An Examination of Exercise Addiction Levels and Orthorexia Nervosa Tendencies among Students of the Faculty of Sport Sciences

Öz

The primary aim of this study is to examine the levels of exercise addiction and tendencies toward Orthorexia Nervosa among students of the Faculty of Sport Sciences. The sample consisted of male and female students aged 18–22 enrolled at the Faculty of Sport Sciences of Iğdır University. The study employed a quantitative research design, specifically the relational survey model. Data were collected using the Sociodemographic Information Form, the General Health Information Form, the ORTO-15 Scale, and the EAI-21 Scale. The data were analyzed with SPSS 23.0 software. For statistical analyses, independent samples t-tests, one-way analysis of variance (ANOVA), and Post Hoc tests (Tukey HSD) were applied to determine significant differences. Additionally, Pearson’s correlation test was used to explore the relationships among variables. The findings were evaluated at a 95% confidence interval with a significance level of p < 0.05. The results indicated that, with the exception of the “withdrawal effects” subscale, significant differences were observed across all sub-dimensions of the Exercise Addiction Scale by gender, with male students scoring higher than female students. Furthermore, Pearson’s correlation analysis revealed statistically significant negative associations between Orthorexia Nervosa tendencies and the sub-dimensions of the Exercise Addiction Scale, namely time and exercise preference, withdrawal effects, and tolerance. In conclusion, to gain a more comprehensive understanding of the relationship between exercise addiction and Orthorexia Nervosa, future studies should incorporate longitudinal designs as well as qualitative research approaches.

Anahtar Kelimeler

• Exercise Addiction
• Orthorexia Nervosa
• Student

Destekleyen Kurum

2209-A TÜBİTAK University Students Research Projects Support Program 2023/2

Proje Numarası

1919B012326173

Etik Beyan

Approval of the ethics committee application regarding the compliance of the study with publication ethics was obtained from the Presidency of the Scientific Research and Publication Ethics Committee of Iğdır University (dated 05.04.2024, no: E-37077861-900-135461, 2024/11).

Spor Bilimleri Fakültesi Öğrencilerinin Egzersiz Bağımlılık Düzeyleri ile Ortoreksiya Nervoza Eğilimlerinin İncelenmesi

Öz

Bu araştırmanın temel amacı, Spor Bilimleri Fakültesi öğrencilerinin egzersiz bağımlılığı düzeyleri ile ortoreksiya nervoza eğilimlerini incelemektir. Çalışmanın örneklemini, Iğdır Üniversitesi Spor Bilimleri Fakültesi’nde öğrenim gören 18–22 yaş aralığındaki kadın ve erkek öğrenciler oluşturmuştur. Araştırma, nicel yöntemlerden ilişkisel tarama deseni ile yürütülmüştür. Veri toplama sürecinde katılımcılara “Sosyodemografik Bilgi Formu”, “Genel Sağlık Bilgi Formu”, “ORTO-15 Ölçeği” ve “EBÖ-21 Ölçeği” uygulanmıştır. Elde edilen veriler, SPSS 23.0 paket programı ile analiz edilmiştir. Analiz sürecinde bağımsız gruplar için t-testi, tek yönlü varyans analizi (ANOVA) ve anlamlı farklılıkların belirlenmesinde Post Hoc testlerinden Tukey HSD kullanılmıştır. Değişkenler arasındaki ilişkilerin değerlendirilmesinde ise Pearson korelasyon analizi uygulanmıştır. Bulgular %95 güven aralığında ve p<0,05 anlamlılık düzeyinde yorumlanmıştır. Elde edilen sonuçlara göre, cinsiyet değişkenine göre egzersiz bağımlılığı ölçeği alt boyut puan ortalamaları incelendiğinde, “geri çekilme etkileri” dışındaki tüm alt boyutlarda istatistiksel açıdan anlamlı fark bulunmuş ve erkek öğrencilerin kadınlardan daha yüksek puan aldığı belirlenmiştir. Ayrıca egzersiz bağımlılığı ölçeğinin alt boyutları (zaman ve egzersiz tercihi, geri çekilme etkileri, tolerans) ile ortoreksiya nervoza eğilimi arasında negatif yönde anlamlı ilişkiler saptanmıştır. Sonuç olarak, bu araştırma Spor Bilimleri Fakültesi öğrencilerinde egzersiz bağımlılığı ile ortoreksiya nervoza eğilimi arasında anlamlı ve negatif yönlü bir ilişki bulunduğunu ortaya koymaktadır. Ayrıca erkek öğrencilerin egzersiz bağımlılığı düzeylerinin kadınlara kıyasla daha yüksek olduğu belirlenmiştir. Bu bulgular, egzersiz davranışı ile sağlıklı beslenmeye yönelik tutumların doğrusal değil, çok boyutlu ve karmaşık bir ilişki içinde olduğunu göstermektedir.

Anahtar Kelimeler

• Egzersiz Bağımlılığı
• Ortoreksiya Nervoza
• Öğrenci

Destekleyen Kurum

2209-A TÜBİTAK Üniversite Öğrencileri Araştırma Projeleri Destekleme Programı 2023/2

Proje Numarası

1919B012326173

Etik Beyan

Iğdır Üniversitesi Bilimsel Araştırma ve Yayın Etik Kurulu Başkanlığına çalışmanın yayın etiğine uygunluğuna yönelik (05.04.2024 tarihinde (no:E-37077861-900-135461, 2024/11)) etik kurul başvurusu onayı alınmıştır.

Kaynakça

1. Arslanoğlu, C., Acar, K., Mor, A., & Arslanoğlu, E. (2021). Geleceğin antrenörlerinde egzersiz bağımlılığı. Spormetre Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, 19(1), 137–146.
2. Arusoğlu, G., Kabakçi, E., Köksal, G., & Merdol, T. K. (2008). Ortoreksiya nervoza ve ORTO-11’in Türkçeye uyarlama çalışması. Türk Psikiyatri Dergisi, 19(3).
3. Asil, E., & Sürücüoğlu, M. S. (2015). Orthorexia nervosa in Turkish dietitians. Ecology of Food and Nutrition, 54(4), 303–313.
4. Bamber, D. J., Cockerill, I. M., Rodgers, S., & Carroll, D. (2003). Diagnostic criteria for exercise dependence in women. British Journal of Sports Medicine, 37(5), 393–400.
5. Baruth, M., Sharpe, P. A., Parra-Medina, D., & Wilcox, S. (2014). Perceived barriers to exercise and healthy eating among women from disadvantaged neighborhoods: Results from a focus group assessment. Women & Health, 54(4), 336–353.
6. Bayar, B., & Şahin, M. K. (2024). Bir tıp fakültesi öğrencilerinde ortoreksiya nervoza eğilimi ve ilişkili faktörler: Kesitsel bir çalışma. Turkish Journal of Family Medicine and Primary Care, 18(1), 16–23.
7. Bayramoğlu, A., Koç, F., Aksoy, D., Vural, S., Dulkadir, Ş. E., Günay, M., & Bakay, H. (2023). Artvin Çoruh Üniversitesi sağlık meslek yüksekokulu öğrencilerinde yeme davranışları ve ortoreksiya nervoza eğiliminin saptanması. Artvin Çoruh Üniversitesi Mühendislik ve Fen Bilimleri Dergisi, 1(1), 1–11.
8. Bratman, S., & Knight, D. (2004). Health food junkies: Orthorexia nervosa: Overcoming the obsession with healthful eating. Harmony.

9. Bueno-Antequera, J., Mayolas-Pi, C., Reverter-Masià, J., López-Laval, I., Oviedo-Caro, M. Á., Munguía-Izquierdo, D., & Legaz-Arrese, A. (2020). Exercise addiction and its relationship with health outcomes in indoor cycling practitioners in fitness centers. International Journal of Environmental Research and Public Health, 17(11), 4159.
10. Buschert, V., Prochazka, D., Bartl, H., Diemer, J., Malchow, B., Zwanzger, P., & Brunnauer, A. (2019). Effects of physical activity on cognitive performance: A controlled clinical study in depressive patients. European Archives of Psychiatry and Clinical Neuroscience, 269(5), 555–563.
11. Cicioğlu, H. İ., Demir, G. T., Bulğay, C., & Çetin, E. (2019). Elit düzeyde sporcular ile spor bilimleri fakültesi öğrencilerinin egzersiz bağımlılığı düzeyleri. Bağımlılık Dergisi, 20(1), 12–20.
12. Çakır, E. (2019). The examination of exercise addiction levels of university students studying in health field. Journal of Education and Training Studies, 7(3), 1–5.
13. Demir, G. T., & Türkeli, A. (2019). Spor bilimleri fakültesi öğrencilerinin egzersiz bağımlılığı ve zihinsel dayanıklılık düzeylerinin incelenmesi. Journal of Sport Sciences Research, 4(1), 10–24.
14. Demir, G., & Savucu, Y. (2022). Üniversite öğrencilerinde ortoreksiya nervoza sıklığının belirlenmesi (spor bilimleri fakültesi örneği). Spor Eğitim Dergisi, 6(1), 1–13.
15. Di Lodovico, L., Poulnais, S., & Gorwood, P. (2019). Which sports are more at risk of physical exercise addiction: A systematic review. Addictive Behaviors, 93, 257–262.
16. Donini, L. M., Marsili, D., Graziani, M. P., Imbriale, M., & Cannella, C. (2004). Orthorexia nervosa: A preliminary study with a proposal for diagnosis. Eating and Weight Disorders, 9, 151–157.
17. Dunn, T. M., & Bratman, S. (2016). On orthorexia nervosa: A review of the literature and proposed diagnostic criteria. Eating Behaviors, 21, 11–17.
18. Dunn, T. M., Gibbs, J., Whitney, N., & Starosta, A. (2017). Prevalence of orthorexia nervosa is less than 1%: Data from a US sample. Eating and Weight Disorders, 22, 185–192.
19. Erdem, E. (2022). Egzersiz bağımlılığı, sosyal görünüş kaygısı ve yeme tutum davranışları arasındaki ilişkinin incelenmesi (Yüksek lisans tezi, Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi).
20. Egorov, A. Y., & Szabo, A. (2013). The exercise paradox: An interactional model for a clearer conceptualization of exercise addiction. Journal of Behavioral Addictions, 2(4), 199–208.
21. Freimuth, M., Moniz, S., & Kim, S. R. (2011). Clarifying exercise addiction. International Journal of Environmental Research and Public Health, 8(10), 4069–4081.
22. Freire, G. L. M., da Silva Paulo, J. R., da Silva, A. A., Batista, R. P. R., Alves, J. F. N., & do Nascimento Junior, J. R. A. (2020). Body dissatisfaction and exercise addiction. Journal of Eating Disorders, 8(1), 1–9.
23. Genç, H. İ., Hepsert, S., Öktem, T., Kıratlı, T., Yıldırım, Y., & İlgin, Ö. (2025). Orthorexia nervosa: An investigation in the context of personality, body image, and physical activity. Frontiers in Psychology, 16, 1672773.
24. Gürbüz, B., & Aşçı, F. H. (2006). Egzersiz bağımlılığı ölçeği-21’in psikometrik özelliklerinin değerlendirilmesi. Gazi Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, 11(2), 3–10.
25. Güzel, M. C. (2021). Spor bilimleri fakültesi öğrencilerinin egzersiz bağımlılığı ve zihinsel dayanıklılık düzeylerinin incelenmesi: Balıkesir ili örneği (Yüksek lisans tezi, Balıkesir Üniversitesi).
26. Hamer, M., & Karageorghis, C. I. (2007). Psychobiological mechanisms of exercise dependence. Sports Medicine, 37(6), 477–484.
27. Harvey, S. B., Øverland, S., Hatch, S. L., Wessely, S., Mykletun, A., & Hotopf, M. (2018). Exercise and the prevention of depression. American Journal of Psychiatry, 175(1), 28–36.
28. Hausenblas, H. A., & Downs, D. S. (2002). Exercise dependence: A systematic review. Psychology of Sport and Exercise, 3(2), 89–123.
29. Karasar, N. (2009). Bilimsel araştırma yöntemleri. Nobel.
30. Kayhan, R. F., Kalkavan, A., & Terzi, E. (2021). Fitness salonlarında spor yapan bireylerin egzersiz bağımlılığı düzeyleri. Bağımlılık Dergisi, 22(3), 248–256.
31. Koven, N. S., & Abry, A. W. (2015). The clinical basis of orthorexia nervosa. Neuropsychiatric Disease and Treatment, 11, 385–394.
32. Kuzu, A., & Öztürk, P. Ç. (2023). Egzersiz bağımlılığı, ortoreksiya nervoza ve etkileyen faktörler. Sağlık Akademisyenleri Dergisi, 10(2), 226–234.
33. Lichtenstein, M. B., Emborg, B., Hemmingsen, S. D., & Hansen, N. B. (2017). Is exercise addiction in fitness centers a socially accepted behavior? Addictive Behaviors Reports, 6, 102–105.
34. McNamara, J., & McCabe, M. P. (2012). Striving for success or addiction? Exercise dependence among elite athletes. Journal of Sports Sciences, 30(8), 755–766.
35. Niedzielski, A., & Kaźmierczak-Wojtaś, N. (2021). Prevalence of orthorexia nervosa and its diagnostic tools: A literature review. International Journal of Environmental Research and Public Health, 18(10), 5488.
36. Paksoy, S. M. (2021). Spor bilimleri alanında öğrenim gören üniversite öğrencilerinin egzersiz bağımlılığı düzeylerinin incelenmesi: Kahramanmaraş ili örneği (Yüksek lisans tezi, Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi).
37. Pehlivan, E., Mete, B., Fırıncı, B., & Doğan, E. (2019). Üniversite öğrencilerinde ortoreksiya nervoza yaygınlığı ve sağlık okuryazarlığı ile ilişkisi. Halk Sağlığı Dergisi, 4(2), 166–175.
38. Rudolph, S. (2018). The connection between exercise addiction and orthorexia nervosa. Eating and Weight Disorders, 23, 581–586.
39. Smith, D., Wright, C., & Winrow, D. (2010). Exercise dependence and social physique anxiety. International Journal of Sport and Exercise Psychology, 8(1), 61–69.
40. Strahler, J., Wachten, H., Stark, R., & Walter, B. (2021). Associations between orthorexic eating behaviors and exercise addiction. International Journal of Eating Disorders, 54(8), 1415–1425.
41. Trott, M., Jackson, S. E., Firth, J., Jacob, L., Grabovac, I., Mistry, A., & Smith, L. (2021). A meta-analysis of exercise addiction prevalence. Eating and Weight Disorders, 26, 37–46.
42. Vardar, E. (2012). Egzersiz bağımlılığı. Arşiv Kaynak Tarama Dergisi, 21(3), 163–173.
43. Yıldırım, İ., Yıldırım, Y., Ersöz, Y., Işık, Ö., Saraçlı, S., Karagöz, Ş., & Yağmur, R. (2017). Egzersiz bağımlılığı ile yeme tutum ve davranışları arasındaki ilişki. CBÜ Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, 12(1), 43–54.