki/m2), Convolvulus arvensis (0.78 bitki/m2), Xanthium strumarium (0.69 bitki/m2), Cynodon dactylon (0.69 bitki/m2), Cyperus rotundus (0.67 bitki/m2) en yoğun 5 tür olarak bulunmuştur. Rastlama sıklığına göre ilk beş sırada; C. arvensis (%87.87), Euphorbia prostrata (%75.75), A. retroflexus (%63.63), X. strumarium (%60.60), Chenopodium album (%51.51) yer almıştır. Tokat ilinde ise 26 familya ve 52 cinse ait biri parazit olmak üzere toplamda 61 adet yabancı ot türüne rastlanılmıştır. En çok tür içeren familyalar Asteraceae (9), Poaceae (8) Apiaceae (4), Polygonaceae (4), Fabaceae (4) olarak sıralanmıştır. Yabancı otların m2’deki yoğunluklarına bakıldığında en yoğun görülen 5 yabancı ot türü sırasıyla C. arvensis (1.59 bitki/m2), A. retroflexus (1.53 bitki/m2), C. rotundus (1.27 bitki/m2), Xanthium spinosum (0.92 bitki/m2), C. album (0.61 bitki/m2) olarak bulunmuştur. Rastlama sıklığına göre ilk beş sırada bulunan türler; C. arvensis (%83.33), A. retroflexus (%66.66), C. album (%50.00), X. strumarium (%45.83), X. spinosum (%41.66) olarak belirlenmiştir. Söz konusu soğan alanlarında toplam 30 familyaya ait 88 adet yabancı ot türüne rastlanılmıştır. Yapılan sürveyler sonucunda rastlama sıklığı ve yoğunluğu bakımından sorun olan bu yabancı otlara karşı etkili mücadele yöntemlerinin araştırılmasının gerekli olduğu düşünülmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Amasya
• Tokat
• soğan
• yabancı ot
• sürvey
• yoğunluk
• rastlama sıklığı

Determination of Densities and Frequencies of Troublesome Weed Species in Onion Planting Areas of Amasya and Tokat Provinces

Öz

There are many biotic and abiotic factors that affect the yield and quality in onion production areas. One of the biotic factors is weeds. It has been reported that crop losses due to weeds are between 20-100%. In order to develop effective and economical weed control methods in onion, which has weak competition, weeds must first be identified. This study was carried out in 2019 in order to determine the troublesome weed species, their densities and frequency of occurrence in the onion production areas of Amasya and Tokat Provinces. Surveys were conducted in a total of 57 fields, 33 in Amasya and 24 in Tokat. Surveys were conducted in different directions of the fields and at least 3 km away from each other. Counts were made randomly at each sampling point by placing 1 m2 qadrat at 4, 6, 8, 12 and 16 points respectively for fields of 1-5, 5-10, 10-20, 20-60 decares and larger fields. As a result of the surveys, 70 weed species, one of which was parasite, belonging to 25 families and 59 genera, were determined in the onion fields of Amasya Province. When evaluated on the basis of families, the families containing the most species were listed as Asteraceae (12), Poaceae (7), Fabaceae (7), Apiaceae (6), Polygonaceae (4) and Solonaceae (4). Considering the density of weeds per m2, Amaranthus retroflexus (0.82 plants/m2), Convolvulus arvensis (0.78 plants/m2), Xanthium strumarium (0.69 plants/m2), Cynadon dactylon (0.69 plants/m2), Cyperus rotundus (0.67 plants/m2) was found to be the most dense 5 species. C. arvensis (87.87%), Euphorbia prostrata (75.75%), A. retroflexus (63.63%), X. strumarium (60.60%), Chenopodium album (51.51%) were in the top five ranks according to the frequency of occurrence. 61 weed species, one of which is parasite, belonging to 26 families and 52 genera, were determined in the onion cultivation areas of Tokat Province. The families including the most species are listed as Asteraceae (9), Poaceae (8) Apiaceae (4), Polygonaceae (4), Fabaceae (4). Considering the density of weeds per m2, the 5 most common weed species are C. arvensis (1.59 plants/m2), A. retroflexus (1.53 plants/m2), C. rotundus (1.27 plants/m2), Xanthium spinosum (0.92 plants/m2), C. album L. (0.61 plants/m2). Species in the top five ranks according to the frequency of occurrence are determined as C. arvensis (83.33%), A. retroflexus (66.66%), C. album (50.00%), X. strumarium (45.83%), X. spinosum (41.66%). A total of 88 weed species belonging to 30 families were found in onion fields. As a result of the surveys, it is thought that it is necessary to investigate effective control methods against these weeds, which are problematic in terms of frequency and density.

Anahtar Kelimeler

• Amasya
• Tokat
• onion
• weed
• survey
• density
• frequency of occurrence

Kaynakça

1. Alsan C (1986). Doğu Anadolu Bölgesi soğan (Allium cepa l.) tarlalarındaki yabancı otlar üzerinde sürvey çalışmaları, Bitki Koruma Bülteni, 26 (1).
2. Albayrak B, Elmacı ÖL (2017). Soğanda (Allium cepa) azot ve kükürt uygulamalarının verim ve bazı kalite kriterleri üzerine etkisinin belirlenmesi. Bahçe 46 (1): 21–30
3. Anonim (2008). Soğan Tarlalarında Yabancı Otlar. Zirai Mücadele Teknik Talimatları, T.C. Gıda Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı, Tarımsal Araştırmalar ve Politikalar Genel Müdürlüğü, Bitki Sağlığı Araştırmaları Daire Başkanlığı, Cilt 6, s: 286, Ankara
4. Anonim (2022). Soğan Yetiştiriciliği. https://istanbul.tarimorman.gov.tr/Belgeler/KutuMenu/Brosurler/Sebzecilik/sogan.pdf, Erişim tarihi 8.10.2022
5. Anonim (2022a). Ürün Masaları Soğan Bülteni, Sayı 18. T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı, Bitkisel Üretim ve Genel Müdürlüğü, Tarla ve Bahçe Bitkileri Daire Başkanlığı, Ocak 2022.
6. Anonim (2022b). Ürün Masaları Soğan Bülteni. Sayı,19. T. C. Tarım ve Orman Bakanlığı, Bitkisel Üretim Genel Müdürlüğü, Tarla ve Bahçe Bitkileri Daire Başkanlığı, Mayıs 2022.
7. Anonim (2022c). https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=104&locale=tr, Erişim tarihi 21.05.2022
8. Arıkan, N., Kadıoğlu, İ., 2022. Determination of densities and frequencies of problematic weed species in onion planting areas of Ankara and Çorum provinces. Selcuk Journal of Agriculture and Food Sciences, SJAFS (2022) 36 (3), 493-500 e-ISSN: 2458-8377 DOI:10.15316/SJAFS.2022.064

9. Bayram U (2021). Ürün raporu kuru soğan, 2021. T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı, Tarımsal Ekonomi ve Politika Geliştirme Enstitüsü, Yayın no:336, Ankara-Türkiye.
10. Beşirli G, Sönmez İ, Albayrak B, Polat Z (2021). Organik Soğan Yetiştiriciliği, T.C. Tarım Ve Orman Bakanlığı, Tarımsal Araştırmalar ve Politikalar Genel Müdürlüğü, Atatürk Bahçe Kültürleri Merkez Araştırma Enstitüsü Müdürlüğü No: 10: s 53, Yalova–Türkiye. https://arastirma.tarimorman.gov.tr/yalovabahce/Belgeler/Yayinlar/110-organik.sogan.pdf, Erişim tarihi 18.09.2022
11. Davis PH (1965-1985). Flora of Turkey and the East Eagean Islands, vol. 1- 9, Edinburgh University Press, Edinburgh.
12. Dündar M.S (2022).Ürün raporu kuru soğan, 2022. T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı, Tarımsal Ekonomi ve Politika Geliştirme Enstitüsü, Yayın no:360, Ankara-Türkiye.
13. Ghosheh HZ (2004). Single herbicide treatments for control of broadleaved weeds in onion (Allium cepa), Crop Protection 23 No:6 539–542.
14. Güncan A, Karaca M (2018).Yabancı Ot Mücadelesi. (Güncellenmiş ve İlaveli Dördüncü Baskı), Selçuk Üniversitesi Ziraat Fakültesi, Konya-2018, s:334.
15. Gürbüz R (2007). Çukurova Soğan Üretim Alanlarında Görülen Yabancı Otların Öneminin ve Bazı Herbisitlerin Yabancı Otlanma ile Soğan Verimine Olan Etkilerinin Araştırılması, Yüksek Lisans Tezi, Çukurova Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Bitki Koruma Anabilim Dalı, Adana, s.91.
16. Işık D, Dok M, Altop Kaya E, Mennan H (2015). Mısır yetiştiriciliğinde erken toprak işleme ve glyphosate’nin çıkış öncesi ve çıkış sonrası yabancı ot mücadele yöntemleri ile birlikte kullanılabilirliğinin araştırılması, Tarım Bilimleri Dergisi. 21 (2015): p.596-605.
17. Kadıoğlu İ, Uluğ E, Üremiş İ (1993). Akdeniz Bölgesi Pamuk Ekim Alanlarında Görülen Yabancı Otlar Üzerinde Araştırmalar. Türkiye I. Herboloji Kongresi, 3-5 Şubat, Adana, s.151-156. 3-5 Şubat, Adana, s. 151-156.
18. Kaya H, Üremiş İ (2019). Determination of weed species, their frequencies and densities in onion fields in Hatay province. Mustafa Kemal University Journal of Agricultural Sciences 24 (1):21-30
19. Khokhar KM, Mahmood T, Shakeel M, Chaudhry MF (2006). Evaluation of integrated weed management practices for onion in Pakistan. Crop Protection 25 (2006): 968–972
20. Kitiş YE (2011). Yabancı Ot Mücadelesinde Malç ve Solarizasyon Uygulamaları GAP VI. Tarım Kongresi, 09–12 Mayıs., Şanlıurfa-Türkiye, p.463-468.
21. Kızılkaya A, Önen H, Özer Z (2001). Yabancı Otların Soğanda Verime Olan Etkileri Üzerinde Araştırmalar. Türkiye III. Herboloji Kongresi Bildiri Özetleri, 9-12 Ekim, Ankara-Türkiye, p. 3.
22. Kızılkaya A (2003). Tokat İli (Kazova Ve Kelkit Vadisi)'nde Baş Soğan (Allium Cepa L. ) Yetiştirilen Alanlarda Sorun Olan Yabancı Otlar Ve Farklı Dönemlerde Yabancı Otların Yok Edilmesi İle Ekonomik Eşiğin Belirlenmesi Üzerinde Araştırmalar. Yüksek Lisans Tezi, Gaziosmanpaşa Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Bitki Koruma Anabilim Dalı, p.73. Tokat.
23. Klingman GC, Ashton FM (1982). Weed science, principles and practices (second edition). Wiley Interscience Pub., New York, USA.
24. Lawande, K.E., Khar, A., Mahajan, V., Srinivas, P.S., Sankar, V and Singh, R.P. 2009. Onion and garlic research in India. J. Hortl. Sci. Vol. 4 (2): 91-119.
25. Mennan H, Işık D (2003). Invasıve Weed Specıes In Onıon Productıon Systems Durıng The Last 25 Years In Amasya, Turkey. Pak. J. Bot., 35(2): p:155-160.
26. Qasem JR (2006). Chemical Weed Control İn Seedbed Sown Onion (Allium cepa L.). Crop Protect. 25 (6): p.618– 622.
27. Odum EP (1971). Fundamentals of ecology. W.B. Saunders Company, Philadeiphia, London, Toronto, 574 p.
28. Özer Z, Kadıoğlu İ, Önen H, Tursun N (1997). Herboloji (Yabancı Ot Bilimi), Gaziosmanpaşa Üniversitesi, Ziraat Fakültesi Yayınları No:20, Kitaplar serisi No:10, p.388. Tokat-Türkiye
29. Özer Z, Önen H, Tursun N, Uygur FN (1999).Türkiye’nin bazı önemli yabancı otları (tanımları ve kimyasal savaşımları), Gaziosmanpaşa Üniversitesi, Ziraat Fakültesi Yayınları No:38, Kitap Seri No:16, p. 438. Tokat-Türkiye.
30. Özgür OE (2013). Şeker Pancarı Tarla Çiçekleri, I (Weeds of Sugar Beet), Ankara 2013, s.410.
31. Özgür OE (2013). Şeker Pancarı Tarla Çiçekleri, II.(Weeds of Sugar Beet), Ankara 2013, s.410. Prakash V, Pandey AK, Singh RD, Mani VP (2000). Integrated weed management in winter onion (Allium cepa L.) under mid-hills conditions of North-Western Himalayas. Indian J. Agron., 45 (4): p.816-821.
32. Soylu, S., Sertkaya, E., Kurt, Ş., Üremiş, İ., Bozkurt, A.,İ., 2014. Hatay İli Amik Ovası Soğan (Allium cepa L.) Ekim alanlarında görülen önemli hastalık etmenleri, zararlı ve yabancı ot türleri ve yaygınlık durumları. 10. Sebze Tarımı Sempozyumu, 2-4 Eylül, 2014, Tekirdağ.
33. Torun H (2017). Determination of weed species, frequencies and densities in leaf edible vegetable minor crops in Eastern Mediterranean Region, Bitki Koruma Bülteni, 57(3) : 279 – 291.
34. Trıpathy P, Sahoo BB, Patel D, Dash DK (2013). Weed Management Studies İn Onion (Allium cepa L.), Journal of Crop and Weed, 9(2):210-212.
35. Uluğ E, Kadıoğlu İ, Üremiş İ (1993).Türkiye’nin Yabancı Otları ve Bazı Özellikleri, Türkiye Cumhuriyeti Tarım ve Köy İşleri Bakanlığı, Adana Zirai Mücadele Araştırma Enstitüsü Müdürlüğü, Adana, Yayın No:78.
36. Yaşar S (2012). Tekirdağ ili soğan ekim alanlarında görülen önemli yabancı ot türleri, yoğunlukları ve rastlanma sıklıklarının belirlenmesi. Yüksek Lisans Tezi, NKÜ, Bitki Koruma Anabilim Dalı, Tekirdağ, p.29.
37. Yegül Z (2023). Tarım ürünleri piyasaları, Erişim tarihi 27.12.2023
38. Zengin H (1997). Erzurum yöresi soğan tarlalarındaki yabancı otlar, yoğunlukları, yaygınlıkları ve topluluk oluşturma durumları üzerinde araştırmalar, Atatürk Ü.Zir.Fak.Derg. 28 (3), 433-440.