Diyabetli Bir Çocukla Sosyal Hizmet Uygulaması: Bir Vaka Çalışması

Öz

Diyabet, bireylerin fiziksel sağlığının yanı sıra psikososyal refahını da etkileyen kronik bir metabolik hastalıktır. Çocukluk dönemi de dahil olmak üzere her yaşta ortaya çıkabilir. Birçok kronik hastalıkta olduğu gibi, çocuklarda diyabetin etkileriyle mücadele etmek çeşitli disiplinler arasında işbirliği gerektirir. Sosyal hizmet de bu disiplinlerden biridir. Tıp alanında, özellikle kronik hastalıklarda sosyal hizmetin geçmişi uzun olsa da diyabetle ilgili çalışmalar sınırlıdır. Ancak son yıllarda dünyada ve Türkiye'de diyabet vakalarının artmasıyla birlikte bu konuda kanıta dayalı sosyal hizmet uygulamalarına duyulan ihtiyaç da artmaktadır. Bu bağlamda, bu makalede kurgusal bir diyabetli çocuk vakasına yönelik bir sosyal hizmet müdahalesi örneği incelenmiştir. Müdahale, sosyal hizmet için planlı değişim modelinin aşamalarına göre yürütülmüştür. Değerlendirme ve müdahale süreçlerinde ekolojik model, güçlendirme yaklaşımı ve bilişsel-davranışçı yaklaşım birlikte kullanılmıştır. Vakada çeşitli roller benimsenmiş olsa da aracı, güçlendirici ve eğitici rollerin daha ön planda olduğu söylenebilir. Ayrıca iletişim, problem çözme, ekip çalışması, işbirliği, koordinasyon ve çoklu görev becerileri de bu vakada etkin bir şekilde kullanılmıştır. Uygulama düzeyleri açısından mikro düzeyde diyabetli çocuklar ve aileleri ile çalışmalar yürütülmüş, mezzo düzeyde ise okul sisteminde müdahaleler gerçekleştirilmiştir.

Anahtar Kelimeler

• Vaka Çalışması
• Çocuk
• Diyabet
• Sosyal Hizmet

SOCIAL WORK PRACTICE WITH A CHILD WITH DIABETES: A CASE STUDY

Öz

Diabetes is a chronic metabolic disease that affects individuals' physical health as well as their psychosocial well-being. It can occur at any age, including childhood. As with many chronic diseases, combating the effects of diabetes in children requires collaboration between various disciplines. Social work is one such discipline. Although the history of social work in the medical field, especially in chronic diseases, has been long, studies on diabetes are limited. However, with the increase in diabetes cases globally and in Turkey in recent years, the need for evidence-based social work practices on this subject is growing. In this context, an example of social work intervention for a fictional case of a child with diabetes is analyzed in this article. The intervention was conducted according to the stages of the planned change model for social work. The ecological model, empowerment approach, and cognitive-behavioral approach were used together in the evaluation and intervention processes. Although various roles were adopted in the case, it can be said that the broker, empowering, and educational roles were more prominent. In addition, communication, problem-solving, teamwork, collaboration, coordination, and multitasking skills were effectively used in this case. In terms of application levels, studies were conducted with children with diabetes and their families at the micro level, and interventions were conducted at the mezzo level in the school system.

Anahtar Kelimeler

• Case Study
• Child
• Diabetes
• Social Work

Kaynakça

1. Agiri, R. (2019). Social workers and early ıntervention with diabetic clients. (Doctoral dissertation). Walden University.
2. An, R., Li, D., Cole, M., Park, K., Lyon, A. R., & White, N. H. (2022). Implementation of school diabetes care in the United States: A scoping review. The Journal of School Nursing, 38(1), 61–73. https://doi.org/10.1177/10598405211026328
3. Bahar, A., & Tanrıverdi, D. (2017). Diabetes’ psychiatric and psychosocial aspects: a review. Yeni Symposium, 5(2), 13-18. https://doi.org/10.5455/nys.20170710101922
4. Bayrak, G., & Çolak, R. (2012). Diyabet tedavisinde hasta eğitimi. Journal of Experimental and Clinical Medicine, 29(s1), 7-11. https://doi.org/10.5835/jecm.omu.29.s1.003  
5. Coşansu, G. (2015). Diyabet: Küresel bir salgın hastalık. Okmeydanı Tıp Dergisi, 31, 1-6.
6. Çapoğlu, İ. Ç., Yıldırım, A., Hacıhasanoğlu Aşılar, R., & Çayköylü, A. (2019). Diyabete eşlik eden ruhsal sorunlar ve diyabet yönetimi. Turkish Journal of Family Medicine and Primary Care, 13(1), 67-74. https://doi.org/10.21763/tjfmpc.415456
7. Decoster, V. A. (2001). Challenges of type 2 diabetes and role of health care social work: a neglected area of practice. Health & Social Work, 26(1), 26-37. https://doi.org/10.1093/hsw/26.1.26
8. ElSayed, N. A., Aleppo, G., Aroda, V. R., Bannuru, R. R., Brown, F. M., Bruemmer, D., Collins, B. S., Gaglia, J. L., Hilliard, M. E., Isaacs, D., Johnson, E. L., Kahan, S., Khunti, K., Leon, J., Lyons, S. K., Perry, M. L., Prahalad, P., Pratley, R. E., Seley, J. J., … American Diabetes Association. (2023). 2. Classification and diagnosis of diabetes: Standards of care in diabetes—2023. Diabetes Care, 46(1), 19-S40. https://doi.org/10.2337/dc23-s002

9. Fard, A. S., Esmaelzadeh, M., & Larijani, B. (2007). Assessment and treatment of diabetic foot ulcer: Assessment and treatment of diabetic foot ulcer. International Journal of Clinical Practice, 61(11), 1931-1938. https://doi.org/10.1111/j.1742-1241.2007.01534.x
10. Gül, Ş., Aşiret, G. D., & Okatan, C. (2021). Tip 2 diyabetes mellituslu bireylerin hipoglisemi korkusunun incelenmesi. Dokuz Eylül Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Elektronik Dergisi, 14(3), 179-187. https://doi.org/10.46483/deuhfed.825712
11. Hampson, K., & Fraser, R. (2019). Diabetes: The social work role. Diabetes & Primary Care Australia, 3(1), 194-205. Holt, R. I. G. (2018). Psychosocial impact of diabetes. Diabetic Medicine, 35(6), 675-676. https://doi.org/10.1111/dme.13646
12. HSGM. (2024). Diyabetin belirtileri. Retrieved November 5, 2024, retrieved from https://hsgm.saglik.gov.tr/depo/birimler/saglikli-beslenme-ve-hareketli-hayat-db/Dokumanlar/Diyabet/Tip-2-Diyabet-Belirtileri-ve-Tanisi.pdf
13. IDF. (2021). IDF Diabetes atlas. Retrieved October 27, 2024, from https://diabetesatlas.org/
14. İçağasıoğlu Çoban, A. (2016). Çocukluk çaği diyabetinde sosyal hizmet. Tıbbi Sosyal Hizmet Dergisi, (8), 19-24.
15. İşeri, C., Yetgin, M. K., & Erdem, N. Z. (2023). Beslenme ve diyetetik ile antrenörlük eğitimi bölümü öğrencilerinde besin tüketim sıklığı ve egzersiz davranışlarının tip 2 diyabet riskine etkilerinin değerlendirilmesi. Eurasian Research in Sport Science, 8 (1), 1-18. https://doi.org/10.29228/eriss.26
16. Johnson, L. C., & Yanca, S. J. (2010). Social work practice: A generalist approach (10th ed.). Allyn & Bacon. Jun, M., & Xu, H. (2023). The treatment of gestational diabetes mellitus. Journal of Biosciences and Medicines, 11(04), 407-416. https://doi.org/10.4236/jbm.2023.114029
17. Kabalı, İ., & Özan, S. (2020). Diyabet hastalığı örneğinde kronik hastalar ve hasta yakınlarıyla i̇letişim. Tıp Eğitimi Dünyası, 19(57), 109-119. https://doi.org/10.25282/ted.576901
18. Kaner, G., Pamuk, B. Ö., Pamuk, G., Ongan, D., Bellikci Koyu, E., Çalık, G., & Öksüz, S. (2021). Tip 2 diyabetli bireylerin beslenme durumlarının saptanması ve diyabete yönelik davranışlarının belirlenmesi. Turkish Journal of Diabetes and Obesity, 5(2), 146-157. https://doi.org/10.25048/tudod.895040
19. Kaynak, İ., & Polat, Ü. (2017). Diabetes mellituslu hastaların tamamlayıcı ve alternatif tedavileri kullanma durumları ve diyabet tutumları i̇le i̇lişkisi. Genel Tıp Dergisi, 2(27), 56-64. https://doi.org/10.15321/geneltipder.2017.143
20. Kendirkıran, G. (2023). Psikiyatrik bozukluklar ve diyabet: bibliyometrik analiz. Turkish Journal of Diabetes Nursing, 3(1), 1-6. https://doi.org/10.29228/tjdn.69700
21. Kirst-Ashman, K. K., & Hull, G. H., Jr. (2017). Generalist practice with organizations and communities (7th ed.). Cengage Learning.
22. Kulzer, B., Albus, C., Herpertz, S., Kruse, J., Lange, K., Lederbogen, F., & Petrak, F. (2023). Psychosocial factors and diabetes. Experimental and Clinical Endocrinology & Diabetes, 131(1-02), 94-109. https://doi.org/10.1055/a-1946-3863
23. Moini, J., Adams, M., & LoGalbo, A. (2022). Complications of Diabetes Mellitus A Global Perspective. CRC Press. https://doi.org/10.1201/9781003226727-12
24. NIDDK. (2016). Symptoms & causes of diabetes. Retrieved November 8, 2024, from https://www-niddk-nih-gov.translate.goog/health-information/diabetes/overview/symptoms-causes?_x_tr_sl=en&_x_tr_tl=tr&_x_tr_hl=tr&_x_tr_pto=tc
25. Ong, K. L., Stafford, L. K., McLaughlin, S. A., Boyko, E. J., Vollset, S. E., Smith, A. E., Dalton, B. E., Duprey, J., Cruz, J. A., Hagins, H., Lindstedt, P. A., Aali, A., Abate, Y. H., Abate, M. D., Abbasian, M., Abbasi-Kangevari, Z., Abbasi-Kangevari, M., Abd ElHafeez, S., Abd-Rabu, R., Vos, T. (2023). Global, regional, and national burden of diabetes from 1990 to 2021, with projections of prevalence to 2050: a systematic analysis for the Global Burden of Disease Study 2021. The Lancet, 402(10397), 203-234. https://doi.org/10.1016/s0140-6736(23)01301-6
26. Özbesler, C. (2013). Hasta yaşam kalitesinde tibbi sosyal hizmet uygulamalarinin önemi. Tıbbi Sosyal Hizmet Dergisi, (2), 6-12.
27. Özel, Y., & Bay Karabulut, A. (2018). Günlük yaşam ve stres yönetimi. Türkiye Sağlık Bilimleri ve Araştırmaları Dergisi, 1(1), 48-56.
28. Özen, A., & Sertdemir, T. (2022). Hemodiyaliz tedavisi alan diabetes mellituslu hastalarda hemşirelik bakımının yönetimi. Turkish Journal of Diabetes Nursing, 2(1), 15-21. https://doi.org/10.29228/tjdn.58308
29. Polonsky, W. (2020). Psychosocial aspects of diabetes technology. Endocrinology and Metabolism Clinics of North America, 49(1), 143-155. https://doi.org/10.1016/j.ecl.2019.10.003
30. Sugandh, F., Chandio, M., Raveena, F., Kumar, L., Karishma, F., Khuwaja, S., Memon, U. A., Bai, K., Kashif, M., Varrassi, G., Khatri, M., & Kumar, S. (2023). Advances in the management of diabetes mellitus: A focus on personalized medicine. Cureus. https://doi.org/10.7759/cureus.43697
31. Sütçü, S. (2023). Kronik hastalıklarda sosyal hizmet. Doğu Karadeniz Sağlık Bilimleri Dergisi, 2(1), 50-59.
32. Sütçü, S., & Demirel, A. C. (2022). Sosyal hizmet uzmanının sahip olması gereken beceriler. Y. Özkan & O. Selçuk (Ed.). In Genelci Sosyal Hizmet Uygulaması. (p. 93-116). Nobel Yayınevi.
33. Tavakoli, M., Mojaddidi, M., Fadavi, H., & Malik, R. A. (2008). Pathophysiology and treatment of painful diabetic neuropathy. Current Pain and Headache Reports, 12(3), 192-197. https://doi.org/10.1007/s11916-008-0034-1
34. Tong, H., Qiu, F., & Fan, L. (2022). Characterising common challenges faced by parental caregivers of children with type 1 diabetes mellitus in mainland China: a qualitative study. BMJ Open, 12(1), e048763. https://doi.org/10.1136/bmjopen-2021-048763
35. Upchurch Sweeney, C. R., Turner, J. R., Turner, J. R., Barrett, C., Soto, A. V., Whang, W., Korbel, C., Matwin, S., Gorrin, D., Schroeder, B., Turner, J. R., Dekker, J., Levin, B., Turner, J. R., Pishori, A. Z., Grabowski, J., Yard, S., Nelson, K., Denton, E.-g., … Rieckmann, N. (2013). Diabetes: Psychosocial Factors. Encyclopedia of Behavioral Medicine, 581-586. https://doi.org/10.1007/978-1-4419-1005-9_1188   Vinall, M., & Pouwer, F. (2013). Psychosocial issues in diabetes. MD Conference Express, 13(17), 6-7. https://doi.org/10.1177/155989771317002
36. WHO. (2024). Diabetes. Retrieved October 31, 2024 from https://www.who.int/health-topics/diabetes#tab=tab_1
37. Wilson, V. (2022). Psychology in Diabetes Care and Practice. Routledge Publishing. https://doi.org/10.4324/9781003260219-3
38. Zahn, D., & Kubiak, T. (2015). Diabetes: psychosocial aspects. International Encyclopedia of the Social & Behavioral Sciences, 337-341. https://doi.org/10.1016/b978-0-08-097086-8.14089-9
39. Ziegler, D. (2006). Treatment of diabetic polyneuropathy. Annals of the New York Academy of Sciences, 1084(1), 250-266. https://doi.org/10.1196/annals.1372.008 Zilliox, L., & Russell, J. W. (2011). Treatment of diabetic sensory polyneuropathy. Current Treatment Options in Neurology, 13(2), 143-159. https://doi.org/10.1007/s11940-011-0113-1