ECOLOGY AND ECOPHOBIA: IMPLICATIONS FOR SOCIAL WORK PRACTICE

Yıl 2025, Cilt: 8 Sayı: 2, 206 - 218, 31.12.2025

Nurgül Çetin , Hüseyin Zahid Kara

Öz

This article examines the concept of ecophobia within the literature on environment, ecology, fear, and phobia, and discusses its position within the discipline of social work. The study begins by defining the concepts of environment, environmental problems, ecology, and phobia. Then it evaluates the definition of ecophobia, various approaches to its emergence, and the emotional reactions observed in individuals. Drawing on existing literature, the article outlines that ecophobia may develop from early childhood, that negative environmental narratives can influence this process, and that such narratives may weaken the relationship between individuals and nature. Within the framework of the ecological social work approach, this article discusses the social work profession's responsibility to strengthen the human–environment relationship, address the psychosocial effects of environmental problems, and develop multi-level interventions. Environmental concerns, ecological traumas, and the importance of early contact with nature for children are also addressed. Accordingly, the article presents recommendations for ecological education and supportive practices to help individuals cope with ecophobia and establish a healthy connection with the environment.

Anahtar Kelimeler

Ecophobia , ecology , ecological social work , review article

Ekoloji ve Ekofobi: Sosyal Hizmet Bağlamında Bir Değerlendirme

Öz

Bu makale, ekofobi kavramını çevre, ekoloji, korku ve fobi literatürü çerçevesinde ele alarak sosyal hizmet disiplinindeki yerini incelemektedir. Çalışmada öncelikle çevre, çevre sorunları, ekoloji ve fobi kavramları açıklanmış; ardından ekofobinin tanımı, ortaya çıkışına ilişkin farklı yaklaşımlar ve bireylerdeki duygusal tepkiler değerlendirilmiştir. Ekofobinin çocukluk döneminden itibaren gelişebildiği, çevresel bilgi sunumundaki olumsuz söylemlerin bu süreci etkileyebildiği ve birey–doğa ilişkisinin zayıflamasına neden olabileceği literatür doğrultusunda aktarılmıştır. Makalede ekolojik sosyal hizmet yaklaşımı temelinde sosyal hizmetin çevreyle ilişkiyi güçlendirme, çevresel sorunların psikososyal etkilerini ele alma ve çok düzeyli müdahaleler geliştirme sorumluluğu tartışılmıştır. Ayrıca çevresel kaygılar, ekolojik travmalar ve çocukların çevreyle erken temasının önemi ele alınmıştır. Böylece, ekofobiyle başa çıkılabilmesi ve bireylerin çevreyle sağlıklı bağ kurabilmesi için çevre eğitimi ve destekleyici uygulamalara yönelik önerilere yer verilmiştir.

Anahtar Kelimeler

Ekofobi , ekoloji , ekolojik sosyal hizmet , derleme makale

Kaynakça

• Andre, C. (2015). Korkunun psikolojisi (İ. Yerguz, Çev.). Say Yayınları.
• Aslan, Ş., and Ceylan, H. (2024). Sosyal hizmet akademisyenleri perspektifinden ekolojik sosyal hizmet. Toplum ve Sosyal Hizmet, 35(3), 467–491. doi:10.33417/tsh.1299229
• Ay, Ö. G. H. (2020). Ekolojik Bir Toplum İnşa Etme; Toplumsal Ekoloji. Türk Yönetim ve Ekonomi Araştırmaları Dergisi, 1(1), 12-24.
• Bakırcıoğlu, İ. O., ve Sadioğlu, U. (2025). Türkiye’de Sürdürülebilir Kentleşme Politikalarının Merkezi Yönetim Üzerinden Değerlendirilmesi: Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Örneği. Kent Akademisi, 18(6), 3356-3380.
• Besthorn, F. H., and Meyer, E. E. (2010). Environmentally displaced persons: Broadening social work’s helping imperative. Critical Social Work, 11(3), 123–138. doi:10.22329/csw.v11i3.5836
• Boetto, H. (2017). A transformative eco-social model: Challenging modernist assumptions in social work. British Journal of Social Work, 47(1), 48-67.
• Bongaarts, J. (2019). IPBES, 2019. Summary for policymakers of the global assessment report on biodiversity and ecosystem services of the Intergovernmental Science-Policy Platform on Biodiversity and Ecosystem Services. Population and Development Review, 45(3), 680–681. doi:10.1111/padr.12283
• Böhm, G. (2003). Emotional reactions to environmental risks: Consequentialist versus ethical evaluation. Journal of Environmental Psychology, 23(2), 199–212. doi:10.1016/S0272-4944(02)00114-7
• Cangızbay, K. (1989). Habeas Corpus’tan Habeas Oikos’a veya ekolojizmin zorunlu güzergahı. Türkiye Günlüğü, 3, 39–41.
• Ceritli, İ. (2001). Çevreci hareketin siyasallaşma süreci. C.Ü. Sosyal Bilimler Dergisi, 25(2), 213–226.
• Chawla, L. (2015). Benefits of nature contact for children. Journal of Planning Literature, 30(4), 433–452. doi:10.1177/0885412215595441
• Clayton, S., Manning, C. M., and Hodge, C. (2014). Beyond storms & droughts: The psychological impacts of climate change. American Psychological Association & ecoAmerica.
• Clayton, S., Manning, C. M., Krygsman, K., and Speiser, M. (2017). Mental health and our changing climate: Impacts, implications, and guidance. Washington, D.C.: American Psychological Association, and ecoAmerica.
• Cunsolo, A., and Ellis, N. R. (2018). Ecological grief as a mental health response to climate change-related loss. Nature Climate Change, 8, 275–281. doi:10.1038/s41558-018-0092-2
• Çelik, F. (2018). Kentsel açık-yeşil alanlarda güvenlik. İdealkent, 9(23), 58-94.
• Dominelli, L. (2014). Promoting environmental justice through green social work practice: A key challenge for practitioners and educators. International Social Work, 57(4), 338–345. doi:10.1177/0020872814524968
• Dominelli, L. (2018). Yeşil sosyal hizmet: Çevre krizlerinden çevresel adalete (A. Aykara, H. Albayrak, M. D. Pak, A. İçağasıoğlu Çoban, G. Çelik, M. C. Aktan, G. Koçyıldırım & M. Sözbilir, Çev.). Nika Kitabevi.
• Egerton, F. (2013). History of ecological sciences, part 47: Ernst Haeckel’s ecology. Bulletin of the Ecological Society of America, 94(3), 222–244. doi:10.1890/0012-9623-94.3.222
• Estok, S. C. (2009). Theorizing in a space of ambivalent openness: Ecocriticism and ecophobia. Interdisciplinary Studies in Literature and Environment, 16(2), 211–223. doi:10.1093/isle/isp010
• Estok, S. C. (2011). Ecocriticism and Shakespeare: Reading ecophobia. New York: Palgrave Macmillan.
• Estok, S. C. (2021). Ekofobi hipotezi (M. S. Dinçel, Çev.). Kapadokya Üniversitesi Yayınları.
• Ferreira, S. B. (2010). Eco-spiritual social work as a precondition for social development. Ethics and Social Welfare, 4(1), 3–23. doi:10.1080/17496531003607891
• Fritze, J.G., Blashki, G.A., Burke, S. et al. (2008). Hope, despair, and transformation: Climate change and the promotion of mental health and wellbeing. Int J Ment Health Syst 2, 13. doi:10.1186/1752-4458-2-13.
• Gezer, M., and İlhan, M. (2021). İklim değişikliği endişesi ölçeği: Türkçeye uyarlama çalışması. Ege Coğrafya Dergisi, 30(1), 195–204. doi:10.51800/ecd.932817
• Gill, T. (2014). The benefits of children’s engagement with nature: A systematic literature review. Children, Youth and Environments, 24(2), 11–34. doi:10.7721/chilyoutenvi.24.2.0010
• Görmez, K. (2003). Çevre sorunları ve Türkiye. Gazi Kitabevi.
• Gray, M., and Coates, J. (2020). Environmental social work as a critical, decolonising practice. In Doing Critical Social Work (pp. 271–285). Routledge. doi:10.4324/9781003115380-23
• Güney, E. (2004). Çevre sorunları coğrafyası. Gündüz Eğitim ve Yayıncılık.
• Güzel, G. (2023). Ekofobinin izlerini sürmek: Murathan Mungan’ın Geyikler Lanetler adlı oyununda doğa/kültür ikiliğine ekofeminist bir bakış. Tiyatro Eleştirmenliği ve Dramaturji Bölümü Dergisi, (37), 63–75. doi:10.26650/jtcd.1375734
• International Federation of Social Workers (IFSW). (2014). Globalisation and the environment. International Federation of Social Workers. https://www.ifsw.org/globalisation-and-the-environment
• Kaplan, R., and Kaplan, S. (1989). The experience of nature: A psychological perspective. Cambridge University Press.
• Kara, Y. (2020). Ekolojik sosyal hizmet bağlamında türcülük. Akademi Sosyal Bilimler Dergisi, 7(20), 82–94. doi:10.34189/asbd.7.20.004
• Kaşot, N. (2014). Ekofobi. Kıbrıs Postası, Retrieved from http://www.kibrispostasi.com/index.php/cat/1/col/221/art/23509 Accessed 07.11.2024
• Keleş, R., and Hamamcı, C. (1998). Çevrebilim. Ankara: İmge Kitabevi.
• Kocalar, A. O. (2015). Ekoloji eğitiminde yeni sorun: Ekofobi. In Coğrafyacılar Derneği Uluslararası Kongresi Bildirileri Kitabı (ss. 596–605).
• Koger, S. M., and Winter, D. D. (2010). The psychology of environmental problems: Psychology for sustainability (3rd ed.). Psychology Press.
• Louv, R. (2005). Last child in the woods: Saving our children from nature-deficit disorder. Algonquin Books.
• Mayer, F. S., and Frantz, C. M. (2004). The connectedness to nature scale: A measure of individuals’ feeling in community with nature. Journal of Environmental Psychology, 24(4), 503–515. doi:10.1016/j.jenvp.2004.10.001
• Mooney, J. (2020). Coping with climate change anxiety. Behavioral Health Partners, Retrieved from https://www.urmc.rochester.edu/behavioral-health-partners/bhp-blog/march-2020/coping-with-climate-change-anxiety Accessed 14.12.2024
• Närhi, K., and Matthies, A. L. (2001). What is the ecological (self-)consciousness of social work? Perspectives on the relationship between social work and ecology. In A. L. Matthies, K. Närhi, and D. Ward (Eds.), The eco-social approach in social work (pp. 16–54). Jyväskylä: Sophi.
• Ogelman, H. G., and Kök, S. (2023). Ekofobi ve küçük çocuklar. Van İnsani ve Sosyal Bilimler Dergisi (ViSBiD), 5, 49–59.
• Özey, R. (2001). Çevre sorunları. İstanbul: Aktif Yayınevi.
• Panu, P. (2020). Anxiety and the ecological crisis: An analysis of eco-anxiety and climate anxiety. Sustainability, 12(19), 7836. doi:10.3390/su12197836
• Purutçuoğlu, E., and Doğan, İ. (2017). Ekolojik sosyal hizmet uygulamaları için sürdürülebilir kalkınmada sosyal hizmetin yeri. Journal of International Social Research, 10(52), 1839. doi:10.17719/jisr.2017.1839
• Ramsay, S., & Boddy, J. (2017). Environmental social work: A concept analysis. The British Journal of Social Work, 47(1), 68-86. https://doi.org/10.1093/bjsw/bcw078
• Ranta-Tyrkkö, S., and Närhi, K. (2021). Striving to strengthen the ecosocial framework in social work in Finland. Community Development Journal, 56(4), 608–625. doi:10.1093/cdj/bsab030
• Searle, K., and Gow, K. (2010). Do concerns about climate change lead to distress? International Journal of Climate Change Strategies and Management, 2, 362–379. doi:10.1108/17568691011089891
• Sevgi, O. (2025). Ekolojik Birimlerde Yatay, Dikey ve Derinliğe Göre Kuşaklanma Terimlerinin Türkçe Karşılıklarının İrdelenmesi. Avrasya Terim Dergisi, 13(1), 35-62.
• Sobel, D. (2014). Ekofobiyi aşmak: Doğa eğitiminde kalbin yeri (Çev. İ. Urkun Kelso). İstanbul: Yeni İnsan Yayınevi.
• Sobel, D. (2021). Beyond ecophobia. North Carolina’s Environmental Education, Retrieved from https://www.eenorthcarolina.org/documents/files/beyond-ecophobia/open Accessed 12.11.2024
• Stewart, A. E. (2021). Psychometric properties of the climate change worry scale. International Journal of Environmental Research and Public Health, 18(2). doi:10.3390/ijerph18020494
• Strife, S. (2012). Çocukların çevresel endişeleri: Ekofobiyi ifade etmek. Çevre Eğitimi Dergisi, 43, 37–54. doi:10.1080/00958964.2011.602131
• Tok, M. G., and Orbay, İ. (2020). Ekolojik sosyal hizmet perspektifinde su güvensizliği. Toplum ve Sosyal Hizmet, 31(4), 1786–1808. doi:10.33417/tsh.730739
• Topçu, T. (2022). Faruk Duman’ın orman tasvirlerinde ekofobinin izleri. Folklor/Edebiyat, 28(110), 387–406. doi:10.22559/folklor.1895
• Tözün, M., and Babaoğlu, A. B. (2016). Fobiler ve sağlıklı yaşam davranışları: Bir halk sağlığı bakışı. Family Practice & Palliative Care, 1(1), 24–26. doi:10.22391/fppc.182944
• Türküm, A. S. (1998). Çağdaş toplumda çevre sorunları ve çevre bilinci. Anadolu Üniversitesi Açık Öğretim Fakültesi Çağdaş Yaşam Çağdaş İnsan Dergisi, 165–181.
• Yıldız, K., Sipahioğlu, Ş., and Yılmaz, M. (2000). Çevre bilimi. Ankara: Gündüz Eğitim ve Yayıncılık.
• Yücel, S., and Morgil, F. İ. (1998). Yüksek öğretimde çevre olgusunun araştırılması. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 14(14).
• Zapf, M. K. (2009). Social work and the environment: Understanding people and place. Canadian Scholars’ Press.
• Zastrow, C. (2014). Sosyal hizmete giriş (D. B. Çiftçi, Ed.). Nika Yayınevi.