ANALYSE DER MEDIENBERICHTERSTATTUNG ÜBER FRAUEN DIE VON IHREN (EX-) PARTNERN GETÖTET WURDEN - EINE INHALTSANALYSE-STUDIE IN DER TÜRKEI

Öz

Gewalt an Frauen, , Mordnachrichten, Internetjournalismus, Medien. Hülya AKSAKAL KUC Özden GÜNEŞ Zusammenfassung: Es wurde ein Anstieg an Frauenmorden in der Türkei festgestellt. Insbesondere Internetmedien berichten immer häufiger über Frauenmordopfer. Da nicht nur im Internet über diese Art von Morden berichtet wird, sondern andere visuelle und schriftliche Medien darüber berichten, entsteht ein Analysebedarf. In dieser Studie wird daher untersucht, wie die Nachrichten über Frauenmorde im Internetjournalismus angegangen werden, insbesondere von Morden an Frauen, die durch den Ehepartner oder Ex-Ehepartner begangen wurden. Der Studienzeitraum ist 01. Januar 2019 und dem 01. Dezember 2019. Alle Ergebnisse die mit der Google Suchmaschine erzielt wurden, wurden mit der Inhaltsanalysemethode analysiert. Die Nachrichten über die Ermordung von 130 Frauen, die von ihrer Ex-Ehemann oder noch offiziellen Ehepartner getötet wurden, wurden nach Alter, Grund des Mordes, dem Charakter des Täters, dem in den Nachrichten verwendeten Foto, Identitätsinformationen, vollständigen Adressinformationen, Nachrichtenüberschriften und dem Gerichtsverfahren ausgewertet. Als 130 Nachrichten einer Inhaltsanalyse unterzogen wurden, lag die Altersspanne der von Ehepartnern und ehemaligen Ehepartnern getöteten Frauen zwischen 31 und 40 Jahren (26,9%). In den Nachrichten wurde der Grund für die Ermordung von Frauen als 38,5% Konfrontation und 20% als Scheidungswunsch ermittelt. Es wurde festgestellt, dass die Mehrheit der Morde im häuslichen Umfeld begangen wurde, 88,4% der Täter waren die verheirateten Ehegatten der ermordeten Frau. Das Opfer und der Täter wurden in der Regel deutlich im Namen und / oder Nachnamen erwähnt. In den Nachrichten wurden kaum Informationen über das Gerichtsverfahren gefunden. Dieser ist elementar für die Abschreckung solcher Mordgedanken. Man konnte feststellen, dass die meisten Nachrichten Fotos, Titel und Berichte enthalten, die nicht den ethischen Grundsätzen des Journalismus widersprechen.

Anahtar Kelimeler

• Frauenmorde

Öz

Türkiye’de son yıllarda kadın cinayetlerinde bir artış gözlenmektedir. Kadın cinayetleri medyada özellikle de internet medyasında sıkça yer almaya başlamıştır. Sadece internet haberlerinde değil aynı zamanda yazılı ve görsel medyada da kadın cinayetlerinin sıkça yer alması bu haberlerin ele alınış biçiminin araştırılması yönünde ihtiyacı doğurmaktadır. Bu yüzden bu çalışmada kadın cinayeti haberlerinin özellikle eş ve eski eş cinayetine kurban giden kadın maktullerin internet haberciliğinde nasıl ele alındığı incelenecektir.Bu çalışmada 01 Ocak 2019 ile 01 Aralık 2019 tarihleri arasında “Google Haber” arama motoru kullanılarak ulaşılan 430 kadın cinayeti haberleri arasından eş ve eski eş cinayetine kurban giden kadınlara ilişkin 130 internet haberleri içerik analizi yöntemiyle incelenmiştir. Boşanmış ve boşanma sürecinde eski eşi ve halen resmi nikahlı eşi tarafından öldürülen 130 kadın cinayet haberi kadınların yaş, öldürülme nedeni, nerede öldürüldüğü, failin nitelendirilme şekli, haberlerde kullanılan fotoğraf, kimlik bilgisi, açık adres bilgisi, haber başlığı ve yargılama sürecine ilişkin bilgi vb. değerlendirmeye alınmıştır. İçerik analizine tabii tutulan 130 haber incelendiğinde eş ve eski eş tarafından öldürülen kadınların yaş aralığının çoğunlukla 31-40 (%26,9) arasında olduğu bulunmuştur. Haberlerde kadınların öldürülme nedeni %38,5 tartışma ve %20 boşanma talebi olarak saptanmıştır. Cinayetlerin büyük çoğunluğunun ev ortamında işlendiği, faillerin %88,4’ünün öldürülen kadının birlikte yaşadığı nikahlı eşi olduğu, haberlerde maktul ve failin genellikle ad ve/veya ad-soyadının açık yazıldığı tespit edilmiştir. Haberlerde caydırıcılık unsurlarından biri olan yargılama sürecine ilişkin bilgilere hemen hemen hiç rastlanmamıştır. Haberlerin büyük çoğunluğunda habercilik etik ilkelerine uygun olmayan fotoğraf, başlık ve hikâyeleştirilmeye yer verildiği tespit edilmiştir.

Anahtar Kelimeler

• Kadına yönelik şiddet,kadın cinayetleri

Kaynakça

1. Akıncı, H. & Nergiz, Z. (2018). Medyada Sunulan Kadın Cinayeti Haberlerindeki Fail Erkek Profili (Die in den Medien dargestellten Frauenmorde und deren Taeter-Maenner-Profil), III. Uluslararası Mesleki ve Teknik Bilimler Kongresi, Gaziantep, Kongre Özet Kitabı, www.iksadkongre.com
2. Akkaş, İ., & Uyanık, Z., (2016). “Kadına Yönelik Şiddet” (Gewalt gegen Frauen), Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi, SBE Dergisi, 6(1), 32-42.
3. Aktaş, Ö. (2018). Boşanma Nedenleri Boşanma Sonrasında Karşılaşılan Güçlüklere İlişkin Bir Araştırma: İzmir İli Örneği (Scheidungsgründe und die Schwierigkeiten nach der Scheidung. Eine Analyse im Raum Izmir), Toplum ve Sosyal Hizmet, 25-26-27.
4. Altun, A., Altun, E. E. & Gencel, M., (2007). Aile İçi Şiddet Haberlerinin Üretim Süreci ve Medya Profesyonelleri (Der Produktionsprozess von häuslicher-Gewalt-Nachrichten und die Medien-Profis), İletişim Araştırmaları Dergisi,Ankara, 5(2): 9-61.
5. Altun, A., & Gencel Bek M., 2013/2). “Haberlerde Aile İçi Şiddetin Temsili” (Die Darstellung der häuslichen Gewalt in den Nachrichten), Kadın Araştırmaları Dergisi, Sayı:13, Sf. 1-34.
6. Arın, M. C. (1996). Kadına Yönelik Şiddet (Gewalt gegen die Frau), Cogito, 6: 305-312.
7. Avcı, F. & Güdekli, A. (2018). Toplumsal Cinsiyet ve Medya İlişkisi: Yazılı Basında Kadına Şiddet ve Kadın Cinayetleri Haberleri Üzerine Bir Analiz (Beziehung zwischen Geschlecht und Medien: Eine Analyse der Nachrichten über Gewalt gegen Frauen und Morde an Frauen in Printmedien), International Journal of Cultural and Social Studies (IntJCSS), December, 4 (2): 475-506.
8. Aziz A. vd. (1994). Medya, Şiddet ve Kadın, 1993 Yılında Türk Basınında Kadınlara Yönelik Şiddetin Yer Alış Biçimi (Medien, Gewalt und Frauen. Die Art der Gewaltdarstellung in den türkischen Medien im Jahr 1993). Ankara: Kadının Statüsü ve Sorunları Genel Müdürlüğü: Ankara.

9. Bhasin, K. & Khan, N. S.(2003). Feminizm Üzerine Bazı Sorular (Fragen über den Feminismus), Çeviren: Mine Yalçın Fuller, Kadınlarla Dayanışma Vakfı Yayınları (KADAV), Istanbul.
10. Ceyhan, S. (2014). Yazılı Medyada Kadına Yönelik Şiddet Haberlerinde Kullanılan Dilin ve Görsellerin İncelenmesi (Gewalt gegen Frauen und die Analyse der Sprache und der Bilder in den Printmedien), Uzmanlık Tezi, Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı Kadının Statüsü Genel Müdürlüğü, Ankara.
11. Çalışkan, M., (2019). Istanbul’da “Kadına Şiddet” ve “Kadın Cinayeti” Vakalarına Yönelik, Nicel-Nitel Bir İnceleme (Eine qualitative und quantitative Analyse über Gewalt gegenüber Frauen und Frauenmorde), BAİBÜ Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 19(1), 221-241.
12. Dursun, Ç. (2008). Kadına Yönelik Aile içi Şiddet ve Haber Medyası: Alternatif Bir Habercilik. (gegenüber Frauen und deren Mediendarstellung: Ein Alternativ Journalismus), Ankara: T.C. Başbakanlık KSGM.
13. Dündar, S. & Demiray, E. (2016). Türkiye de Kadına Yönelik Şiddetin Ulusal Gazetelerin Internet Sitelerinde Yer Alışı (Der Bestand von Gewalt gegen Frauen in der Türkei auf den Internetseiten der nationalen Zeitungen), Istanbul Eğitimde Yenilikçilik Dergisi (IstanbulJournal of Innovation in Education), Cilt: 2 Sayı: 2;71 - 103
14. Ediz, A. & Altan, Ş., (2017). Türkiye’de Kadına Yönelik Şiddet Üzerine Bir Alan Araştırması (Eine Forschungsanalyse über Gewalt gegen Frauen in der Türkei), TBB Dergisi, 397-410.
15. Eryılmaz, G. (2001). Aile İçi Şiddet, Kadın Sağlığı ve Hemşirelik (Häusliche Gewalt, Gesundheit und der Pflegedienst), Cumhuriyet Üniversitesi Hemşirelik Yüksekokulu Dergisi, 5 (2):19-23.
16. Gerth, Sonja (2019) Morde an Frauen. Verbrechen mit System. Internetauszug aus: https://taz.de/Morde-an-Frauen/!5607127/ vom 20.12.2019
17. Gül, S. S. & Altındal, Y. (2015). Medyada Kadın Cinayeti Haberlerindeki Cinsiyetçi İzler: Radikal Gazetesi (Sexistische Spuren in Nachrichten über Frauenmord in Medien: Radikal Zeitung), Akdeniz Üniversitesi İletişim Fakültesi Dergisi, 4: 168188.
18. Gökçe, O. (2006). İçerik Analizi: Kuramsal ve Pratik Bilgiler (Inhaltsanalyse: theoretische und praktische Informationen). Ankara: Siyasal Kitabevi.
19. Gökulu, G., (2013). “Basında Kadına Yönelik Şiddet Haberlerinin Analizi: Hürriyet, Sabah ve Posta Gazeteleri Örneği” (Analyse von Gewaltnachrichten gegen Frauen in der Presse: Am Fallbeispiel der Zeitungen Hürriyet, Sabah und Posta), The Journal of Academic Social Science Studies, 6 (2), 1829-1850.
20. Güneş, G. & Yıldırım, B. (2019). Cinsiyet Temelli Bir Savaş: Kadın Cinayetlerinin Medyada Temsili Üzerine Bir Değerlendirme (Ein geschlechtsspezifischer Krieg: Eine Bewertung der Darstellung von Frauenmorden in den Medien), Toplum ve Sosyal Hizmet, 30(3), 936-964.
21. Gürses, F. (2017). Kadın Cinayetlerinin Haber Söylemi: Münevver Karabulut ve Özgecan Aslan Haberleri Üzerine Eleştirel Bir Değerlendirme (Nachrichtendiskurs über Frauenmorde: Eine kritische Bewertung der Nachrichten von Münevver Karabulut und Özgecan Aslan), Ankara Üniversitesi SBF Dergisi, 72 (3) , 541-568.
22. Köse, A. (2010). Türk Basınında Kadın: 2010 Türkiyesi‟nde Sosyal Haklar Açısından Kadınların Temsili (Frauen in der türkischen Presse: 2010 Türkei die Darstellung von Frauen in Bezug auf ihre sozialen Rechte). Sosyal Haklar Uluslararası Sempozyumu, 25-26 Ekim 2011, Trabzon, Türkiye.
23. Köse, H. & Coşkun, A. (2018). Kadın Cinayeti Haberlerinin Retorik Haber Çözümleme Yöntemiİle İncelenmesi: hurriyet.com.tr Örneği (Analyse der Mordnachrichten von Frauen durch rhetorische Nachrichtenanalyse: am Fallbeispiel von hurriyet.com.tr), https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/609218.
24. Krug, E. G., Dahlberg, L. L., Mercy, J. A., Zwi, A. B., Lozano, R. (2002) World Report on Violence and Health, Geneva, WHO.
25. Kutluoğlu Karayel, A.H. (2019). Kadına Yönelik Şiddet (Gewalt gegen Frauen), https://insamer.com/tr/kadina-yonelik-siddet, vom: 11 Februar 2019.
26. Louis, Lisa (2019). Gewalt gegen Frauen- Der stille Tod der Frauen. https://www.dw.com/de/femizid-frankreich-und-der-stille-tod-der-frauen/a-51398840 Internetauszug vom: 21.12.2019
27. Mor Çatı, (1996) Evdeki Terör / Kadına Yönelik Şiddet (Der Terror zu Hause / Gewalt gegen Frauen), Mor Çatı Yayınları, https://www.morcati.org.tr Internetauszug vom 21.12.2019.
28. Raffaela Angstmann, (2018). Weltweit werden pro Tag 137 Frauen von Vertrauten ermordet https://www.nzz.ch/panorama/weltweit-werden-pro-tag-137-frauen-von-vertrauten-getoetet-ld.1439610 Internetauszug vom 20.12.2019.
29. Tekeli, E, S. (2016). Kadın Cinayetlerinin Haberleştirilmesi Bağlamında Medya Etiğini Yeniden Tartışmak: Habertürk Gazetesi Örneği (Medienethik im Kontext der Kommunikation von Frauenmorden neu diskutieren: Der Fall der Habertürk-Zeitung), Abant Kültürel Araştırmalar Dergisi, (1 (1): 129- 142.
30. Schwarz, Carolina (2019). Mord an Frauen-Femizide sind kein „Drama“. https://taz.de/Mord-an-Frauen/!5628432/ Internetauszug vom 20.12.2019.
31. Sönmez, D. Z. & Harmancı, P. (2018). Kadına Yönelik Şiddet ve Toplum Sağlığı (Gewalt gegen Frauen und öffentliche Gesundheit). Şiddet ve Sosyal Travmalar Uluslararası Kongresi (Özet Bildiri/Sözlü Sunum, Yayın No:4342337)
32. Şahin, Ö. (2012). Medya ve Demokrasi (Parlamento Muhabirleri Örneğinde (Medien und Demokratie: im Fallbeispiel von parlamentarischen Korrespondenten), Basılmış Yüksek Lisans Tezi, Gazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Siyaset ve Sosyal Bilimler Anabilim Dalı, Ankara, TBMM Kültür, Sanat ve Yayın Kurulu Yayınları No: 145, TBMM Basımevi.
33. Taştan, C. & Küçüker Yıldız, A. (2019). Dünyada ve Türkiye’de Kadın Cinayetleri: 2016-2017-2018 Verileri ve Analizler (Frauenmorde in der Welt und in der Türkei: 2016-2017-2018 Daten und Analysen), Polis Akademisi Yayınları: 68.
34. Türkiye Gazeteciler Cemiyeti, (2016). Kadın ve Medya, Toplumsal Cinsiyet Eşitlikçi Haber Kılavuzu Akademi Yayını (Frauen und Medien, Leitfaden zur Gleichstellung von Frauen und Männern), Istanbul. www.tgc.org.tr .
35. Ulusoy, I. (2014). Farklı Diller ve Kültürlerden Deyim ve Atasözlerindeki Kadın Resimleri (Frauenbilder in Idiomen und Sprichwörter aus verschiedenen Sprachen und Kulturen), Internetauszug vom 16.08.2017: DieGaste: http://www.diegaste.de/gaste/diegaste-sayi3107.html
36. Ural, H. & Çabuk Kaya, N. (2018). Kadın Cinayetlerinde Sembolik İktidarın Krizi (Die Krise der symbolischen Macht in den Morden an Frauen), Sosyoloji Derneği, www.sosyolojidernegi.org.tr
37. Yaktıl Oğuz, G. (2010). Erkek Egemen Toplumda Gücün Kanıtı: Kadına Yönelik Şiddet ve Medyadaki Görünümleri (Machtnachweis in einer männlich dominierten Gesellschaft: Gewalt gegen Frauen und ihr Auftreten in den Medien), Ö. Özer (ed) Medyada Şiddet Kültürü, Literatürk Yayınevi, Istanbul, 433-450.
38. Yegen, C. (2014). İnternet Haberciliğinde Kadın Cinayeti Haberlerinin Sunumu:Posta Gazetesi Örneği (Darstellung der Frauenmorde im Internetjournalismus: Posta Gazetesi Beispiel), The Turkish Online Journal of Design, Art and Communication - TOJDAC July 2014 Volume 4 Issue 3.
39. Yetim, D. & Şahin, M. E. (2008) Aile Hekimliğinde Kadına Yönelik Şiddete Yaklaşım (Umgang mit Gewalt gegen Frauen in der Familienmedizin), Aile Hekimliği Dergisi, 2 (2), 48–53.
40. Yurdigül, Y. & Zinderen, İ. E. (2012).Yeni Medyada Haber Dili - Ayşe Paşalı Olayı Üzerinden Geleneksel Medya ve İnternet Haberciliği Karşılaştırması (Nachrichten Sprache in den neuen Medien - Traditionelle Medien und Internet-Journalismus: ein Vergleich am Beispiel des Ayşe Paşalı Vorfalls), The Turkish Online Journal of Design, Art and Communication- TOJDAC July 2012 Volume 2 Issue 3.
41. https://www.hurriyet.com.tr Internetzugriff vom 10.11.2019 https://www.hegemvakfi.org.tr Internetzugriff vom 10.11.2019 https://www.posta.com.tr Internetzugriff vom 10.11.2019.