A Thematic Analysis of Graduate Theses on the Use of Artificial Intelligence in the Sports Sector in Turkey (2016–2026)

Öz

The aim of this study is to identify current trends and determine the thematic distribution of artificial intelligence-themed graduate theses in the field of sports sciences conducted in Turkey between 2016 and 2026. Accordingly, the study aims to evaluate the body of knowledge in the field from a holistic perspective and to present findings that will guide future research. A qualitative research approach was adopted in the study, and the document analysis method was used in the data collection process. The data consists of 14 postgraduate theses located in the National Thesis Center of the Council of Higher Education and literature searches obtained from databases such as ScienceDirect and PubMed. The collected data were systematically examined and analyzed by classifying them under specific themes. The findings indicate that artificial intelligence applications are most extensively used in performance analysis and training processes. In addition, studies were identified under various themes such as digital application development, attitudes and anxiety, educational processes, awareness, and sports media. Furthermore, it was determined that the vast majority of the theses examined were based on quantitative methods and focused on specific subfields. In conclusion, it is understood that AI-based research in the field of sports sciences in Turkey is still in its developmental phase but is exhibiting an increasingly diverse structure. Accordingly, it is recommended that research across different disciplines be increased, educational programs be updated, and greater emphasis be placed on studies using qualitative and mixed-methods approaches. Furthermore, it is assessed that studies focusing on ethical dimensions, data security, and application-based approaches will make significant contributions to the field.

Anahtar Kelimeler

• Artificial intelligence
• sports science
• thematic analysis.

Türkiye’de Spor Alanında Yapay Zekâ Kullanımına Yönelik Lisansüstü Tezlerin Tematik Analizi (2016–2026)

Öz

Bu araştırmanın amacı, Türkiye’de 2016–2026 yılları arasında spor bilimleri alanında gerçekleştirilen yapay zekâ temalı lisansüstü tezleri inceleyerek mevcut eğilimleri ortaya koymak ve bu çalışmaların tematik dağılımını belirlemektir. Bu doğrultuda, alandaki bilgi birikiminin bütüncül bir perspektifle değerlendirilmesi ve gelecekteki araştırmalar için yön gösterici bulgular sunulması hedeflenmiştir. Araştırmada nitel araştırma yaklaşımı benimsenmiş, veri toplama sürecinde doküman analizi yöntemi kullanılmıştır. Veriler, Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezinde bulunan 14 lisansüstü tezden ve literatür taraması için ScienceDirect ve PubMed gibi veri tabanlarından elde edilen oluşmaktadır. Elde edilen veriler sistematik biçimde incelenmiş ve belirli temalar altında sınıflandırılarak analiz edilmiştir. Bulgular, yapay zekâ uygulamalarının en yoğun biçimde performans analizi ve antrenman süreçlerinde kullanıldığını göstermektedir. Bunun yanı sıra, dijital uygulama geliştirme, tutum ve kaygı, eğitim süreçleri, farkındalık ve spor medyası gibi farklı temalar altında da çalışmaların bulunduğu belirlenmiştir. Ayrıca incelenen tezlerin büyük çoğunluğunun nicel yöntemlere dayandığı ve belirli alt alanlarda yoğunlaştığı tespit edilmiştir. Sonuç olarak, Türkiye’de spor bilimleri alanında yapay zekâ temelli çalışmaların gelişim sürecinde olduğu, ancak giderek çeşitlenen bir yapı sergilediği anlaşılmaktadır. Bu doğrultuda, farklı disiplinlerde araştırmaların artırılması, eğitim programlarının güncellenmesi ve nitel ile karma yöntem çalışmalarına daha fazla yer verilmesi önerilmektedir. Ayrıca etik boyutlar, veri güvenliği ve uygulama temelli yaklaşımlar üzerine yapılacak çalışmaların alana önemli katkılar sağlayacağı değerlendirilmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Yapay zekâ
• spor bilimleri
• tematik analiz.

Kaynakça

1. Alkan, E. (2025). Spor gazeteciliği ve spor gazeteciliğinde teknoloji kullanımı kapsamında yapay zekâ (Yüksek lisans tezi). Kocaeli Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Kocaeli.
2. Braun, V., & Clarke, V. (2006). Using thematic analysis in psychology. Qualitative Research in Psychology, 3(2), 77–101.
3. Bunker, R. P., & Thabtah, F. (2019). A machine learning framework for sport result prediction. Applied Computing and Informatics, 15(1), 27–33.
4. Claudino, J. G., Capanema, D. D. O., de Souza, T. V., Serrão, J. C., Machado Pereira, A. C., & Nassis, G. P. (2019). Current approaches to the use of artificial intelligence for injury risk assessment and performance prediction in team sports: A systematic review. Sports Medicine - Open, 5(1), 28.
5. Creswell, J. W. (2013). Nitel araştırma yöntemleri (M. Bütün & S. B. Demir, Çev.). Ankara: Siyasal Kitabevi.
6. Cust, E. E., Sweeting, A. J., Ball, K., & Robertson, S. (2019). Machine and deep learning for sport-specific movement recognition: A systematic review of model development and performance. Journal of Sports Sciences, 37(5), 568–600.
7. Çetin, R. B. (2023). Yapay zekâ ile sportif yaşam koçluğu sunan mobil uygulama tasarımı (Yüksek lisans tezi). Marmara Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, İstanbul.
8. Davenport, T. H. (2018). From analytics to artificial intelligence. Journal of Business Analytics, 1(2), 73–80.

9. Düzgünce, A. (2024). Beden eğitimi öğretmenlerinin spor karakterinin ve çoklu zekâ alanlarının yapay zekâ kullanılarak incelenmesi (Doktora tezi). Atatürk Üniversitesi, Kış Sporları ve Spor Bilimleri Enstitüsü, Erzurum.
10. Fuller, C. W., Taylor, A., & Raftery, M. (2017). 2016 Rio Olympics: An epidemiological study of the men’s and women’s Rugby-7s tournaments. British Journal of Sports Medicine, 51(17), 1272–1278.
11. Goodfellow, I., Bengio, Y. ve Courville, A. (2016). Derin öğrenme. Ankara: Buzdağı Yayınevi.
12. Hepsert, S., Özer, H., & Kılıç, Y. (2022). Çekme lastiği egzersizinin taekwondo sporunda seçilmiş bazı teknik kuvvet parametrelerine etkisi. Uluslararası Güncel Eğitim Araştırmaları Dergisi, 8(2), 550–560.
13. İcik, D. (2025). Rekreasyon bölümü öğrencilerinin yapay zekâya yönelik genel tutumlarının yapay zekâ kaygı ve dijital iyi oluş düzeylerine etkisi (Yüksek lisans tezi). Erciyes Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Kayseri.
14. Karabacak, S. (2024). Beden eğitimi öğretmen adaylarının yapay zekâ uygulamalarına yönelik tutumları ile akademik öz yeterlik algıları arasındaki ilişkinin incelenmesi (Yüksek lisans tezi). Gazi Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Ankara.
15. Karahüseyinoğlu, M. F., Gacar, A., Kırdemir, A., & Vaizoğlu, Z. (2025). Spor bilimleri alanında çalışan akademisyenlerin yapay zekâya yönelik tutumları ile akademik performans algıları. Necmettin Erbakan Üniversitesi Ereğli Eğitim Fakültesi Dergisi, 7(Özel Sayı), 42–64.
16. Kenanoğlu, R., & Kahyaoğlu, M. (2025). Yapay zeka destekli dijital antrenör programının beden eğitimi ve spor öğretmen adaylarının okul dışı öğrenme faaliyeti öz yeterlik inancına etkisi. Buca Eğitim Fakültesi Dergisi, 66, 4047–4071.
17. Kılıç, Y., & Hepsert, S. (2022). Sporun adölesanlarda seçilmiş bazı motorik ve fizyolojik test sonuçlarına etkisinin incelenmesi: Kesitsel araştırma. Türkiye Klinikleri Journal of Sports Sciences, 14(3).
18. Muti, Ç. (2025). ACL yaralanması sonrası spora dönüş yaklaşımında yapay zekâ kullanımı: Farklı chatbotların karşılaştırılması (Yüksek lisans tezi). Sakarya Uygulamalı Bilimler Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Sakarya.
19. Nasirov, Z. (2025). Üniversitede eğitim gören sporcu öğrencilerin yapay zekâya yönelik tutumlarının incelenmesi: Türkiye-Azerbaycan örneği (Yüksek lisans tezi). Hitit Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Çorum.
20. Peake, J. M., Kerr, G., & Sullivan, J. P. (2018). A critical review of consumer wearables, mobile applications, and equipment for providing biofeedback, monitoring stress, and sleep in physically active populations. Frontiers in Physiology, 9, 743.
21. Sarıkabak, M., & Vural, E. (2025). Yapay Zekâ ile Spor Bilimlerinde Veri Odaklı Dönüşüm. Spor ve Bilim Dergisi, 3(2), 182-197.
22. Seyidoğlu, H. (2016). Bilimsel araştırma ve yazma el kitabı. İstanbul: Güzem Can Yayınları.
23. Tuncal, S. (2025). Sporda yapay zekâ kullanımı: ChatGPT temelli antrenmanların performansa etkisi (Yüksek lisans tezi). Sakarya Uygulamalı Bilimler Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Sakarya.
24. Türkmen, E. (2022). Elektronik boş zaman yapay zekâ farkındalığı ölçeği’nin geliştirilmesi: Geçerlik ve güvenirlik çalışması (Yüksek lisans tezi). Eskişehir Teknik Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Eskişehir.
25. Uysal, H. Ş. (2025). Sportif performansın ölçülmesi ve değerlendirilmesi için yapay zekâ destekli bir web uygulaması ile chatbot geliştirilmesi: Spormetrik uygulamasının geçerliği, güvenirliği ve hassasiyeti (Doktora tezi). Burdur Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Burdur.
26. Vural, E., & Cana, H. (2025). Sporun yapay zekâ çağındaki evrimi. İçinde Ş. Karagöz ve S. Gölünük Başpınar (Ed.), Spor bilişim sistemleri: Yenilikçi yaklaşımlar ve uygulamalar-I (ss. 41–55). Ankara: Gazi Kitabevi.
27. Yazıcı, C. S. (2025). Performance analysis and clustering of playing styles in football using machine learning and generative artificial intelligence (Yüksek lisans tezi). Bahçeşehir Üniversitesi, Graduate School, İstanbul.
28. Yıldırım, A., & Şimşek, H., (2018). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. Seçkin Yayıncılık.
29. Yüksel, E. N. (2025). Spor bilimleri öğrencilerinin yapay zekâya yönelik tutum ve kaygı düzeylerinin incelenmesi (Yüksek lisans tezi). Dokuz Eylül Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, İzmir.
30. Yüksel, E. N., & Öntürk, Y. (2025). Teoriden uygulamaya: Spor bilimlerinde yapay zekanın kullanımı/dönüşümü. Spor Eğitim Dergisi, 9(1), 90–106.
31. Yüzkeccier, K. (2025). Spor bilimleri fakülteleri öğrencilerinin yapay zekâ çağına hazır bulunuşluklarında yapay zekâ kaygısının rolü (Yüksek lisans tezi). Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Karaman.
32. Zencir, Y. (2024). Sporcular için sensör verileri üzerinden yapay zekâ ile performans yönetimi (Yüksek lisans tezi). Sakarya Üniversitesi, İşletme Enstitüsü, Sakarya.