Halime Toros’un “Halkaların Ezgisi” Romanında Kadın Sorunsalı

İslami romanlar, muhafazakâr camianın ütopik dünyasını yansıtan anlatılardır. Bu tür eserlerde idealize edilmiş Müslüman bir toplum/coğrafya işlenir ve kurgu yoluyla alternatif bir dünya modeli sunulur. 1970-1990 yılları arasında popülerleşen bu tür eserlere bir müddet sonra öz eleştirel tepkiler gelmeye başlar. Bu tepkilerin odak noktası, muhafazakâr camianın yücelttiği toplumsal yapının reel olarak karşılığının olmadığı şeklindedir. Halime Toros’un Halkaların Ezgisi adlı eseri İslami romanların gerçekliğini sorgulayan eleştirel anlatılardandır. Eserde muhafazakâr kesimin aslında o kadar da huzurlu olmadığı, bu kesimde kadın-erkek eşitliğinden söz edilemediği işlenir. Romantik bir yaklaşımla yüceltilen başörtüsünün, kadını bağlayan ve sınırlayan özelliklerinin olduğundan vb. bahsedilir. Kadın bakış açısıyla ve tesettürlü kadınların gözünden kaleme alınan eserde kadına dönük üç temel problem tespit edilmiştir. Bunlar; kadın başörtüsünün sembolleştirilmesi, İslamiyet’in erkek egemen bakış açısıyla yorumlanması, kadının sınırlandırılması ve kadın-erkek eşitsizliği şeklinde sıralanabilir. Eserde özellikle bilinç akışı ve iç çözümleme teknikleri dikkat çeker. Yazar, bu yöntemleri yoğun bir şekilde kullanmak suretiyle roman kahramanlarının iç dünyalarını somut bir şekilde anlatıya yansıtır. Anlatıda Müslüman kadını ötekileştiren “karşı ideolojiye” karşı herhangi bir eleştirel tutum takınılmamıştır. Bu bağlamda eserin temel savının popülist hidayet anlatılarına dönük bir “reddiye” olduğu değerlendirilebilir.

Islamic novels are narratives that reflect the utopian world of the conservative community. These works depict an idealized Muslim society and geography, and through fiction, present an alternative world model. These works, which became popular between 1970 and 1990, soon began to elicit self-critical responses. The focus of these reactions was that the social structure extolled by the conservative community had no real equivalent. The novel Halime Toros's Halkaların Ezgisi is one of the critical narratives that questions the reality of Islamic novels. The work depicts how the conservative segment is not actually that peaceful, and that gender equality is impossible within this segment. It also discusses how the headscarf, glorified through a romantic approach, has characteristics that bind and limit women, etc. Written from a woman's perspective and through the eyes of Muslim women, the work identifies three fundamental problems facing women. These can be listed as: the symbolism of the headscarf, the interpretation of Islam through a male-dominated lens, the restriction of women's rights, and gender inequality. Stream of consciousness and soul-searching techniques are particularly noteworthy in the work. By making extensive use of these methods, the author concretely reflects the inner worlds of the novel's protagonists in the narrative. The narrative does not adopt any critical stance against the “counter ideology” that marginalizes Muslim women. In this context, the work's fundamental argument can be considered a "rejection" of populist narratives of guidance.