Araştırma Makalesi

Cumhuriyet’in Kuruluşundan II. Dünya Savaşı’nın Sonuna Kadar Türk Hükümetlerinin Baraj, Bataklık Kurutma ve Sulama Siyaseti (1923-1945)

Cilt: 16 Sayı: 32 17 Temmuz 2026
PDF İndir
EN TR

Cumhuriyet’in Kuruluşundan II. Dünya Savaşı’nın Sonuna Kadar Türk Hükümetlerinin Baraj, Bataklık Kurutma ve Sulama Siyaseti (1923-1945)

Öz

Cumhuriyetin ilk yıllarından itibaren yeni inşa sürecine giren ve hızla büyümekte olan ülkenin dinamik nüfusunun su ile ilgili ihtiyaçlarının karşılanması noktasında sulama faaliyetlerinin takibi, bataklıkların kurutulması ve bentlerin, barajların yapılması kaçınılmaz bir zorunluluktu. Bu sebeple mevcut Hükûmetiler, su işleri ile ilgili yatırımları Türkiye Cumhuriyeti’nin ilk on beş yılında iktisadi açıdan güçlükler yaşanmasına rağmen yatırım bütçelerine katmak zorunda kalmışlardı. Elbette ilk yıllarda nehirlerin ve akarsuların ıslahı, sulama kanalları, bentler ve barajların inşasından maksat, şehirlerin su ihtiyacını karşılamanın dışında tarım arazileri ve sanayi tesislerinin gereksinimi olan su ve enerjinin temini, sel baskınlarının önlenmesi şeklindeydi. İlk yıllarda su alanlarının ıslahı, sulama sistemlerinin tesisi, depolama, bataklık kurutma, bent ve baraj yapımında etüt ve zemin çalışmalarında talebin gerçek büyüklüğü, çevresel faktörler, sosyo-ekonomik yapı ve sair etkenler neredeyse göz ardı edilmişti. Bununla birlikte Cumhuriyet’in ilk 20 yılında kanallar, bent ve baraj inşaatları akarsular üzerinde gelişigüzel müdahaleler şeklinde yapılmıştı. Nafia Vekaletinin elliye yakın göl ve seksen akarsu üzerinde gerek yerli gerekse yabancı mütehassıslarla yaptığı çalışmada devletin kuruluşunun ilk yıllarından, II. Dünya Savaşı sürecinde kalkınma ve sanayileşme seferberliğinin bir parçası olan su sistemlerinin yapımı, alt yapı tesisleri, depolama, kanallar ve ihtiyaç duyulan envanterlerin temini, ihale aşamaları; zamanın gazeteleri, resmî kaynaklar ve arşiv belgeleri üzerinden okunarak değerlendirmeye çalışılmıştır

Anahtar Kelimeler

Baraj, Bataklık kurutma, su, Verim, Yabancı uzman

Destekleyen Kurum

Yok

Etik Beyan

Yoktur

Teşekkür

Yok

Kaynakça

  1. (Arşiv Belgeleri) Devlet Arşivleri Başkanlığı Cumhuriyet Arşivi (BCA) Başbakanlık Muamelat Genel Müdürlüğü (30.10.0.0) 65/437/2; 122/774/1; 122/866/15; 122/866/19; 158/108/4; 152/109/2; 156/96/10; 158/109/9; 158/109/10; 158/110/3; 158/112/6; 199/361/7.
  2. Başbakanlık Bakanlıklar Arası Tayin Daire Başkanlığı; (30.11.1.0) 16/34/8; 16/35/16; 166/6/9.
  3. Başbakanlık Kararlar Daire Başkanlığı (1920-1928) (30.18.1.1) 23/12/10; 12/66/3; 12/66/19; 13/19/12; 14/38/17; 28/25/12.
  4. Başbakanlık Kararlar Daire Başkanlığı (30.18.1-2). 2/20/7; 3/26/8; 5/43/6; 34/14/20; 10/29/9; 35/29/1; 5.42/5/1; 12/45/14; 14/66/13; 22/56/14; 25/3/15; 35/27/1; 36/40/16; 44/22/15; 48/79/15; 83/47/19; 84/90/6; 85/120/9; 87/61/13; 87/65/13; 88/99/11; 93/112/7; 100/111/8; 108/43/12.
  5. Nafia Vekaleti; (230.0.0.0) 15/60/1.
  6. (Dışişleri Bakanlığı Türk Diplomatik Arşivi -Ülkeler); Fransa; (525) 38041/154681/118.
  7. Hollanda; (532) 44621/214201/55.
  8. İsviçre; (540) 44542.213654/20.
  9. SSCB; (571) 24469/106771/107; 24469/106771/186; 24469/106771/192; 34437/135526/1; 34812/137267/1; 34812/137267/3; 34812/137267/9; 34812/137267/12; 34812/137268/10.
  10. (Resmî Kaynaklar) T.C. Resmî Gazete, “Sular Hakkında Kanun”, Sayı: 368, Kanun No: 831, C.7, Tertip: 3, 10.05.1926, 887.

Kaynak Göster

APA
Karadoğan, U. C. (2026). Cumhuriyet’in Kuruluşundan II. Dünya Savaşı’nın Sonuna Kadar Türk Hükümetlerinin Baraj, Bataklık Kurutma ve Sulama Siyaseti (1923-1945). Trakya Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi, 16(32), 223-254. https://doi.org/10.33207/trkede.1806369
AMA
1.Karadoğan UC. Cumhuriyet’in Kuruluşundan II. Dünya Savaşı’nın Sonuna Kadar Türk Hükümetlerinin Baraj, Bataklık Kurutma ve Sulama Siyaseti (1923-1945). TÜEFD. 2026;16(32):223-254. doi:10.33207/trkede.1806369
Chicago
Karadoğan, Umut C. 2026. “Cumhuriyet’in Kuruluşundan II. Dünya Savaşı’nın Sonuna Kadar Türk Hükümetlerinin Baraj, Bataklık Kurutma ve Sulama Siyaseti (1923-1945)”. Trakya Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi 16 (32): 223-54. https://doi.org/10.33207/trkede.1806369.
EndNote
Karadoğan UC (01 Temmuz 2026) Cumhuriyet’in Kuruluşundan II. Dünya Savaşı’nın Sonuna Kadar Türk Hükümetlerinin Baraj, Bataklık Kurutma ve Sulama Siyaseti (1923-1945). Trakya Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi 16 32 223–254.
IEEE
[1]U. C. Karadoğan, “Cumhuriyet’in Kuruluşundan II. Dünya Savaşı’nın Sonuna Kadar Türk Hükümetlerinin Baraj, Bataklık Kurutma ve Sulama Siyaseti (1923-1945)”, TÜEFD, c. 16, sy 32, ss. 223–254, Tem. 2026, doi: 10.33207/trkede.1806369.
ISNAD
Karadoğan, Umut C. “Cumhuriyet’in Kuruluşundan II. Dünya Savaşı’nın Sonuna Kadar Türk Hükümetlerinin Baraj, Bataklık Kurutma ve Sulama Siyaseti (1923-1945)”. Trakya Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi 16/32 (01 Temmuz 2026): 223-254. https://doi.org/10.33207/trkede.1806369.
JAMA
1.Karadoğan UC. Cumhuriyet’in Kuruluşundan II. Dünya Savaşı’nın Sonuna Kadar Türk Hükümetlerinin Baraj, Bataklık Kurutma ve Sulama Siyaseti (1923-1945). TÜEFD. 2026;16:223–254.
MLA
Karadoğan, Umut C. “Cumhuriyet’in Kuruluşundan II. Dünya Savaşı’nın Sonuna Kadar Türk Hükümetlerinin Baraj, Bataklık Kurutma ve Sulama Siyaseti (1923-1945)”. Trakya Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi, c. 16, sy 32, Temmuz 2026, ss. 223-54, doi:10.33207/trkede.1806369.
Vancouver
1.Umut C. Karadoğan. Cumhuriyet’in Kuruluşundan II. Dünya Savaşı’nın Sonuna Kadar Türk Hükümetlerinin Baraj, Bataklık Kurutma ve Sulama Siyaseti (1923-1945). TÜEFD. 01 Temmuz 2026;16(32):223-54. doi:10.33207/trkede.1806369