Zenginleştirilmiş Kütüphanelerdeki Mevcut Durum ve Uygulamaların Analizi: Ankara’nın Çankaya İlçesindeki 12 Okulda Gerçekleştirilen Araştırmanın Sonuçları

School libraries are libraries that provide services to meet the information needs of students, parents, teachers, administrators and other school staff. As the main function, these libraries support the curriculum. These libraries, which take place in the periods of learning in individuals' lives, are also places where current technology and facilities are provided and services and environments are provided in accordance with the expectations and characteristics of the target audience. The school libraries in Turkey are planned to be transformed into social learning places within the scope of the enriched libraries project (z-kütüphane) coordinated by the Ministry of Education. In this regard, it is seen that the school libraries are equipped with technological facilities and streamlined furnishings. In this study, it is aimed to describe the current situation and usage of z-libraries in schools in Çankaya district of Ankara. For this purpose, 12 z-libraries in schools at Çankaya, Ankara were analyzed. In the context of this case study, which is one of the qualitative research methods, data were collected through semi-structured interviews and observations with school principals, assistant principals, and teachers in charge of the library. The study results reflect that z-libraries are spatially compliant with the standards, however, this case may vary depending on the number of students. It was understood that compliance with international programs, teacher and principal awareness, and projects are the factors that provide efficient and expected use of z-libraries. On the other hand, it has been detected that there are problems regarding the sustainability of these libraries. In the last part of the study, recommendations and future studies that can be conducted are addressed.

Okul kütüphaneleri, öğrencilerin, ebeveynlerin, öğretmenlerin, idarecilerin ve diğer okul personelinin bilgi ihtiyaçlarını karşılayacak hizmetler sunan kütüphanelerdir. Bu kütüphanelerin müfredatı destekleme sorumlulukları da vardır. Bireylerin yaşamlarında öğrenmenin gerçekleştiği dönemlerde yer alan bu kütüphaneler güncel teknoloji ve olanakların sunulduğu, hedef kitlesinin beklentilerine ve karakteristiklerine uygun hizmetlerin ve ortamların sağlandığı yerler olarak da değer taşımaktadır. Türkiye’de Milli Eğitim Bakanlığı tarafından koordine edilen z-kütüphane projesiyle okullardaki kütüphanelerin sosyal öğrenme ortamına dönüştürülmesi hedeflenmiştir. Bu bağlamda okul kütüphanelerinin teknolojik ve modern araçlarla donatıldığı görülmektedir. Bu çalışmada Ankara’nın Çankaya ilçesindeki okullarda bulunan z-kütüphanelerin mevcut durumlarının ve kullanımlarının betimlenmesi amaçlanmıştır. Belirlenen amaç çerçevesinde Çankaya’da bulunan ve z-kütüphaneye sahip olan 20 okuldan 12’si analiz edilmiştir. Nitel araştırma yöntemlerinden bir durum çalışmasının gerçekleştirildiği bu araştırma kapsamında veriler okul müdürleri, müdür yardımcıları ve kütüphaneden sorumlu öğretmenlerle yapılan yarı yapılandırılmış görüşmeler ve gözlemlerle toplanmıştır. Çalışma sonuçlarında analiz edilen 12 okulda z-kütüphanelerin mekânsal alan olarak standartlara uygun olmasına karşın bu durumun öğrenci sayılarına göre değişkenlik gösterebildiği, kütüphanelerin kuruluş amaçlarına uygun kullanımında projelerin, uluslararası programlara uyumluluk sürecinin, yönetici ve öğretmen farkındalığının etkili olduğu anlaşılmıştır. Diğer yandan okullarda bu kütüphanelerin sürdürülebilirliğine yönelik sorunların yaşandığı tespit edilmiştir. Çalışmanın son bölümünde ise z-kütüphanelerin sürdürülebilirliği ve gelecek çalışmalara yönelik önerilerde bulunulmuştur.