Development of the Sport–Education Dilemma Scale: A Psychometric Examination Based on Classical Test Theory and Item Response Theory

Öz

This study aimed to develop a valid and reliable instrument for measuring the sport–education dilemma experienced by student-athletes in balancing their academic and athletic responsibilities. After defining the construct to be measured, an item pool was generated based on a review of the literature and qualitative data obtained from 44 student-athletes. The application form was then prepared following evaluations by subject-matter experts, measurement and evaluation specialists, and language experts. The exploratory study was conducted with 298 student-athletes from different sports branches, aged between 15 and 35 years ((M = 19.46), (SD = 3.93)). Following the removal of outliers, exploratory factor analysis was performed on data from 287 participants. The analyses yielded a unidimensional structure consisting of eight items, accounting for 62% of the total variance. Item factor loadings ranged from .71 to .88. The confirmatory study initially included 1,365 participants aged between 15 and 35 years ((M = 20.14), (SD = 3.39)). After two outliers were removed, the analyses were conducted with 1,363 participants. The single-factor model, in which two error covariances were freely estimated, demonstrated good model fit, (\chi^2(18) = 129.03), RMSEA = .067, SRMR = .021, CFI = .985, and TLI = .977. Standardized factor loadings ranged from .69 to .85, and all factor loadings were statistically significant. Measurement invariance analyses across gender indicated that the scale achieved configural, metric, scalar, and strict invariance. Item analyses based on Classical Test Theory showed that corrected item–total correlations ranged from .66 to .81. Cronbach’s alpha and McDonald’s omega coefficients were .93 and .94, respectively, while test–retest reliability was calculated as ICC = .95. With respect to convergent validity, AVE and CR values were .62 and .92, respectively. A significant positive relationship was also found between the sport–education dilemma and athlete burnout ((r = .43), (p < .001)). Within the framework of Item Response Theory, polytomous models were compared, and the Graded Response Model was found to provide a better fit than the Generalized Partial Credit Model according to the information criteria. Item discrimination parameters ranged from 2.13 to 3.69. The threshold parameters were ordered, and all items demonstrated high discrimination. Overall, the findings provide psychometric evidence that the Sport–Education Dilemma Scale is a valid and reliable instrument for assessing the level of dilemma experienced by individuals pursuing dual careers in sport and education.

Anahtar Kelimeler

• Student-athlete
• sport–education dilemma
• scale development,
• Classical Test Theory,
• Item Response Theory.

Spor–Eğitim İkilemi Ölçeğinin Geliştirilmesi: Klasik Test Kuramı ve Madde Tepki Kuramına Dayalı Psikometrik İnceleme

Öz

Bu araştırmada, sporcu öğrencilerin akademik ve sportif sorumlulukları arasında yaşadıkları spor–eğitim ikilemini ölçmeye yönelik geçerli ve güvenilir bir ölçme aracı geliştirilmesi amaçlanmıştır. Ölçülmek istenen yapı tanımlandıktan sonra literatür taraması ve 44 sporcu öğrenciden elde edilen nitel veriler doğrultusunda madde havuzu oluşturulmuş; alan, ölçme ve değerlendirme ile dil uzmanlarının değerlendirmeleri sonrasında uygulama formu hazırlanmıştır. Keşfedici çalışma, farklı branşlarda spor yapan yaşları 15 ile 35 (19,46±3,93) arasında değişen 298 sporcu öğrenci üzerinde yürütülmüş; uç değerlerin çıkarılmasının ardından 287 gözlemle açımlayıcı faktör analizi gerçekleştirilmiştir. Analizler sonucunda sekiz maddeden oluşan tek boyutlu bir yapı elde edilmiş ve bu yapı toplam varyansın %62’sini açıklamıştır. Maddelerin faktör yükleri ,71 ile ,88 arasında değişmiştir. Doğrulayıcı çalışma başlangıçta yaşları 15 ile 35 (20,14±3,39) arasında değişen 1365 katılımcı ile yürütülmüş, iki uç değerin çıkarılmasının ardından analizler 1363 katılımcı üzerinden gerçekleştirilmiştir. İki hata kovaryansının serbest bırakıldığı tek faktörlü modelin iyi düzeyde uyum gösterdiği belirlenmiştir, χ²(18) = 129,03, RMSEA = ,067, SRMR = ,021, CFI = ,985, TLI = ,977. Standardize edilmiş faktör yükleri ,69 ile ,85 arasında değişmiş ve tüm faktör yükleri istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur. Cinsiyete göre yürütülen ölçme değişmezliği analizleri, ölçeğin biçimsel, metrik, skalar ve katı değişmezlik düzeylerini sağladığını göstermiştir. Klasik Test Kuramı’na dayalı madde analizlerinde düzeltilmiş madde-toplam korelasyonlarının ,66 ile ,81 arasında değiştiği belirlenmiştir. Cronbach alfa ve McDonald omega katsayıları sırasıyla ,93 ve ,94, test-tekrar test güvenirliği ise ICC = ,95 olarak hesaplanmıştır. Yakınsak geçerlik kapsamında AVE = ,62 ve CR = ,92 olarak belirlenmiş; spor–eğitim ikilemi ile sporcu tükenmişliği arasında pozitif yönlü anlamlı bir ilişki bulunmuştur (r = ,43, p < ,001). Madde Tepki Kuramı kapsamında politomik modeller karşılaştırılmış ve bilgi kriterleri açısından Kademeli Tepki Modeli’nin Genelleştirilmiş Kısmi Kredi Modeli’ne göre daha uygun olduğu görülmüştür. Madde ayırt edicilik parametreleri 2,13 ile 3,69 arasında değişmiş; eşik parametrelerinin sıralı olduğu ve tüm maddelerin yüksek ayırt edicilik gösterdiği belirlenmiştir. Sonuç olarak, elde edilen bulgular Spor–Eğitim İkilemi Ölçeği’nin spor ve eğitim alanında çift kariyer sürdüren bireylerin bu iki rol arasında yaşadıkları ikilem düzeyini belirlemede geçerli ve güvenilir bir ölçme aracı olduğuna ilişkin psikometrik kanıtlar sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Sporcu öğrenci
• spor–eğitim ikilemi
• ölçek geliştirme
• Klasik Test Kuramı
• Madde Tepki Kuramı.

Kaynakça

1. Adams, R. J. & Khoo, S. T. (1996). Quest: The interactive test analysis system version 2.1. Victoria: The Australian Council for Educational Research.
2. Akoğlan Kozak, M., & Şahin, S. (2018). Bilgi ifşası (whistleblowing) ve etik ikilem üzerine çıkarımlar. Anatolia: Turizm Araştırmaları Dergisi, 29(1). 31–38. https://doi.org/10.17123/atad.435726
3. Ayre, C., & Scally, A. J. (2014). Critical values for Lawshe’s content validity ratio: Revisiting the original methods of calculation. Measurement and Evaluation in Counseling and Development, 47(1), 79-86. https://doi.org/10.1177/0748175613513808
4. Baker, F. B. (2016). Madde tepki kuramının temelleri (N. Güler, Çev.). Pegem Akademi. (Orijinal çalışma tarihi 2001)
5. Bailey, R. (2006). Physical education and sport in schools: A review of benefits and outcomes. Journal of School Health, 76(8), 397–401. https://doi.org/10.1111/j.1746-1561.2006.00132.x
6. Biddle, B. J. (1986). Recent developments in role theory. Annual Review of Sociology, 12, 67–92. https://doi.org/10.1146/annurev.so.12.080186.000435
7. Billig, M., Condor, S., Edwards, D., Gane, M., Middleton, D., & Radley, A. (1988). Ideological dilemmas: A social psychology of everyday thinking. Sage.
8. Braun, V., & Clarke, V. (2006). Using thematic analysis in psychology. Qualitative Research in Psychology, 3(2), 77–101. https://doi.org/10.1191/1478088706qp063oa

9. Cambridge Dictionary. (t.y.). Dilemma. Cambridge English–Turkish Dictionary. Erişim tarihi: 23 Mayıs 2026, https://dictionary.cambridge.org/dictionary/english-turkish/dilemma
10. Cheung, G. W., & Rensvold, R. B. (2002). Evaluating goodness-of-fit indexes for testing measurement invariance. Structural Equation Modeling: A Multidisciplinary Journal, 9(2), 233–255. https://doi.org/10.1207/S15328007SEM0902_5
11. de Ayala, R. J. (2022). The theory and practice of item response theory (2nd ed.). The Guilford Press.
12. De Brandt, K., Wylleman, P., Torregrossa, M., Defruyt, S., & Van Rossem, N. (2017). Student-athletes’ perceptions of four dual career competencies. Revista de Psicología del Deporte, 26(4), 28–33.
13. Demars, C. (2016). Madde tepki kuramı (H. Kelecioğlu, Çev.). Nobel Yayıncılık. (Orijinal çalışma tarihi 2010).
14. De Vellis, R. F. (2017). Scale development: Theory and applications (4th ed.). SAGE
15. European Commission. (2012). EU guidelines on dual careers of athletes: Recommended policy actions in support of dual careers in high-performance sport. Publications Office of the European Union. https://ec.europa.eu/assets/eac/sport/library/documents/dualcareer-guidelines-final_en.pdf
16. Gjaka, M., Feka, K., Tessitore, A., Thomas, A., & Capranica, L. (2024). Dual career through the eyes of university student-athletes in the Republic of Kosovo. Frontiers in Sports and Active Living, 6, Article 1403526. https://doi.org/10.3389/fspor.2024.1403526
17. González-Pérez, L. I., & Ramírez-Montoya, M. S. (2022). Components of Education 4.0 in 21st century skills frameworks: Systematic review. Sustainability, 14(3), Article 1493. https://doi.org/10.3390/su14031493
18. Goode, W. J. (1960). A theory of role strain. American Sociological Review, 25(4), 483–496. https://doi.org/10.2307/2092933
19. Hair, J. F., Black, W. C., Babin, B. J., & Anderson, R. E. (2019). Multivariate data analysis (8th ed.). Cengage.
20. Hinkin, T. (1995). A review of scale development practices in the study of organizations. Journal of Management, 21(5), 967-988.
21. Hong, H. J., Morris, R., López-Flores, M., & Botwina, G. (2022). An international analysis of dual careers support services for junior athletes in Europe. International Journal of Sport Policy and Politics, 14(2), 305–319. https://doi.org/10.1080/19406940.2021.1999301
22. Horn, J. L. (1965). A Rationale and Test for the Number of Factors in Factor Analysis. Psychometrika, 30, 179-185. https://doi.org/10.1007/BF02289447
23. Izzicupo, P., Di Baldassarre, A., Ghinassi, B., Abelkalns, I., Bisenieks, U., Sánchez-Pato, A., Figueiredo, A. J., Radu, L. E., Rus, C. M., Rusu, O. M., Capranica, L., & Lupo, C. (2022). Exploring dual career quality implementation at European higher education institutions: Insights from university experts. PLOS ONE, 17(11), Article e0277485. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0277485
24. Karadağ, D., & Aşçı, F. H. (2021). Sporcular için Çift Kariyer Yetkinliği Ölçeği’nin Türkçe uyarlaması. Turkiye Klinikleri Journal of Sports Sciences, 13(2), 284–291. https://doi.org/10.5336/sportsci.2020-79861
25. Kelecek, S., Kara, F. M., Kazak Çetinkalp, F. Z., Aşçı, F. H. (2016). Sporcu Tükenmişlik Ölçeği”nin Türkçe Uyarlaması. Hacettepe Spor Bilimleri Dergisi, 27(4), 149-161.
26. Kline, R. B. (2016). Principles and practice of structural equation modeling (4th ed.). Guilford Press.
27. Knight, C. J., Harwood, C. G., & Sellars, P. A. (2018). Supporting adolescent athletes’ dual careers: The role of an athlete’s social support network. Psychology of Sport and Exercise, 38, 137–147. https://doi.org/10.1016/j.psychsport.2018.06.007
28. Koçak, F., Yaşar Sönmez, B., & Doğusan, S. N. (2023). Türkiye’de çift kariyer yolunda öğrenci sporcular: Eğitim mi spor mu ikilemi? Journal of Sport Sciences Research, 8(2), 243–263. https://doi.org/10.25307/jssr.1231056
29. Koo, T. K., & Li, M. Y. (2016). A Guideline of Selecting and Reporting Intraclass Correlation Coefficients for Reliability Research. Journal of Chiropractic Medicine, 15(2), 155-163. https://doi.org/10.1016/j.jcm.2016.02.012
30. Küçük, V., & Koç, H. (2015). Psiko-sosyal gelişim süreci içerisinde insan ve spor ilişkisi. Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 10.
31. Kvalnes, Ø. (2019). Moral dilemmas. In Moral reasoning at work (pp. 11–19). Palgrave Pivot. https://doi.org/10.1007/978-3-030-15191-1_2
32. Lawshe, C. H. (1975). A quantitative approach to content validity. Personnel Psychology, 28(4), 563–575. DOI: 10.1111/j.1744-6570.1975.tb01393.x.
33. Linnér, L., Stambulova, N., & Henriksen, K. (2022). Facilitating student-athletes’ dual career transition: A Scandinavian university case study. Sport, Exercise, and Performance Psychology, 11(1), 107–123. https://doi.org/10.1037/spy0000275
34. Lu, L. D., Heinze, K. L., & Soderstrom, S. (2018). Playing multiple positions: Student-athlete identity salience and conflict. Journal of Intercollegiate Sport, 11(2), 214–241. https://doi.org/10.1123/jis.2018-0034
35. McGrath, J. E. (1981). Dilemmatics: The study of research choices and dilemmas. American Behavioral Scientist, 25(2), 179–210. https://doi.org/10.1177/000276428102500205
36. Muraki, E. (1992). A generalized partial credit model: Application of an EM algorithm. Applied Psychological Measurement, 16(2), 159–176.
37. Nunnally, J. C., & Bernstein, I. H. (1994). Psychometric theory (3rd ed.). McGraw-Hill.
38. Özkurt, B., & Altın, Y. (2025). Sportif ve akademik kimlikler arasında sıkışmak. M. Köroğlu (Ed.), Sporda psikososyal dinamikler-IV içinde (ss. 19–41). Gazi Kitabevi.
39. Özkurt, B., & Altın, Y. (2026). Spora devam etme sürecine etki eden psikososyal faktörler: Elit güreşçiler üzerine nitel bir araştırma. Journal of Global Sport and Education Research, 9(1), 26–52. https://doi.org/10.55142/jogser.1867104
40. Ryba, T. V., Zhang, C.-Q., Huang, Z., & Aunola, K. (2017). Career Adapt-Abilities Scale–Dual Career Form (CAAS-DC): Psychometric properties and initial validation in high-school student-athletes. Health Psychology and Behavioral Medicine, 5(1), 85–100. https://doi.org/10.1080/21642850.2016.1273113
41. Samejima, F. (1969). Estimation of latent ability using a response pattern of graded scores. Psychometrika Monograph Supplement, 34(4, Pt. 2).
42. Sarı, İ., & Sağ, S. (2024). Eğitim ve sporu bir arada yürütebilmek: Sporcuların çift kariyer yetkinliklerinin incelenmesi. Spor ve Performans Araştırmaları Dergisi, 15(3), 345–363. https://doi.org/10.17155/omuspd.1455073
43. Semiz, K. (2018). Spor ve okul birlikte mi yürüyor? Üniversite sporcu öğrencilerinin ihtiyaç analizi. Beden Eğitimi ve Spor Çalışmaları Dergisi, 10(2), 123–133. https://doi.org/10.30655/besad.2018.10
44. Sharp, D., Cole, M., Lave, C., Ginsburg, H. P., Brown, A. L., & French, L. A. (1979). Education and cognitive development: The evidence from experimental research. Monographs of the Society for Research in Child Development, 44(1/2), 1–112. https://doi.org/10.2307/3181586
45. Sorkkila, M., Ryba, T. V., Aunola, K., Selänne, H., & Salmela-Aro, K. (2020). Sport burnout inventory–Dual career form for student-athletes: Assessing validity and reliability in a Finnish sample of adolescent athletes. Journal of Sport and Health Science, 9(4), 358–366. https://doi.org/10.1016/j.jshs.2017.10.006
46. Stambulova, N. B., & Wylleman, P. (2019). Psychology of athletes’ dual careers: A state-of-the-art critical review of the European discourse. Psychology of Sport and Exercise, 42, 74–88. https://doi.org/10.1016/j.psychsport.2018.11.013
47. Stambulova, N., Wylleman, P., Torregrossa, M., Cecić Erpič, S., Vitali, F., de Brandt, K., Khomutova, A., Ruffault, A., & Ramis, Y. (2024). FEPSAC position statement: Athletes’ dual careers in the European context. Psychology of Sport and Exercise, 71, Article 102572. https://doi.org/10.1016/j.psychsport.2023.102572
48. Steele, A. R., Van Rens, F. E., & Ashley, R. A. (2020). A systematic literature review on the academic and athletic identities of student-athletes. Journal of Intercollegiate Sport, 13(1), 69–92. https://doi.org/10.17161/jis.v13i1.13502
49. Storm, L. K., Henriksen, K., Stambulova, N. B., Cartigny, E., Ryba, T. V., De Brandt, K., Ramis, Y., & Cecić Erpič, S. (2021). Ten essential features of European dual career development environments: A multiple case study. Psychology of Sport and Exercise, 54, Article 101918. https://doi.org/10.1016/j.psychsport.2021.101918
50. Sum, R. K. W., Tsai, H. H., Ching Ha, A. S., Cheng, C., Wang, F. J., & Li, M. H. (2017). Social-ecological determinants of elite student athletes’ dual career development in Hong Kong and Taiwan. SAGE Open, 7(2). https://doi.org/10.1177/2158244017707798
51. Sun, W., Liu, L., Jiang, Y., Fang, P., Ding, X., & Wang, G. (2023). Academics–athletics conflict and college athletes’ well-being: The mediating effect of negative emotions and the moderating effect of life motivation. Behavioral Sciences, 13(2), Article 93. https://doi.org/10.3390/bs13020093
52. Şencan, Ö., & Aslan, M. (2025). Türkiye’de sporcu öğrencilerin çift kariyer süreçlerine yönelik yapılan araştırmaların sistematik incelemesi. Uluslararası Dağcılık ve Tırmanış Dergisi, 8(1), 64–71. https://doi.org/10.36415/dagcilik.1696456
53. Tabachnick, B. G., & Fidell, L. S. (2013). Using multivariate statistics (6th ed.). Pearson
54. Taş, Z. (2024). Experiences of student athletes with dual career regarding official leave problems in formal higher education. SPORMETRE Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, 22(2), 57–74. https://doi.org/10.33689/spormetre.1406696
55. Tavakol, M., & Dennick, R. (2011). Making sense of Cronbach's alpha. International Journal of Medical Education, 2, 53-55. https://doi.org/10.5116/ijme.4dfb.8dfd
56. Thompson, F., Rongen, F., Cowburn, I., & Till, K. (2024). A longitudinal mixed methods case study investigation of the academic, athletic, psychosocial and psychological impacts of being a sport school student athlete. Sports Medicine, 54(9), 2423–2451. https://doi.org/10.1007/s40279-024-02021-4
57. Türk Dil Kurumu. (t.y.). İkilem. Güncel Türkçe Sözlük. Erişim tarihi: 23 Mayıs 2026, https://sozluk.gov.tr/
58. Urhan, Ş., & Fişne, M. (2022). Çift kariyer yapan milli sporcu öğrencilerin yaşadıkları problemlerin incelenmesi. Sivas Cumhuriyet Üniversitesi Spor Bilimleri Dergisi, 3(3), 59–67.
59. Uslu, T. (2022). Sporda eş zamanlı (paralel) ve çift (dual) kariyer sorunu: Beliren yetişkinlik dönemindeki öğrenci sporcuların okul-iş-yaşam arabağlamına yönelik görüşler. Fenerbahçe Üniversitesi Spor Bilimleri Dergisi, 2(1), 36–54.
60. van der Linden, W. J. (Ed.). (2016). Handbook of item response theory. CRC Press.
61. Vandenberg, R. J., & Lance, C. E. (2000). A review and synthesis of the measurement invariance literature: Suggestions, practices, and recommendations for organizational research. Organizational Research Methods, 3(1), 4–70. https://doi.org/10.1177/109442810031002
62. van Rens, F. E., Borkoles, E., Farrow, D., & Polman, R. C. J. (2018). Domain-specific life satisfaction in the dual careers of junior elite football players: The impact of role strain. Journal of Clinical Sport Psychology, 12(3), 302–315. https://doi.org/10.1123/jcsp.2017-0011
63. Wendling, E., Kellison, T. B., & Sagas, M. (2018). A conceptual examination of college athletes’ role conflict through the lens of conservation of resources theory. Quest, 70(1), 28–47. https://doi.org/10.1080/00336297.2017.1333437
64. Yaman-Yılmaz, C. (2021). Adaptation of dual career scale to Turkish in elite athletes. International Journal of Sport Culture and Science, 9(1), 1–16. https://doi.org/10.14486/IntJSCS.2021.622
65. Yen, W. M. (1984). Effects of local item dependence on the fit and equating performance of the three parameter logistic model. Applied Psychological Measurement, 8, 125-145.
66. Yıldırım, A., & Çarıkçı, O. (2017). Mesleki eğitimin gelecek vizyonu; insan kaynakları planlaması açısından bir bürokratik model denemesi. Süleyman Demirel Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 29, 397–413.