Corbulo’ya Atfedilen Metinlerin Commentarius Geleneğindeki Yeri ve Niteliği Üzerine Bir İnceleme
Öz
Bu çalışmada Roma İmparatorluk Dönemi’nde commentarius türünün kullanımı Gnaeus Domitius Corbulo örneği üzerinden incelenmektedir. Roma tarih yazımında özellikle Caesar’ın eserleriyle edebî nitelik kazanan commentarius, askerî ve siyasî anlatım pratiklerinin bireysel meşruiyet üretimi ile kolektif hafıza oluşturma süreçlerindeki işlevleri bakımından ele alınmaktadır. Bu çerçevede, Corbulo’nun doğu seferlerine ilişkin kaleme aldığı varsayılan metinler, antik kaynakların sunduğu dolaylı veriler ışığında değerlendirilmiştir. Plinius’un Naturalis Historia’sı ile Tacitus’un Annales’inde yer alan göndermeler, Corbulo ile ilişkilendirilen bir bilgi birikiminin varlığına işaret etmekle birlikte, bu malzemenin niteliği ve kapsamı hakkında kesin bir kanıt sunmamaktadır. Çalışmada, antik metinlerdeki göndermeler karşılaştırmalı olarak incelenmiş, dolaylı aktarım ve kaynak kullanımı biçimleri filolojik açıdan analiz edilmiştir. Elde edilen bulgular, Corbulo’nun bağımsız ve edebî bir commentarius kaleme aldığını ispatlayacak doğrudan bir kanıt bulunmadığını, buna karşılık seferlerine ilişkin bilgilerin büyük ölçüde resmî askerî raporlar, karargâh yazışmaları ve dolaylı aktarım kanalları aracılığıyla dolaşıma girdiğini göstermektedir. Bu bağlamda Corbulo, commentarius geleneğinin doğrudan bir temsilcisinden ziyade, İmparatorluk Dönemi’nde bu türün işleyişini yansıtan bir örnek olarak değerlendirilmektedir. Çalışma, bahsi geçen bulgular doğrultusunda, commentariusun söz konusu dönemde edebî nitelikli bir eserden ziyade, idarî kayıt, askerî gözlem ve tarihsel temsil arasında konumlanan çok katmanlı bir yazım pratiği olarak işlediğini ortaya koymayı amaçlamaktadır.
Anahtar Kelimeler
Roma tarihi, Latin edebiyatı, commentarii, Gnaeus Domitius Corbulo, Tacitus, Plinius
Kaynakça
- (Antik Kaynaklar) CAES. BC = Caesar, Commentarii de Bello Civili (translated by A. G. Peskett), Loeb Classical Library 39, Harvard University Press, Cambridge, MA, 1914.
- CAES. BG = Caesar, Commentarii de Bello Gallico (translated by H. J. Edwards), Loeb Classical Library 72, Harvard University Press, Cambridge, MA, 1917.
- CASS. DIO = Cassius Dio, Roman History, Vol. VII, Books 56-60 (translated by E. Cary ve H. B. Foster), Loeb Classical Library 175, Harvard University Press, Cambridge, MA, 1924; Vol. VIII, Books 61-70 (translated by E. Cary ve H. B. Foster), Loeb Classical Library 176, Harvard University Press, Cambridge, MA, 1925.
- CIC. ATT. = Cicero, Letters to Atticus, Vol. I, Books 1-8 (translated by D. R. Shackleton Bailey), Loeb Classical Library 7, Harvard University Press, Cambridge, MA, 1999.
- CIC. BRUT. = Cicero, Brutus. Orator (translated by G. L. Hendrickson ve H. M. Hubbell), Loeb Classical Library 342, Harvard University Press, Cambridge, MA, 1939.
- CIC. FAM. = Cicero, Letters to Friends, Vol. I (translated by D. R. Shackleton Bailey), Loeb Classical Library 205, Harvard University Press, Cambridge, MA, 2001.
- IUV. = Juvenal, Juvenal and Persius (translated by S. M. Braund), Loeb Classical Library 91, Harvard University Press, Cambridge, MA, 2004.
- PLIN. HN = Pliny, Natural History, Vol. I-II (translated by H. Rackham), Loeb Classical Library 330, 352, Harvard University Press, Cambridge, MA, 1938–1942.
- SUET. IUL.; CALIG. = Suetonius, Lives of the Caesars, Vol. I (translated by J. C. Rolfe), Loeb Classical Library 31, Harvard University Press, Cambridge, MA, 1914.
- TAC. ANN. = Tacitus, Annals, Vol. I-IV (translated by J. Jackson), Loeb Classical Library 249, 312, 322, Harvard University Press, Cambridge, MA, 1931-1937.