Kadın Âşıkların Kendilerine Biçilmiş Geleneksel Rollere Cinsiyet Eşitliği Bağlamında Eleştirel Yaklaşımları

The tradition of minstrelsy has been the voice of society for centuries. Poets conveyed their happiness, love, and the historical, social, and political life of their periods, as well as their aspirations, expectations, in short, all their feelings and thoughts, both individually and holistically, through their poems. Although their number is small in the tradition, which is generally male-dominated, it is known that there are female minstrels. However, it is not possible to reach the poems of these female poets and obtain information about them in today's conditions. The lack of information about past female poets is not about their existence, but rather about their female identities. In traditional societies, the appearance of women in social, political, and literary fields was not welcomed due to the sanctions of concepts such as "honor, shame, and sin". Today, the efforts of female minstrels to change this understanding, to make women and female poets free and visible, and to perform their poems in every environment are remarkable. Female minstrels have tried to make their voices heard by writing and publishing poems that criticize women's use only in love poems, questioning the existence and place of women in every social field, and criticizing restrictive behaviors. This article aims to examine how today's female poets in the minstrel tradition handle women's gender roles, motherhood, femininity, poet identities, and struggles for existence and visibility by giving examples from their own productions. The tradition of the representatives mentioned in the article was evaluated by questioning the way they represented the tradition, the status of their position, and the cause-and-effect relationships of this situation. This article will both make an academic contribution to this combative stance and be a source for future studies.

Âşıklık geleneği yüzyıllardır toplumun sesi olmuştur. Şairler; mutluluklarını, sevdalarını, dönemlerinin tarihi-sosyal-siyasi hayatını, özlemlerini, beklentilerini kısacası bütün duygu ve düşüncelerini şiirleri aracılığıyla hem bireysel hem bütünsel biçimde aktarmışlardır. Genellikle erkek egemen icracı konumunda olan gelenekte sayıları az olsa da kadın âşıkların varlığı bilinmektedir. Fakat bu kadın şairlerin şiirlerine ulaşmak ve onlar hakkında bilgi edinmek günümüz şartlarında pek de mümkün değildir. Geçmiş dönemde yaşamış kadın şairlerin hakkında bilgi olmaması varlıklarıyla ilgili değil, onların kadın kimlikleriyle ilgilidir. Geleneksel toplumlarda kadının sosyal, siyasi ve edebî alanlarda görünmesine “namus, ayıp, günah” gibi kavramların yaptırımlarından dolayı pek sıcak bakılmamıştır. Günümüze gelindiğinde bu anlayışın değişmesi, kadının ve kadın şairlerin özgür ve görünür olması, her ortamda şiirlerini icra etmesi hususunda kadın âşıkların çabaları dikkat çekicidir. Kadın âşıklar, kadının sadece aşk şiirlerinde geçmesini eleştiren, toplumsal her alanda kadının varlığını, yerini sorgulayan ve bunları kısıtlayıcı davranışların eleştirildiği şiirler yazarak ve yayımlayarak seslerini duyurmaya gayret etmişlerdir. Bu makalenin amacı âşıklık geleneği içerisinde yer alan günümüz kadın temsilcilerin kadının toplumsal cinsiyet rolünü, anneliğini, kadınlığını, sanatçı kimliklerini, var ve görünür olma mücadelelerini kendi ürettiklerinden örnekler vererek nasıl ele aldıklarını incelemektir. Makalede bahsi geçen temsilcilerin geleneği temsil biçimlerini, bulundukları konumun durumunu ve bu durumun neden-sonuç ilişkilerini sorgulayarak değerlendirilmiştir. Bu makale, bu mücadeleci duruşa hem akademik anlamda bir katkı sağlayacak hem de yapılacak çalışmalara kaynaklık edecektir.