SELANİK PİSKOPOSU GRİGORİOS PALAMAS VE ORTODOKS HRİSTİYAN KİLİSESİNDE HESYATİK GELENEK
Öz
Bu çalışmada, XIV. yüzyılda
ortaya çıkan ve kilise tarihinde “Palamism” ya da “Hesyatik” olarak bilinen ve
bir süre esir olarak Türklerle birlikte yaşama tecrübesine de sahip olmuş olan
Grigorios Palamas’ın (1296-1359) öncülündeki manastır menşeli mistik akım ele
alınmıştır. Palamas’ın başlatmış olduğu “Palamism” hareketi, dönemin
manastırlarının Bizans dünyasındaki fonksiyonları hakkında bilgi vermesi
açısından önemlidir. Bizans’ın çöküşüne paralel olarak gelişen bu akımda
Palamas, özetle mistik karakterli özel bir takım nefes alıp verme tekniklerine
dayalı bir dua ile Tanrısal hakikate ulaşılacağını iddia etmiştir. Rakibi
Calabria’lı bilgin Barlaam (1290 – 1348) ise Aziz
Aquino'lu Thomas'ın izinden giderek Tanrıya ancak rasyonel bilgi ile
ulaşılabileceğini iddia etmişti. Teolojik düzlemde başlayan her iki hareketin
hem siyasi, hem de kilise tarafından destekçileri ve muhalifleri olmuştur.
Bizans’ta “Kantekuzenos” ve “Paleologos”
hanedanları arasındaki mücadele dönemine denk gelen bu tartışma, manastır
keşişlerinin organize olduklarında teolojik ve politik tartışmalarda nasıl
etkin olduklarını göstermesi bakımından ilginç bir örnek oluşturmaktadır.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Arnakis, G. Georgiades, "Gregory Palamas Among The Turks and Documents of His Captivity as Historical Sources." Speculum, Cilt 26, No 1, 1951.
- Bayraktar, Mehmet, “Dâvûd-i Kayserî”, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, C. 9, İstanbul 1994.
- Chryssavgis, John, “St. John Klimakos”, The Encyclopedia of Eastern Orthodox Christianity I-II (Editedby John Anthony Mc Guckin) Oxford 2011.
- Davud el –Kayseri, Mukaddimat : Fususu’l-Hikem’e Giriş, trc. Turan Koç-Mehmet Çetinkaya, İstanbul : İnsan Yayınları, 2011.
- Eliade, Mircea, Dinsel İnançlar ve Düşünceler Tarihi -III, (Çev. Ali Berktay), İstanbul 2003.
- Hamilton, Janet – Hamilton, Bernard – Stoyanov, Yuri, Bizans Döneminde (650-1405) Hristiyan Dualist Heretikler, (Çev. Leyla Kuzucular), Ankara, 2011.
- İnalcık, Halil, “Orhan”, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, C. 33 İstanbul 2007.
- Kallistos, Metropolitan of Diokleia, “Hesychasm”, The Encyclopedia of Eastern Orthodox Christianity I-II (Editedby John Anthony Mc Guckin), Oxford 2011.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
-
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yazarlar
Salih İnci
*
Türkiye
Yayımlanma Tarihi
31 Aralık 2019
Gönderilme Tarihi
6 Ekim 2018
Kabul Tarihi
26 Kasım 2019
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2019 Cilt: 21 Sayı: 2