The Relationship Between Character Traits and Sportsmanship Orientations Among Athletes in Different Sports

Öz

Abstract: The aim of this study is to examine the relationship between the character traits of athletes participating in different sports disciplines and their sportmanship orientations. The study was designed as a quantitative study using a correlational survey model. The study group consisted of 261 licensed and unlicensed athletes actively participating in different sports disciplines at university level. The Personal Information Form, Sports Character Scale, and Multidimensional Sportsmanship Orientation Scale were used to collect data. The data obtained were analysed using statistical software. The research findings show that there are significant relationships between athletes' character traits and their sportmanship orientations. In particular, it was determined that positive character traits such as honesty, fairness, and compassion positively predict sportmanship orientations, while antisocial tendencies are negatively related to sportmanship orientations. Furthermore, significant differences in character traits and sportsmanship orientations were found according to certain demographic variables. The research results reveal that sporting environments play an important role in character development and the acquisition of ethical behaviour.

Anahtar Kelimeler

• Sporting character
• sporting orientation
• different sports disciplines

Farklı Branşlardaki Sporcuların Karakter Özellikleri ile Sportmenlik Yönelimleri Arasındaki İlişki

Öz

Özet:.Bu araştırmanın amacı, farklı spor branşlarında yer alan sporcuların karakter özellikleri ile sportmenlik yönelimleri arasındaki ilişkinin incelenmesidir. Araştırma, ilişkisel tarama modelinde nicel bir çalışma olarak tasarlanmıştır. Çalışma grubunu üniversite düzeyinde farklı branşlarda aktif olarak spor yapan 261 lisanslı ve lisansız sporcu oluşturmaktadır. Verilerin toplanmasında Kişisel Bilgi Formu, Spor Karakter Ölçeği ve Çok Boyutlu Sportmenlik Yönelimi Ölçeği kullanılmıştır. Elde edilen veriler istatistiksel paket programı aracılığıyla analiz edilmiştir. Araştırma bulguları, sporcuların karakter özellikleri ile sportmenlik yönelimleri arasında anlamlı ilişkiler bulunduğunu göstermektedir. Özellikle dürüstlük, adalet ve merhamet gibi olumlu karakter özelliklerinin sportmenlik yönelimlerini pozitif yönde yordadığı; anti-sosyal eğilimlerin ise sportmenlik yönelimleriyle negatif yönde ilişkili olduğu belirlenmiştir. Ayrıca bazı demografik değişkenlere göre karakter özellikleri ve sportmenlik yönelimlerinde anlamlı farklılıklar olduğu tespit edilmiştir. Araştırma sonuçları, spor ortamlarının karakter gelişimi ve etik davranışların kazandırılmasında önemli bir role sahip olduğunu ortaya koymaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Spor karakteri
• sportmenlik yönelimi
• farklı spor branşları.

Kaynakça

1. Akoğlu, H. Ayyıldız, E., & Sunay, H. (2019). Uluslararası spor organizasyonlarına katılan sporcuların sporda ahlaktan uzaklaşma ve sportmenlik davranışlarının incelenmesi. Sportıf Bakış: Spor ve Eğitim Bilimleri Dergisi, 6(2).
2. Atasoy, T., Kılıçkaya, O., & Akman, S. (2024). Okçuların sportif karakterlerinin sportif ahlaki yaklaşımlarına etkisi. 8th International Academic Sports Studies Congress.
3. Balçıkanlı, G. S., & Yıldıran, İ. (2011). Profesyonel futbolcuların sportmenlik yönelimleri ve empatik eğilim düzeyleri. Spormetre Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, 9(2), 49-56.
4. Bektaş, A. (2022). Beden Eğitimi ve Spor Öğretmenlerinin Uyguladıkları Liderlik Stillerinin Öğrencilerin Spor Karakterleri Üzerine Etkisinin İncelenmesi. (Doktora Tezi). Burdur Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Beden Eğitimi ve Spor Anabilim Dalı, Burdur.
5. Cevahircioğlu, B., & Çakıcı, H. A. (2022). Sporcuların karakter özelliklerine göre liderlik yönelimlerinin incelenmesi. Gümüşhane Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, 11(2), 688-701.
6. Davidson, M., Lickona, T. & Khmelkov, V. (2008). Smart ve good schools: a new paradigm for high school character education. Handbook Of Moral And Character Education, 370-390.
7. Dinç, A., & Özmaden, M. (2024). Güreş sporcularının kişilik özellikleri ile sportmenlik anlayışları arasındaki ilişkinin incelenmesi. Akdeniz Spor Bilimleri Dergisi, 7(3), 571-584.
8. Eröz, M. F., Kılıç, T., & Özcan, S. (2024). Sportsmanship Behaviors in Early Adolescence and Gender and Family Attitudes. Turkish Journal of Sport and Exercise, 26(1), 69-75.

9. Gencheva, N., Angelcheva, M., Marinov, T., Ignatov, I. (2017). Assessment of sportsmanship in case of institutionalized adolescents, deprived of parental cares. Journal of Health, Medicine and Nursing, 42,103109.
10. George, D., & Mallery, P. (2019). IBM SPSS statistics 26 step by step: A simple guide and reference. (Sixteenth edition). Routledge, New York, NY 10017.
11. Görgüt, İ. & Tuncel, S. (2017). Spor karakter ölçeğinin Türkçe'ye uyarlanması. Spormetre, 15 (3), 149-156.
12. Güllü, S., Yıldız, S. M., & Saydam, H. (2021). Boksörlerin antrenör-sporcu ilişkisinin sportmenlik yönelimlerine (Fair Play Davranışlarına) etkisinin incelenmesi. Uluslararası Güncel Eğitim Araştırmaları Dergisi, 7(2), 500-510.
13. Güngör, N. B., Kurtipek, S., & Yenel, F. (2022). Benlik saygısı ve sportmenlik yönelimi odağında sporcu öğrenciler üzerine bir araştırma. Journal of Global Sport and Education Research, 5(2), 118-127.
14. Güvendi, B., Güçlü, M., Güvendi, Y., & Türksoy-Işım, A. (2019). Türkiye şampiyonasına katılan yıldız güreşçi kız sporcuların spor karakter yapıları ile ahlaki karar alma tutumları. In M. Özcan (Ed.), 2. Uluslararası Beden Eğitimi, Spor, Rekreasyon ve Dans Kongresi tam metin kitabı (pp. 32–40). Asos Yayınevi.
15. İmamlı, H., & Ünver, G. (2018). Spor karakterinin demografik nitelikler açısından incelenmesi. Akdeniz Spor Bilimleri Dergisi, 1(1), 36-49. https://dergipark.org.tr/en/pub/asbid/issue/40817/470382
16. Kaplan, E., & Akyüz, O. (2020). Futbolcuların başarı hedefleri ve spor karakterleri arasındaki ilişkinin incelenmesi. Uluslararası Egzersiz Psikolojisi Dergisi, 2(2), 82-90.
17. Karagöz, Y. (2017). SPSS ve AMOS uygulamalı nitel-nicel-karma bilimsel araştırma yöntemleri ve yayın etiği (1. Baskı). İstanbul: Nobel Kitabevi.
18. Koç, Y. & Seçer, E. (2018). Spor bilimleri alanında eğitim gören üniversite öğrencilerinin sportmenlik davranışları ile saygı düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi. CBÜ Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi. 13(2). 247-259.
19. Koç, Y. (2013). Beden eğitimi dersi sportmenlik davranışı ölçeği (BEDSDÖ). Erzincan Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 15(1), 96-114.
20. Narto, N. (2024). Sportmanship as one of the character buildings for football athletes. International Journal of Sport Culture and Science, 12(2), 126-135.
21. Özlü, C., Solmaz, D. Y., & Güven, G. (2023). 15-18 Yaş aralığındaki sporcuların karakter düzeylerinin incelenmesi. Spor Eğitim Dergisi, 7(3), 266-278.
22. Piepiora, P., & Witkowski, K. (2020). Personality profile of combat sports champions against neo-gladiators. Arch. Budo, 16(1), 281-293.
23. Pozo, P., Grao-Cruces, A., & Pérez-Ordás, R. (2018). Teaching personal and social responsibility model-based programmes in physical education: A systematic review. European Physical Education Review, 24(1), 56–75.
24. Sezen-Balçıkanlı, G. (2010). Çok boyutlu sportmenlik yönelimi ölçeği’nin Türkçe uyarlaması: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. Gazi Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, 15(1), 1-10.
25. Shrout, M. R., Voelker, D. K., Munro, G. D., & Kubitz, K. A. (2017). Associations between sport participation, goal and sportspersonship orientations, and moral reasoning. Ethics & Behavior, 27(6), 502-518.
26. Stornes, T., & Bru, E. (2002). Sportspersonship and perceptions of leadership: An investigation of adolescent handball players' perceptions of sportspersonship and associations with perceived leadership. European Journal of Sport Science, 2(6), 1-15.
27. Sülün, F., Susuz, Y. E., Karakaş, İ., & Çolakoğlu, F. F. (2023). Judocuların sirkadiyen ritimlerine göre sportmenlik yönelimlerinin incelenmesi. Journal of Global Sport and Education Research, 6(2), 18-29.
28. Sülün, F., Susuz, Y. E., Varol, Y. K., & Çolakoğlu, F. F. (2021). Judo antrenörlerinin sportmenlik yönelimleri ile kişilik özellikleri arasındaki ilişkinin incelenmesi. Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, 15(2), 285-300.
29. Şahin M. O., & Yıldırım A. (2023). Hokey oyuncularının sportmenlik düzeylerinin incelenmesi. Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi. 17(1), 26-35.
30. Şahin, A. (2023). Sporun karakter gelişimine ve sporcu kimliğinin oluşumuna etkisi. Spor Bilimleri Üzerine Araştırmalar-VI, 65.
31. TDK. (2005). Türkçe sözlük. Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.
32. Vogt J., & Miller J. (2019). Sports a mind game. sccur.org
33. Yazıcı Ö. F. & Bostancı, Ö. (2025). The relationship among competitive aggression, anger, and sportsmanship in athletes: the mediating role of athletic character. BMC Psychology. 14 (62). https://doi.org/10.1186/s40359-025-03781-y
34. Yazıcı, Ö. F. (2021). Sporcu karakterinin sportmenlik davranışları, rekabetçi agresiflik ve öfke ile ilişkisi (Doktora tezi). Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Samsun.
35. Yetim, A. A. (2000). Sporun sosyal görünümü. Gazi Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, 5(1), 63–72.
36. Yetim, A. A. (2016). Sporda etkili iletişim. Spor Yayınevi ve Kitabevi.
37. Yıldız, M., Şenel, E. & Yıldıran, I. (2018). Prosocial and antisocial behaviors in sport: the roles of personality traits and moral identity. Sport Journal, 8(1), 5-17.
38. Yıldız, Y. (2019). Bireysel ve takım sporcularının sportif karakterlerinin ve zekâ boyutlarının sportif başarı motivasyonları üzerine etkisinin incelenmesi (Doktora tezi). Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Samsun.
39. Yıldız, Y., & Özmaden, M. (2019). Spor yapan üniversite öğrencilerinin sportif karakter durumlarının çeşitli değişkenler açısından değerlendirilmesi. Journal of Human Sciences, 16(4), 1197-1206. Doi:10.14687/jhs.v16i4.5893
40. Yılmaz, T. (2023). The Effect of High School Students’ Doing Sports on Self- Confidence (Sample of Kilis Province). Shanlax International Journal of Education, 11(S1), 236–241.