Araştırma Makalesi

Rayleigh Dalgası Dispersiyon Eğrisinin Elde Edilmesinde Özilişki Hesaplama Yöntemlerinin Farklı Geometrik Dizilimlerle Karşılaştırılması

Cilt: 5 Sayı: 1 24 Mayıs 2026
PDF İndir
TR EN

Rayleigh Dalgası Dispersiyon Eğrisinin Elde Edilmesinde Özilişki Hesaplama Yöntemlerinin Farklı Geometrik Dizilimlerle Karşılaştırılması

Öz

Geometrik dizilimli ortam gürültüsü ölçümü, yüzeye yakın jeolojik birimlerin dinamik özelliklerini belirlemede etkili bir yöntem olup, istasyon kayıtlarının birleştirilmesi sayesinde sinyal-gürültü oranını artırarak kentsel alanlarda yapılacak çalışmalarda önemli avantajlar sağlar. Böylece tek istasyonla tespit edilemeyen dalga fazları da gözlemlenebilir. Mikrotremor dizilim ölçümleri, kesme dalgası hızının (Vs) derinlikle değişimini temsil eden bir boyutlu hız profillerinin elde edilmesinde yaygın olarak kullanılmaktadır. Bu amaçla farklı dizilim geometrileri ve çeşitli pasif yüzey dalgası yöntemleri giderek daha fazla tercih edilmektedir. Zemin tabakalarının yatay olduğu ve ortam gürültüsünün ağırlıklı olarak yüzey dalgalarından oluştuğu varsayımı altında, dizilim ölçümleri yüzey dalgalarına ait dispersiyon eğrilerinin çıkarılmasını sağlar. Çözünürlük ve aliasing sınırları dikkate alınarak seçilen otokorelasyon eğrisinden uygun dispersiyon eğrisi belirlenir ve bu eğri sığ kesme dalgası hızlarının ters çözümü için kullanılır. Yöntem temel olarak dispersiyon eğrilerinin ters çözümüne ve uzaysal özilişki yaklaşımına dayanmaktadır. Bu çalışmanın odak noktası, uygulamada kritik öneme sahip dizilim geometrisinin performansının değerlendirilmesidir. Aynı lokasyonda ve aynı açılım mesafelerinde kurulan beş farklı dizilim tipi karşılaştırılmış, etki derinliği, duyarlılık ve uygulama kolaylığı açısından ortaya çıkan farklar tartışılmıştır. Elde edilen sonuçlar genel olarak tutarlıdır. Eşkenar üçgen ve artı biçimli dizilimler düşük frekans bilgisini daha iyi yakalarken, daha uzun açılımlar derin birimlere karşılık gelen düşük frekans hız değerlerinin elde edilmesini sağlamıştır.

Anahtar Kelimeler

Destekleyen Kurum

Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi BAP Birimi

Proje Numarası

FHD-2023-4286

Teşekkür

Bu proje FHD-2023-4286 nolu hızlı destek projesi olarak Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri (ÇOMÜ-BAP) Birimi tarafından desteklenmiştir.

Kaynakça

  1. S. Foti, S. Hollender, F. Garofalo, D. Albarello, M.Asten, PY. Bard, C. Comina, C. Cornou, B. Cox, G. Di Giulio, T. Forbriger, K. Hayashi, E. Lunedei, A. Martin, D. Mercerat, M. Ohrnberger, V. Poggi, F. Renalier, D. Sicilia, and L.V. Socco, “Guidelines for the good practice of surface wave analysis: a product of the InterPACIFIC project”, Bull. Earthq. Eng. 16, 2367–2420, 2017.
  2. K. Aki, “Space and time spectra of stationary stochastic waves, with special reference to microtremors” Bull. Earthq. Res. Inst., 35, 415–456, 1957.
  3. K. Aki, “Maximum Likelihood Estimate of b in the Formula log10N=a-bm and Its Confidence Limits”, Bull. Earthq. Res., 43, 237-239, 1965.
  4. H. Okada and K. Suto, “The microtremor survey method”, Society of Exploration Geophysicists Monograph Series 12: Tulsa, Oklahoma, 2003.
  5. M.W. Asten and D.M. Boore, “Comparison of shear-velocity profiles of unconsolidated sediments near the Coyote borehole (CCOC) measured with fourteen invasive and non-invasive methods,” In: Asten, MW, Boore DM (Eds.) Blind comparisons of shear-wave velocities at closely spaced sites in San Jose, California: U.S. Geological Survey Open-File Report 2005–1169, 35 pp, 2005.
  6. W.J. Stephenson, J.N. Louie, S., Pullam manappallil, R.A. Williams and J.K. Odum, “Blind shear-wave velocity comparison of ReMi and MASW results with boreholes to 200 m in Santa Clara Valley: implications for earthquake ground motion assessment,” Bull. Seismol. Soc. Am., 95(6), 2506–2516, 2005.
  7. C. Cornou, M. Ohrnberger, D.M. Boore, K. Kudo and P.Y. Bard, “Derivation of structural models from ambient vibration array recordings: results from an international blind test,” In: Bard P-Y, Chaljub E, Cornou C, Gueguen P (Eds.) Grenoble: Third International Symposium on the Effects of Surface Geology on Seismic Motion (ESG2006), p. 1127–1215, 2007.
  8. D.M. Boore and M.W. Asten, “Comparisons of shear-wave slowness in the Santa Clara Valley, California, using blind interpretations of data from invasive and non-invasive methods,” B Bull. Seismol. Soc. Am., 98(4), 1983–2003, 2008.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Deprem Mühendisliği, Sismoloji

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

24 Mayıs 2026

Gönderilme Tarihi

3 Ocak 2026

Kabul Tarihi

31 Mart 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 5 Sayı: 1

Kaynak Göster

APA
Büyüksaraç, A., Eyisüren, O., Bektaş, Ö., & Pamuk, E. (2026). Rayleigh Dalgası Dispersiyon Eğrisinin Elde Edilmesinde Özilişki Hesaplama Yöntemlerinin Farklı Geometrik Dizilimlerle Karşılaştırılması. Türk Mühendislik Araştırma ve Eğitimi Dergisi, 5(1), 17-29. https://izlik.org/JA87KN23SE
AMA
1.Büyüksaraç A, Eyisüren O, Bektaş Ö, Pamuk E. Rayleigh Dalgası Dispersiyon Eğrisinin Elde Edilmesinde Özilişki Hesaplama Yöntemlerinin Farklı Geometrik Dizilimlerle Karşılaştırılması. TMAED. 2026;5(1):17-29. https://izlik.org/JA87KN23SE
Chicago
Büyüksaraç, Aydın, Onur Eyisüren, Özcan Bektaş, ve Eren Pamuk. 2026. “Rayleigh Dalgası Dispersiyon Eğrisinin Elde Edilmesinde Özilişki Hesaplama Yöntemlerinin Farklı Geometrik Dizilimlerle Karşılaştırılması”. Türk Mühendislik Araştırma ve Eğitimi Dergisi 5 (1): 17-29. https://izlik.org/JA87KN23SE.
EndNote
Büyüksaraç A, Eyisüren O, Bektaş Ö, Pamuk E (01 Mayıs 2026) Rayleigh Dalgası Dispersiyon Eğrisinin Elde Edilmesinde Özilişki Hesaplama Yöntemlerinin Farklı Geometrik Dizilimlerle Karşılaştırılması. Türk Mühendislik Araştırma ve Eğitimi Dergisi 5 1 17–29.
IEEE
[1]A. Büyüksaraç, O. Eyisüren, Ö. Bektaş, ve E. Pamuk, “Rayleigh Dalgası Dispersiyon Eğrisinin Elde Edilmesinde Özilişki Hesaplama Yöntemlerinin Farklı Geometrik Dizilimlerle Karşılaştırılması”, TMAED, c. 5, sy 1, ss. 17–29, May. 2026, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA87KN23SE
ISNAD
Büyüksaraç, Aydın - Eyisüren, Onur - Bektaş, Özcan - Pamuk, Eren. “Rayleigh Dalgası Dispersiyon Eğrisinin Elde Edilmesinde Özilişki Hesaplama Yöntemlerinin Farklı Geometrik Dizilimlerle Karşılaştırılması”. Türk Mühendislik Araştırma ve Eğitimi Dergisi 5/1 (01 Mayıs 2026): 17-29. https://izlik.org/JA87KN23SE.
JAMA
1.Büyüksaraç A, Eyisüren O, Bektaş Ö, Pamuk E. Rayleigh Dalgası Dispersiyon Eğrisinin Elde Edilmesinde Özilişki Hesaplama Yöntemlerinin Farklı Geometrik Dizilimlerle Karşılaştırılması. TMAED. 2026;5:17–29.
MLA
Büyüksaraç, Aydın, vd. “Rayleigh Dalgası Dispersiyon Eğrisinin Elde Edilmesinde Özilişki Hesaplama Yöntemlerinin Farklı Geometrik Dizilimlerle Karşılaştırılması”. Türk Mühendislik Araştırma ve Eğitimi Dergisi, c. 5, sy 1, Mayıs 2026, ss. 17-29, https://izlik.org/JA87KN23SE.
Vancouver
1.Aydın Büyüksaraç, Onur Eyisüren, Özcan Bektaş, Eren Pamuk. Rayleigh Dalgası Dispersiyon Eğrisinin Elde Edilmesinde Özilişki Hesaplama Yöntemlerinin Farklı Geometrik Dizilimlerle Karşılaştırılması. TMAED [Internet]. 01 Mayıs 2026;5(1):17-29. Erişim adresi: https://izlik.org/JA87KN23SE