The Role of Religious Attitudes in Shaping Perceptions of Spiritual Counseling and Care: A Quantitative Study Among University Students

Öz

The aim of this article is to examine the relationship between university students’ religious attitudes and their attitudes toward spiritual counseling and care, and to determine whether these attitudes differ by selected demographic variables. Within this framework, the study evaluates the role of religious orientations in shaping perceptions of psychological help, openness to spirituality-based support services, and counseling needs in higher education. Designed according to the relational survey model, the research analyzes association patterns among variables and group differences through a cross-sectional quantitative data set. The study population consisted of undergraduate students enrolled at Mardin Artuklu University, and the sample consisted of 344 students reached through convenience sampling. Data were collected using a Demographic Information Form, Ok’s (2024) 26-item Religious Attitude Scale, and Altundağ’s (2022) 17-item Attitude toward Spiritual Counseling Scale. Cronbach’s alpha values were .91 and .89 for the two scales, respectively. Analyses included descriptive statistics, Pearson correlation, independent-samples t test, and one-way ANOVA. The findings revealed a positive and statistically significant relationship between religious attitude and attitudes toward spiritual counseling and care. No significant gender difference emerged; attitudes toward spiritual counseling and care differed by age, grade level, and faculty, whereas religious attitude differed only by faculty. This pattern suggests that attitudes toward spiritual counseling and care are more demographically sensitive, while religious attitude relates to a more limited variable set. These results indicate that higher levels of religious attitude are associated with greater acceptance of spiritual counseling services and stronger perceptions of their usefulness, particularly in sociocultural contexts where religion and spirituality remain salient resources in meaning-making, coping, and help-seeking. In this respect, the study empirically informs debates on integrating spirituality into psychological counseling and guidance in higher education while preserving professional and ethical boundaries. It suggests that systematic, accessible, and culturally responsive spirituality-based support for young adults can strengthen the institutional role of spiritual counseling and care within university student support systems.

Anahtar Kelimeler

• Spiritual counseling and care
• Religious attitude
• Emerging adulthood
• Perception of spiritual counseling
• Perception of psychological help

Dini Tutumların Manevi Danışmanlık ve Rehberliğe Yönelik Algılar Üzerindeki Rolü: Üniversite Öğrencileri Üzerine Nicel Bir Araştırma

Öz

Bu makalenin amacı, üniversite öğrencilerinin dini tutumları ile manevi danışmanlık ve rehberliğe yönelik tutumları arasındaki ilişkiyi incelemek ve söz konusu tutumların demografik değişkenlere göre farklılaşıp farklılaşmadığını belirlemektir. Bu çerçevede çalışma, dini yönelimlerin psikolojik yardım algıları, maneviyat temelli destek hizmetlerine açıklık ve yükseköğretim bağlamındaki danışmanlık ihtiyaçları üzerindeki rolünü nicel veriler temelinde değerlendirmektedir. Araştırma, ilişkisel tarama modelinde tasarlanmış; değişkenler arasındaki ilişki örüntüleri ve grup farklılıkları kesitsel bir veri seti üzerinden analiz edilmiştir. Çalışmanın evrenini Mardin Artuklu Üniversitesi’nde öğrenim gören lisans öğrencileri, örneklemini ise kolayda örnekleme yöntemiyle ulaşılan 344 öğrenci oluşturmuştur. Veriler, Demografik Bilgi Formu, Ok (2024) tarafından geliştirilen 26 maddelik Dini Tutum Ölçeği ve Altundağ (2022) tarafından geliştirilen 17 maddelik Manevi Danışmanlığa Yönelik Tutum Ölçeği aracılığıyla toplanmıştır. Ölçeklerin güvenirliği Cronbach alfa katsayısıyla sınanmış; iç tutarlılık değerleri Dini Tutum Ölçeği için .91, Manevi Danışmanlığa Yönelik Tutum Ölçeği için .89 olarak hesaplanmıştır. Verilerin analizinde betimsel istatistiklerin yanı sıra Pearson korelasyon analizi, bağımsız örneklem t testi ve tek yönlü varyans analizi kullanılmıştır. Bulgular, dinî tutum ile manevi danışmanlık ve rehberliğe yönelik tutum arasında pozitif yönlü ve istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki bulunduğunu göstermiştir. Cinsiyete göre anlamlı farklılık saptanmazken, manevi danışmanlık tutumu yaş, sınıf ve fakülteye; dinî tutum ise yalnızca fakülteye göre farklılaşmıştır. Bu dağılım, manevi danışmanlığa yönelik tutumun demografik değişkenlere daha duyarlı, dinî tutumun ise mevcut araştırma bulguları açısından daha sınırlı bir değişken setiyle ilişkili olduğunu göstermektedir. Sonuçlar, dinî tutum düzeyi yükseldikçe öğrencilerin manevi danışmanlık hizmetlerini kabul etme ve yararlı görme eğilimlerinin arttığını göstermektedir. Bu yönüyle araştırma, yükseköğretim kurumlarında psikolojik danışma ve rehberlik hizmetlerinin manevi boyutla bütünleştirilmesine yönelik kuramsal ve uygulamalı tartışmalara ampirik katkı sunmaktadır. Ayrıca bulgular, genç yetişkinlik döneminde maneviyat temelli destek hizmetlerinin daha sistemli, erişilebilir ve kültürel bağlama duyarlı biçimde yapılandırılması gerektiğine işaret etmektedir. Bu nedenle çalışma, üniversite öğrenci destek sistemlerinde manevi danışmanlık ve rehberliğin kurumsal konumunu güçlendirecek kanıta dayalı bir zemin önermektedir.

Anahtar Kelimeler

• Manevi danışmanlık ve rehberlik
• Dini tutum
• Beliren yetişkinlik
• Manevi danışmanlık algısı
• Psikolojik yardım algısı

Kaynakça

1. Altundağ, Y. (2022). Manevi Danışmanlığa Yönelik Tutum Ölçeği: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi, 11(1), 644-658.
2. Arnett, J. J. (2000). Emerging adulthood: A theory of development from the late teens through the twenties. AmericanPsychologist, 55(5), 469–480.
3. Aydın, C., & Kaya, M. (2021). Maneviyat ve öznel iyi oluş değişkenlerinin hayatın anlamını yordaması. Amasya İlahiyat Dergisi, 17, 41-77.
4. Ayten, A. (2020). Din ve sağlık: Kavram, kuram ve araştırma. Marmara Akademi Yayınları.
5. Canşı, F. (2021). Psikoterapi sürecinde manevi temelli müdahaleler. Türk Manevi Danışmanlık ve Rehberlik Dergisi, 4, 97-111.
6. Cengiz, E., & Sağır, Z. (2023). Dini tutum, psikolojik dayanıklılık ve depresyon ilişkisi: Suriyeli ergen bireyler üzerine nicel bir araştırma. İlahiyat Tetkikleri Dergisi, 60, 36-49.
7. Ellison, C. W. (1983). Spiritual well-being: Conceptualization and measurement. Journal of Psychology and Theology, 11(4), 330–338.
8. Frankl, V. E. (1992). Man’s search for meaning. BeaconPress.

9. Gashi, F. & Hüseyni, S. (2021). Spiritual counseling in higher education. Journal of Religion and Health, 60(3), 1450-1465.
10. Gürkan, E., & Akbaş, M. (2024). Manevi danışmanlık ve psikoterapi: Dünyada ve Türkiye’de manevi danışmanlığın gelişimi. Kahramanmaraş İstiklal Üniversitesi Psikoloji Dergisi, 2(1), 41-60.
11. Hill, P. C. & Pargament, K. I. (2003). Advances in the conceptualization of religion and spirituality. American Psychologist, 58(1), 64–74.
12. Koç, M. (2016). Türkiye’deki manevi danışmanlık ve rehberlik çalışmaları bağlamında ‘I. Uluslararası Manevi Danışmanlık ve Rehberlik Kongresi’ (2016) üzerine bibliyometrik analizler. Gaziosmanpaşa Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 4(2), 37-94.
13. Koç, M. & Gencer, N. (ed.) (2025). Manevi danışmanlık ve rehberlik: Uygulama alanları. Nobel Akademik Yayıncılık.
14. Koenig, H. G. (2012). Religion, spirituality, and health: The research and clinical implications. International Scholarly Research Notices, 2012(1), 1-33.
15. Koenig, H. G., King, D. E., & Carson, V. B. (2012). Handbook of religion and health (2. baskı). Oxford University Press.
16. Lin, X., Ramsay, J. E., & Barlas, J. (2026). Integrating religion and spirituality with psychotherapy in a religiously diverse nation- A mixed methods study on client attitudes and experiences in Singapore. Psychotherapy Research, 36(2), 270-286.
17. Mahoney, A. (2010). Religion in families 1999 to 2009: A relational spirituality framework. Journal of Marriage and Family, 72(4), 805–827.
18. Ok, Ü. (2024). Ok-Dinî Tutum Ölçeği-G: Genişletilmiş versiyon. Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 65(2), 479-514.
19. Pargament, K. I. (2001). The psychology of religion and coping. GuilfordPress.
20. Pargament, K. I., & Mahoney, A. (2005). Sacred matters: Sanctification as a vital topic for the psychology of religion. The International Journal for the Psychology of Religion, 15(3), 179-198.
21. Park, C. L. (2005). Religion and meaning. [içinde] Handbook of the psychology of religion and spirituality, (ss. 295–314). ed. K. I. Pargament. The Guilford Press.
22. Plante, T. G. (2009). Spiritual practices in psychotherapy. American Psychological Association.
23. Pür, İ. (2022). Üniversite öğrencilerinde dindarlık ve psikolojik iyi oluş arasındaki ilişkinin incelenmesi. Kilis 7 Aralık Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 9(1), 327-353.
24. Richards, P. S. & Bergin, A. E. (2005). A spiritual strategy for counseling and psychotherapy. American Psychological Association.
25. Tan, S. Y. (2011). Counseling and psychotherapy: A Christian perspective. Baker Academic.
26. Tosyalıoğlu, M. B. (2021). Üniversite öğrencilerinde maneviyat ve psikolojik iyi oluş arasındaki ilişkinin incelenmesi. (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Bursa Uludağ Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
27. Tosyalıoğlu, M. B., & Albayrak, A. (2023). Maneviyat ve ruh sağlığı: Maneviyat ve psikolojik iyi oluş arasındaki ilişki üzerine bir araştırma. Türk Manevi Danışmanlık ve Rehberlik Dergisi, 8, 9-50.
28. Uysal, V., Göktepe, A. K., Karagöz, S., & İlerisoy, M. (2017). Dinî başa çıkma ile umut, hayat memnuniyeti ve psikolojik sağlamlık arasındaki etkileşim üzerine bir araştırma. Marmara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 52(52), 139-160.
29. Yağlı Soykan, N., & Tosun, M. (2025). Üniversite öğrencilerinin maneviyat yönelimleri ve psikolojik esneklik düzeylerinin algıladıkları stres düzeyleriyle ilişkisi. İlahiyat Tetkikleri Dergisi, 64, 35-51.
30. Yenen, İ. (2017). Türkiye’de manevi danışmanlık ve rehberlik literatürü üzerine bibliyografik bir çalışma. Dokuz Eylül Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 46, 157-219.
31. Zsolnai, L., Miller, L., Woollacott, M., & Bermudez, J. (2025). Spirituality in professional higher education. Journal of Human Values, 1-15.