Araştırma Makalesi

Düzce İlindeki Arsız Zaylan (Ambrosia artemisiifolia L.) Populasyonlarının Durumu

Cilt: 22 Sayı: 1 4 Temmuz 2019
PDF İndir
EN TR

Düzce İlindeki Arsız Zaylan (Ambrosia artemisiifolia L.) Populasyonlarının Durumu

Öz

Ambrosia artemisiifolia (arsız zaylan) anavatanı dışında girdiği birçok yerde biyolojik çeşitliliği ve ekosistem hizmetlerini etkileyen istilâcı yabancı bitki türlerinden biridir. Türkiye’de de varlığı 1990’lı yıllardan beri bilinmekle beraber son 10 yılda belirgin bir şekilde Doğu Karadeniz ve Trakya yörelerinde, kısmen Orta Karadenizde yayılmıştır. İki yayılım arasında kalan Karadenizin batısındaki Düzce İlindeki popülasyonlarını belirlemek ve bu popülasyonlarla ilgili bilgileri ortaya koymak amacıyla bu çalışma yürütülmüştür. Biri hâriç tamamı yol kenarları ve boş alanlarda olmak üzere  41 populasyon tespit edilmiştir. Popülasyonlar 1 m2- 4375 m2 arasındaki boyutlarda habitatlarda görülmüş,  arsız zaylan alanların ortalama üçte ikisini kaplamıştır. Bu popülasyonların bulunduğu komunitelerde 15 familyadan 23 bitki türü tespit edilmiştir.  Komunitelerin 18’inde tespit edilen pireotu en yaygın türdür. Bunu tâkip eden diğer yaygın türler de pireotu gibi Türkiye için yabancı bitkilerdir ve başka yerlerde ve Türkiye’de yabancıot ve/veya istilâcı yabancı bitki olarak önem arzetmektedirler. Bu çalışmada Düzce’de tarım alanlarında tespit edilmemiş olan arsız zaylanın ilde daha da yayılarak tarım alanlarına da geçmesi mümkündür. Arsız zaylanın Düzce’ye 1999 depremi sonrası yurtdışından gelen yardımlarla veya ülkeler ve şehirler arası taşımacılık faaliyetleri ile gelmiş olabileceği ve deprem sonrası birçok habitatın tahrip olması sonucu ilde yerleşip yayıldığı  kanısına varılmıştır. Düzce’deki popülasyonlarla beraber arsız zaylanın doğu batı istikametinde Türkiye’nin kuzeyinde her alanda görülebileceği ortaya konulmuştur.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Afonin, A. N., Luneva, N. N., Fedorova, Y. A., Kletchkovskiy, Y. E., & Chebanovskaya, A. F. (2018). History of introduction and distribution of common ragweed (Ambrosia artemisiifolia L.) in the European part of the Russian Federation and in the Ukraine. EPPO Bulletin, 48(2), 266-273.Akyol, N. (2015). Ambrosia artemisiifolia L.'nin Karadeniz Bölgesinde Yaygınlığı ve Çimlenme Biyolojisi. Gaziosmanpaşa Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Bitki Koruma Anabilim Dalı Yüksek Lisans Tezi.Bıçakçı A, Altunoğlu MK, Biliflik A, Çelenk S, Cantez Y, Malyer H., Sapan N.(2009). Türkiye’nin atmosferik polenleri. Asthma Allergy Immunol, 7:11-17.Bullock J., Chapman D., Schaffer S., Roy D., Girardello M., Haynes T. (2012). Assessing and controlling the spread and the effects of common ragweed in Europe (ENV.B2/ETU/2010/0037). European Commission, Final Report.Byfield A.J., Baytop A. (1998). Three alien species new to the flora of Turkey. Turk. J. Botany 22, 205–208.CABI. (2018). Datasheet, Ambrosia artemisiifolia (common ragweed). Genelağda: https://www.cabi.org/isc/datasheet/4691#DA57C706-F74F-407F-8431-B59709BE6112 (Erişim Tarihi: 20.11.2018)CABI. (2019a). Chenopodium albüm (fat hen). Invasive Species Compendium. Internette: https://www.cabi.org/isc/datasheet/12648 (Erişim Tarihi: 24.02.2019).CABI. (2019b). Solanum nigrum (black nightshade), Internette: https://www.cabi.org/isc/datasheet/50540 (Erişim Tarihi: 24.02.2019).CABI. (2019c). https://www.cabi.org/.Connor S. E., Thomas I., Kvavadze E. V. (2007). A 5600-yr history of changing vegetation, sea levels and human impacts from the Black Sea coast of Georgia. The Holocene, 17(1), 25-36.Cunze S., Leiblein M. C., Tackenberg O. (2013). Range expansion of Ambrosia artemisiifolia in Europe is promoted by climate change. ISRN Ecology, 2013.COST Action. (2016). COST Action FA1203, Sustainable management of Ambrosia artemisiifolia in Europe, Fınal Achıevement Report , (19/11/2012 – 18/11/2016).Domonkos Z., Szabo V. S., Farkas A., Pinke G., Reisinger P., Enzsöl E., Peter, T. Study of common ragweed (Ambrosia artemisiifolia L.) in Žitný ostrov (Slovakia) and Szigetköz (Hungary) in 2015. International Journal of Environmental & Agriculture Research (IJOEAR) ISSN:[2454-1850], September, 2(9). Domonkos Z., Szabo V. S., Farkas A., Pinke G., Reisinger P., VEREŠ, T., Peter, T. Ó. T. H. (2017). Spread of common ragweed (Ambrosia artemisiifolia L.) on arable land in the Žitný ostrov. Journal of Central European Agriculture, 18(1).Düzce Belediyesi (2018). Coğrafi Yapısı. Genelağda: http://www.duzce.bel.tr/ detay.asp?id=2152 (Erişim Tarihi: 10.10.2018)EPPO. (2018). Ambrosia artemisiifolia(AMBEL), Categorization. Genelağda: https://gd.eppo.int/taxon/AMBEL/categorization (Erişim Tarihi: 20.11.2018).Essl F., Biró K., Brandes D., Broennimann O., Bullock J. M., Chapman D. S., Karrer G. (2015). Biological flora of the British Isles: Ambrosia artemisiifolia. Journal of Ecology, 103(4), 1069-1098.Fumanal B., Chauvel B., Bretagnolle, F. (2007). Estimation of pollen and seed production of common ragweed in France. Annals of Agricultural and Environmental Medicine, 14(2).Gladieux P., Giraud T., Kiss, L., Genton B. J., Jonot O., Shykoff J. A. (2011). Distinct invasion sources of common ragweed (Ambrosia artemisiifolia) in Eastern and Western Europe. Biological Invasions, 13(4), 933-944.Holm L. G., J. V. Pancho Herberger J. P., Plucknett, D. L. (1979). A Geographical Atlas of World Weeds. John Wiley & Sons, New York. P:389Holm L. G., Plucknett D. L., Pancho J. V., Herberger J. P. (1977). The world's worst weeds. Distribution and biology. University press of Hawaii. 621 sayfa.Inci D., Uludağ A., Alkhatıb, K. (2018). Türkiye’de artan tehdit: Conyza spp. Uluslararası Katılımlı Türkiye VII. Bitki Koruma Kongresi, 14-17 Kasım.IRS. (2018). International Ragweed Society. Genelağda: http://internationalragweedsociety.org. (Erişim Tarihi: 20.11.2018)Kazinczi G., Béres I., Novák R., Bíró K., Pathy Z. (2008a). Common ragweed (Ambrosia artemisiifolia): a review with special regards to the results in Hungary. I. Taxonomy, origin and distribution, morphology, life cycle and reproduction strategy. Herbologia, 9(1), 55-91.Kazinczi G., Béres I., Pathy Z., Novák R. (2008b). Common ragweed (Ambrosia artemisiifolia L.): a review with special regards to the results in Hungary: II. Importance and harmful effect, allergy, habitat, allelopathy and beneficial characteristics. Herbologia, 9(1), 93-118.Lommen S. T., Hallmann C. A., Jongejans E., Chauvel B., Leitsch-Vitalos, M., Aleksanyan, A., ... & Tokarska-Guzik, B. (2018). Explaining variability in the production of seed and allergenic pollen by invasive Ambrosia artemisiifolia across Europe. Biological Invasions, 20(6), 1475-1491.Mamedov N., Mehdiyeva N. P., Craker L. E. (2015). Medicinal plants used in traditional medicine of the Caucasus and North America. Journal of Medicinally Active Plants, 4(3), 42-66.Millennium Ecosystem Assessment. (2005). Ecosystems and Human Well-being: Biodiversity Synthesis. World Resources Institute, Washington, DC.Nitzsche J. (2010). Ambrosia artemisiifolia L. (Beifuß-Ambrosie) in Deutschland Biologie der Art, Konkurrenzverhalten und Monitoring. Braunschweig: Universitätsbibliothek Braunschweig. p 379. Ortmans W., Mahy G., Chauvel B., Monty, A. (2016). Performance variation of common ragweed (Ambrosia artemisiifolia L.) across invasion levels in Western Europe. Flora-Morphology, Distribution, Functional Ecology of Plants, 220, 134-141.Önen H., Gunal H., Ozcan S. (2013). Invasion status of common ragweed (Ambrosia artemisiifolia L.) in Turkey. In: Proceedings of the 4th ESENIAS Workshop: International Workshop on IAS in Agricultural and Non‐Agricultural Areas in ESENIAS Region Çanakkale, Turkey, 16–17 December Önen H., Gunal H., Ozcan S. (2014). The Black Sea highway: the route of common ragweed (Ambrosia artemisiifolia L.) invasion in Turkey. In Proceedings of the 8th International Conference on Biological Invasions from Understanding to Action Antalya, Turkey Önen H., Farooq S., Gunal H., Ozaslan C., Erdem H. (2017). Higher Tolerance to Abiotic Stresses and Soil Types May Accelerate Common Ragweed (Ambrosia artemisiifolia) Invasion. Weed Science, 65(1), 115-127.Özaslan C., Önen H.Farooq S., Günal H., Akyol N. (2016). Common ragweed: An emerging threat for sunflower production and human health in Turkey. Weed Biology and Management 16, 42–55. R Core Team (2013). R: A language and environment for statistical computing. R Foundation for Statistical Computing, Vienna, Austria. URL http://www.R-project.org/.Reisinger P. (1992). Talajtulajdonságok és a gyomnövények kapcsolata. Acta Ovariensis 34 (2): 17–23.Slodowicz D., Kikodze D., Khutsishvili M., Kalatozishvili L., Müller-Schärer, H. (2018a). Monitoring invasive alien plants in Protected Areas in Georgia. Bulletin of the Georgian National Academy of Sciences.Slodowicz D., Descombes P., Kikodze D., Broennimann O., Müller‐Schärer H. (2018b). Areas of high conservation value at risk by plant invaders in Georgia under climate change. Ecology and evolution, 8(9), 4431-4442.SSDS-USDA (2017). Soil survey manual. United States Department of Agriculture handbook No. 18. 603 sayfa. ABD.Uludağ A., Ocak Y., Şahin M., Polat F., Işık D. (2009). Bazi istilâcı yabancı bitki türlerinin Türkiye’deki durumu. Proceedings of the Third Plant Protection Congress of Turkey, 15-18 July.Uludağ A., Ruşen M., Ertürk E. Y. ve Üremiş İ. (2013). İstilâcı yabancı bitkilerin Türkiye’ye girişinde ve yayılmasında süs bitkilerinin muhtemel yeri ve önleyici faaliyetler. V. Süs Bitkileri Kongresi, 06-09 Mayıs, Yalova, 845-851.Uludağ A. (2015). "Robinia pseudoacacia L.", Türkiye İstilacı Bitkiler Kataloğu, Hüseyin Önen, Ed., Gıda, Tarım Ve Hayvancılık Bakanlığı, S:450-457.Uludag A., Vladimirov V., Aksoy N., Anastasiu P., Economou G.,Gavriil, E., Konstantinovic B., Rat M., Karrer G. (2016). Distribution of common ragweed (Ambrosia artemisiifolia) in ESENIAS area sayfa 173 in Biological Invasions: Interactions with Environmental Change. Book of abstracts. NEOBIOTA 2016 - 9th International Conference on Biological Invasions. Vianden, Luxembourg, 14-16 September.Uludağ A., Aksoy N., Yazlık A., Arslan Z.F., Yazmış E., Üremiş I., Cossu, T.A., Groom Q., Pergl J., Pyšek P., Brundu G. (2017). Alien flora of Turkey: checklist, taxonomic composition and ecological attributes. NeoBiota 35: 61-85.Uluğ E, Kadıoğlu İ, Üremiş İ. (1993). Türkiye’nin yabancı otları ve bazı özellikleri. TKB Adana Zirai Mücadele Araştırma Enstitüsü, Yayın No:78, 513 s., Adana.Urbanowicz C., Hutyra L.R., Stınson K.A. (2018). The effects of urbanization and land use on ragweed distribution. ECOPHERE, 9(12).Yazlık A, Pergl J., Pyšek P (2018) Impact of alien plants in Turkey assessed by the Generic Impact Scoring System. NeoBiota 39: 31-51. https://doi.org/10.3897/neobiota.39.23598.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Ziraat Mühendisliği

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Yayımlanma Tarihi

4 Temmuz 2019

Gönderilme Tarihi

15 Mart 2019

Kabul Tarihi

4 Temmuz 2019

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2019 Cilt: 22 Sayı: 1

Kaynak Göster

APA
Zambak, Ş., & Uludağ, A. (2019). Düzce İlindeki Arsız Zaylan (Ambrosia artemisiifolia L.) Populasyonlarının Durumu. Turkish Journal of Weed Science, 22(1), 67-80. https://izlik.org/JA52EG93CU
AMA
1.Zambak Ş, Uludağ A. Düzce İlindeki Arsız Zaylan (Ambrosia artemisiifolia L.) Populasyonlarının Durumu. Turkish Journal of Weed Science. 2019;22(1):67-80. https://izlik.org/JA52EG93CU
Chicago
Zambak, Şadiye, ve Ahmet Uludağ. 2019. “Düzce İlindeki Arsız Zaylan (Ambrosia artemisiifolia L.) Populasyonlarının Durumu”. Turkish Journal of Weed Science 22 (1): 67-80. https://izlik.org/JA52EG93CU.
EndNote
Zambak Ş, Uludağ A (01 Temmuz 2019) Düzce İlindeki Arsız Zaylan (Ambrosia artemisiifolia L.) Populasyonlarının Durumu. Turkish Journal of Weed Science 22 1 67–80.
IEEE
[1]Ş. Zambak ve A. Uludağ, “Düzce İlindeki Arsız Zaylan (Ambrosia artemisiifolia L.) Populasyonlarının Durumu”, Turkish Journal of Weed Science, c. 22, sy 1, ss. 67–80, Tem. 2019, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA52EG93CU
ISNAD
Zambak, Şadiye - Uludağ, Ahmet. “Düzce İlindeki Arsız Zaylan (Ambrosia artemisiifolia L.) Populasyonlarının Durumu”. Turkish Journal of Weed Science 22/1 (01 Temmuz 2019): 67-80. https://izlik.org/JA52EG93CU.
JAMA
1.Zambak Ş, Uludağ A. Düzce İlindeki Arsız Zaylan (Ambrosia artemisiifolia L.) Populasyonlarının Durumu. Turkish Journal of Weed Science. 2019;22:67–80.
MLA
Zambak, Şadiye, ve Ahmet Uludağ. “Düzce İlindeki Arsız Zaylan (Ambrosia artemisiifolia L.) Populasyonlarının Durumu”. Turkish Journal of Weed Science, c. 22, sy 1, Temmuz 2019, ss. 67-80, https://izlik.org/JA52EG93CU.
Vancouver
1.Şadiye Zambak, Ahmet Uludağ. Düzce İlindeki Arsız Zaylan (Ambrosia artemisiifolia L.) Populasyonlarının Durumu. Turkish Journal of Weed Science [Internet]. 01 Temmuz 2019;22(1):67-80. Erişim adresi: https://izlik.org/JA52EG93CU

35646            35647             35648           35649            35650


35651     Dergide yayınlanan makaleler, Atıf-Ticari Olmayan 4.0 Uluslararası (CC BY-NC 4.0) lisansı altında lisanslanmıştır.