Balıkesir ve Çanakkale İlleri Buğday Ekim Alanlarında Sorun Olan Delice’nin (Lolium rigidum L.) ALS ve ACCase Grubu Herbisitlere Karşı Dayanıklılıklarının Tespiti
Öz
ile önemli bir yem kaynağını oluşturan, tarımı çok eskilere dayanan geleneksel bir tarla ürünüdür. Buğday verimini ve kalitesini etkileyen önemli faktörlerden biri yabancı otlardır. Buğday üretiminde yabancı otlarla mücadelede uygulanabilirliğinin kolay olması, kısa sürede etki göstermesi ve maliyetinin az olmasından dolayı yoğun bir herbisit kullanımı gerçekleşmektedir. Bu çalışma 2015-2020 yılları arasında, Balıkesir ve Çanakkale illeri buğday üretim alanlarında yoğun olarak kullanılan ALS (Asetolaktat sentetaz, mesosulfuron-methyl + iodosulfuron-methyl sodium) ve ACCase (Asetil koenzim A karboksilaz, diclofop-methyl, tralkoxydim) inhibitörü herbisitlere karşı delicenin dayanıklılık durumu belirlenmiştir. Bu amaçla yapılan arazi çalışmaları sonucunda; Balıkesir ve Çanakkale illeri buğday üretim alanlarından 136 delice (Lolium rigidum L.) popülasyonu toplanmış ve tohum alınan tarlaların koordinatları belirlenmiştir. Toplanan delice popülasyonları serada ekilerek F2 dölleri elde edilmiştir. Elde edilen F2 popülasyonları sera koşullarında mesosulfuron-methyl + iodosulfuron-methyl sodium, diclofop-methyl ve tralkoxydim aktif maddeli herbisitler ile 2N (doz) tarama testine tabi tutulmuştur. Tarama testi sonucunda dayanıklılık şüphesi belirlenen popülasyonların dayanıklılık durumunu belirlemek amacıyla, 3 farklı herbisitin 6 farklı dozu ile doz etki denemeleri sera koşullarında kurulmuştur. Sera çalışmaları sonucunda; mesosulfuron-methyl + iodosulfuron-methyl sodium’a 8; diclofop-methyl’e karşı 8; tralkoxydim’e ise 9 popülasyonda dayanıklılık olduğu tespit edilmiştir.
Anahtar Kelimeler
Destekleyen Kurum
Proje Numarası
Etik Beyan
Teşekkür
Kaynakça
- Alorcon-Reverte, R., Garcia, A., Urzua, J., Fischer, A. (2013). Resistance to glyhosate in junglerice (Echinochloa colona) from California. Weed Science, 61(1), 48-54.
- Anonim (1994). Ruhsatlı Zirai Mücadele İlaçları. T.C. Tarım ve Köy İşleri Bakanlığı Koruma ve Kontrol Genel Müdürlüğü, s 127.
- Anonim (2020). Dünyada buğday durumu, türkiyede buğday durumu, ürün masalları, Buğday Bülteni: Ocak 2020. Bitkisel Üretim Genel Müdürlüğü, http://www.tarimorman.gov.tr, Erişim Tarihi:05.10.2020.
- Anonim (2024). Dünyada ve Türkiye’de buğday ekim alanları, üretim miktarları. http://tuik.org, Erişim Tarihi: 26.12.2025.
- Anthimidou, E., Ntoanidou, S., Madesis, P., Eleftherohorinos, I. (2020). Mechanisms of Lolium rigidum multiple resistance to ALS And ACCase inhibiting herbicides and their impact on plant fitness. Pesticide Biochemistry and Physiology, 164, 65-72.
- Atar, B. (2017). Gıdamız buğdayın, geçmişten geleceğe yolculuğu. Süleyman Demirel Üniversitesi Yalvaç Akademi Dergisi, 2(1), 1-12.
- Avcı, Ç.M. (2009). Çukurova Bölgesi Buğday Ekim Alanlarında Sorun Olan Phalaris Brachystachys Link. (Kanlı Çayır’in Bazı Buğday Herbisitlerine Karşı Oluşturduğu Dayanıklılık Sorunlarının Araştırılması. Yüksek Lisans Tezi, Çukurova Üniversitesi, Ziraat Fakültesi.
- Avcı, M., Uygur, F. N. (2009). Çukurova Bölgesi buğday alanlarında görülen önemli yabancı otların buğday herbisitlerine karşı dayanıklılığının araştırılması. Türkiye III. Bitki Koruma Kongresi Bildiri Özetleri, 15-18 Temmuz, Van.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Herboloji
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yazarlar
Yıldız Sokat
*
0000-0001-6921-8639
Türkiye
Ufuk Çatıkkaş
0000-0002-3654-4865
Türkiye
Çetin Özkul
0009-0005-8818-9702
Türkiye
Yayımlanma Tarihi
29 Haziran 2026
Gönderilme Tarihi
21 Kasım 2025
Kabul Tarihi
5 Ocak 2026
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2026 Cilt: 29 Sayı: 1