İnternet Bağımlılığı ve Yalnızlık: Moda Eğitimi Gören Bireyler Üzerine Bir İnceleme

Öz

Bu çalışmanın amacı, moda ile ilgili bölümlerde eğitim gören bireylerin internet bağımlılığı düzeyleri ile yalnızlık düzeyleri arasındaki ilişkiyi belirlemek ve bu ilişkide demografik değişkenlerin düzenleyici rolünü incelemek amacıyla gerçekleştirilmiştir. Çalışma kapsamında, üniversitelerin moda tasarımı, tekstil tasarımı ve moda yönetimi gibi bölümlerinde öğrenim gören veya bu bölümlerden mezun olmuş bireylerin internet kullanım alışkanlıkları, bağımlılık düzeyleri ve yalnızlık duyguları üzerine veri toplanmıştır. Araştırma, nicel bir yöntem yaklaşımıyla yürütülmüş olup, katılımcılara "İnternet Bağımlılığı Ölçeği" ile "UCLA Yalnızlık Ölçeği" uygulanmıştır. Veri çözümlemesinde frekans analizi, Mann-Whitney U testi, Kruskal-Wallis H testi ile korelasyon analizi ve değişkenlerin birleşik etkilerini saptamak amacıyla çoklu doğrusal regresyon analizi uygulanmıştır. Cinsiyet, yaş ve iş statüsü sabit tutulduğunda internet bağımlılığının yalnızlığı pozitif yönde yordadığı saptanmıştır. Yapılan değerlendirmeler sonucunda, kadın katılımcıların yalnızlık puanlarının erkeklere oranla anlamlı düzeyde yüksek olduğu; bekar bireylerde ise internet bağımlılığının daha yaygın olduğu belirlenmiştir. Araştırmada; ileri yaş ve aktif çalışma hayatının etkileşime girdiği grupta yalnızlık puanlarının hızlı düşüş göstermesidir. Araştırma sonuçları, internetin yalnızlaştırıcı etkisinin bireyin sosyal bağlamından bağımsız olmadığını ortaya koymaktadır. Moda eğitimi alan bireylerde, çalışma hayatına katılım ve yaşın getirdiği sosyal olgunluk, dijital bağımlılığın olumsuz duygusal etkilerine karşı koruyucu bir mekanizma geliştirmektedir. Bu bulgular, yalnızlıkla mücadele stratejilerinde teknoloji kullanım süresinden ziyade sosyal entegrasyonun güçlendirilmesi gerektiğini göstermektedir.

Anahtar Kelimeler

• Dijitalleşme
• İnternet Bağımlılığı
• Moda
• Sosyal ilişkiler
• Yalnızlık.

Etik Beyan

Bu çalışmada, Yükseköğretim Kurumları Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiği Yönergesi’nde belirtilen tüm kurallara uyulmuştur. Yönergede Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiğine Aykırı Eylemler başlığı altında açıklanan eylemlerden hiçbiri gerçekleştirilmemiştir.

Internet Addiction and Loneliness: An Examination on Fashion Education Students

Öz

The present study aimed to determine the relationship between internet addiction and loneliness among individuals studying in fashion-related departments and to examine the moderating role of demographic variables in this relationship. Data were collected from individuals who were currently enrolled in, or had graduated from, university programs such as fashion design, textile design, and fashion management, focusing on their internet use patterns, addiction levels, and feelings of loneliness. The study employed a quantitative research design, and participants completed the Internet Addiction Scale and the UCLA Loneliness Scale. Data analyses included frequency analysis, the Mann–Whitney U test, the Kruskal–Wallis H test, correlation analyses, and an multiple linear regression model to assess the combined and conditional effects of the variables. After controlling for gender, age, and employment status, internet addiction was found to positively predict loneliness. The findings further indicated that female participants reported significantly higher loneliness scores than male participants, and internet addiction was more prevalent among single individuals. In addition, loneliness scores decreased sharply within the subgroup characterized by the interaction of older age and active employment. Overall, the results suggest that the isolating effects of internet use are not independent of individuals’ social context. Among individuals receiving fashion education, participation in working life and the social maturity associated with age appear to function as protective mechanisms against the adverse emotional consequences of digital addiction. These findings imply that strategies to address loneliness should prioritize strengthening social integration rather than focusing solely on reducing the duration of technology use.

Anahtar Kelimeler

• Digitalization
• Fashion
• Internet addiction
• Loneliness
• Social relations

Kaynakça

1. Atli, A., Keldal, G., & Sonar, O. (2015). Üniversite Öğrencilerinin Yabancılaşma ile Yalnızlık Düzeyleri Arasındaki İlişki. Mustafa Kemal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 12(29), 149-160.
2. Basmacı, G., Tektaş, N., Ceviz, N. Ö., & Tektaş, M. (2022). Z-Kuşağı Üniversite Öğrencilerinin Covid-19 Pandemi Sürecinde Zaman Yönetimi Becerileri. SOCIAL SCIENCES STUDIES JOURNAL (SSSJournal), 6(75), 5526-5536.
3. Bayraktar, F. (2001). İnternet Kullanımının Ergen Gelişimindeki Rolü Ege Üniversitesi]. İzmir.
4. Bian, M., & Leung, L. (2015). Linking loneliness, shyness, smartphone addiction symptoms, and patterns of smartphone use to social capital. Social science computer review, 33(1), 61-79.
5. Black, S. (2012). The sustainable fashion handbook. Thames and Hudson.
6. Bozoglan, B., Demirer, V., & Sahin, I. (2013). Loneliness, self-esteem, and life satisfaction as predictors of Internet addiction: A cross-sectional study among Turkish university students. Scandinavian Journal of Psychology, 54(4), 313–319.
7. Büyüköztürk, Ş. (2016). Sosyal bilimler için veri analizi el kitabı: İstatistik, araştırma deseni SPSS uygulamaları ve yorum. Pegem Akademi.
8. Caplan, S. E. (2003). Preference for online social interaction: A theory of problematic Internet use and psychosocial well-being. Communication research, 30(6), 625-648.

9. Caplan, S. E. (2007). Relations among loneliness, social anxiety, and problematic Internet use. CyberPsychology & Behavior, 10(2), 234–242. Chen, Y.-F., & Peng, S. S. (2008). University students' Internet use and its relationships with academic performance, interpersonal relationships, psychosocial adjustment, and self-evaluation. Cyberpsychology & behavior, 11(4), 467-469.
10. Choi, T.-M., & Cheng, T. E. (2015). Sustainable fashion supply chain management. Switzerland: Springer.
11. Creswell, J. W. (2014). Research design: Qualitative, quantitative, and mixed methods approaches (4th ed.). SAGE Publications.
12. Çağır, G., & Gürgan, U. (2010). Lise ve Üniversite Öğrencilerinin Problemli İnternet Kullanim Düzeyleri İle Algilanan İyilik Halleri ve Yalnizlik Düzeyleri Arasindaki İlişki. Balıkesir Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 13(24), 70-85.
13. Çakır, Ö., & Oğuz, E. (2017). Lise öğrencilerinin yalnızlık düzeyleri ile akıllı telefon bağımlılığı arasındaki ilişki. Mersin Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 13(1), 418-429.
14. Çimen, L. K. (2018). Üniversite Öğrencilerinin İnternet Bağımlılığı ile Sanal Ortam Yalnızlık Düzeyleri Arasındaki İlişkinin İncelenmesi. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 17(68), 1431-1452.
15. Demir, A. G. (1989). UCLA yalnızlık ölçeğinin geçerlik ve güvenirliği (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Ankara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara.
16. Demir, S., & Buğa, A. (2019). Üniversite Öğrencilerinde Yalnızlık ve İnternet Bağımlılığı Arasındaki İlişki: Bilişsel Çarpıtmaların Aracı Rolü. İnönü Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 20(3), 859-875. https://doi.org/10.17679/inuefd.627543
17. Derdiyok, E. B. (2015). Üniversite öğrencilerinin yalnızlık düzeyleri ve alkol kullanmaları arasındaki ilişki Beykent Üniversitesi].
18. Easey, M. (2009). Fashion marketing. John Wiley & Sons.
19. Griffiths, M. (2000). Internet addiction-time to be taken seriously? Addiction research, 8(5), 413-418. https://doi.org/10.3109/16066350009005587
20. Gülaçtı, F. (2020). İnternet bağımlılığı ile yalnızlık düzeyleri arasındaki ilişkisi. Uluslararası Türk Kültür Coğrafyasında Sosyal Bilimler Dergisi, 5(2), 213-229.
21. Güner, T. A., Demir, İ., & Erdem, S. (2022). Üniversite öğrencilerinde sosyal medya bağımlılığı ile akademik öz yeterlik ve yalnızlık arasındaki ilişki ve etkileyen faktörler. Yükseköğretim ve Bilim Dergisi, 12(3), 508-518.
22. Kandell, J. J. (1998). Internet addiction on campus: The vulnerability of college students. Cyberpsychology & behavior, 1(1), 11-17. https://doi.org/10.1089/cpb.1998.1.11
23. Karademir, Y., & Kurnaz, H. K. (2020). Öğrencilerinin Örgütsel Vatandaşlık Davranışları İle Yalnızlık Düzeyleri Arasındaki Negatif İlişki. Gaziantep University Journal of Social Sciences, 19(4), 1527-1541.
24. Karakaş, E., & Avşar, G. (2024). Hastaların Hemşirelik Bakımını Algılayışı ile Yalnızlık Düzeyleri Arasındaki İlişkinin İncelenmesi. Sağlık Bilimleri Dergisi, 33(1), 90-97.
25. Karakuş, M., & Tarhan, A. (2023). Yükseköğretim Öğrencilerinin Sosyal Medya Kullanımları ve Yalnızlık Düzeyleri Arasındaki İlişki. İletişim ve Toplum Araştırmaları Dergisi, 3(2), 209-232.
26. Kim, J., LaRose, R., & Peng, W. (2009). Loneliness as the cause and the effect of problematic Internet use: The relationship between Internet use and psychological well-being. Cyberpsychology & behavior, 12(4), 451-455.
27. Korkut, G., & Gençtürk, Z. (2020). Üniversite Öğrencilerinin Yalnızlık Düzeyleri ile Aile Aidiyeti Arasındaki İlişkinin İncelenmesi. Avrasya uluslararası araştırmalar dergisi, 8(24), 209-231.
28. Kraut, R., Patterson, M., Lundmark, V., Kiesler, S., Mukopadhyay, T., & Scherlis, W. (1998). Internet paradox: A social technology that reduces social involvement and psychological well-being? American Psychologist, 53(9), 1017–1031.
29. Lin, S. S., & Tsai, C.-C. (2002). Sensation seeking and internet dependence of Taiwanese high school adolescents. Computers in human behavior, 18(4), 411-426. https://doi.org/10.1016/S0747-5632(01)00056-5.
30. McKinsey, B. (2021). The state of fashion 2021 (September, available at: https://www.mckinsey.com/∼/media/McKinsey/Industries/Retail/Our% 20Insights/State% 20of% 20fashion/2021/The-State-of-Fashion-2021-vF. pdf (accessed 16 February 2021), Issue.
31. Morahan-Martin, J., & Schumacher, P. (2000). Incidence and correlates of pathological Internet use among college students. Computers in human behavior, 16(1), 13-29.
32. Nowland, R., Necka, E. A., & Cacioppo, J. T. (2018). Loneliness and social internet use: Pathways to reconnection in a digital world? Perspectives on Psychological Science, 13(1), 70–87.
33. Özen, Ü., & Sarıcı, M. B. K. (2010). Yalnızlık Olgusu ve Sanal Sohbetin Yalnızlığın Paylaşımına Etkisi: Üniversite Öğrencileri Üzerinde Bir Araştırma. Atatürk Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 24(1), 149-159.
34. Primack, B. A., Shensa, A., Sidani, J. E., Whaite, E. O., Lin, L.-Y., Rosen, D., Colditz, J. B., Radovic, A., & Miller, E. (2017). Social media use and perceived social isolation among young adults in the U.S. American Journal of Preventive Medicine, 53(1), 1–8.
35. Rocamora, A. (2017). Mediatization and digital media in the field of fashion. Fashion Theory, 21(5), 505-522.
36. Russell, D., Peplau, L. A., & Cutrona, C. E. (1980). The revised UCLA Loneliness Scale: concurrent and discriminant validity evidence. Journal of personality and social psychology, 39(3), 472-480. https://doi.org/10.1037/0022-3514.39.3.472.
37. Russell, D., Peplau, L. A., & Ferguson, M. L. (1978). Developing a measure of loneliness. Journal of personality assessment, 42(3), 290-294.
38. Russell, D. W. (1996). UCLA Loneliness Scale (Version 3): Reliability, validity, and factor structure. Journal of personality assessment, 66(1), 20-40. https://doi.org/10.1207/s15327752jpa6601_2
39. Sarıçam, H. (2023). COVID-19 sonrası yetişkinlerde yalnızlık: UCLA yalnızlık ölçeği kısa formunun (UYÖKF-6) psikometrik özellikleri. Iğdır Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi(32), 1-17.
40. Shaw, L. H., & Gant, L. M. (2002). In defense of the Internet: The relationship between Internet communication and depression, loneliness, self-esteem, and perceived social support. CyberPsychology & Behavior, 5(2), 157–171.
41. Song, H., Zmyslinski-Seelig, A., Kim, J., Drent, A., Victor, A., Omori, K., & Allen, M. (2014). Does Facebook make you lonely?: A meta analysis. Computers in human behavior, 36, 446-452.
42. Şencan, H., ve Fidan, Y. (2020). Likert verilerinin kullanıldığı keşfedici faktör analizlerinde normallik varsayımı ve faktör çıkarma üzerindeki etkisinin SPSS, FACTOR ve PRELIS yazılımlarıyla sınanması. Business & Management Studies: An International Journal (BMIJ), 8(1), s. 640-687.
43. Tektas, N. (2014). Üniversite öğrencilerinin sosyal ağlari kullanimlarina yönelik bir araştirma. Tarih Okulu Dergisi, 2014(XVII).
44. Tony, H., & Margaret, B. (2007). Fashion marketing: Contemporary issues. In: Elsevier Ltd., Oxford.
45. Üzgü, M. A., Bozgüney, R., Can, B., Ozlu, M., Akat, A., Güneş, F., & Çalık, F. (2023). Üniversite öğrencilerinin dijital bağımlılık ve yalnızlık düzeylerinin incelenmesi. Düzce Üniversitesi Spor Bilimleri Dergisi, 3(1), 75-82.
46. Yılmaz, A., Kar, A., Kaya, M., & Türe, A. K. (2022). İnternet Bağımlılığı ve Depresyon İlişkisi: Üniversite Öğrencileri Üzerine Bir Uygulama. İşletme Bilimi Dergisi, 10(1), 113-131.
47. Yılmaz, M., Sezer, Ö., & Karagül, S. (2022). Üniversite öğrencilerinde yalnızlık ve sosyal medya kullanımı arasındaki ilişki. Güncel Sosyal Araştırmalar Dergisi, 12(2), 134–148.
48. Young, K. S. (1998). Internet addiction: The emergence of a new clinical disorder. Cyberpsychology & behavior, 1(3), 237-244.