SADELİKTEN GÖSTERİŞE EDİRNE OSMANLI DÖNEMİ MEZAR TAŞLARI
Öz
Edirne Türk İslâm Eserleri Müzesi ve Arkeoloji ve Etnoğrafya Müzesi, Osmanlı mezar taşları açısından oldukça geniş yelpazede örnekler barındırmaktadır. Edirne'nin farklı hazire ve mezarlıklarından getirilen 14. yüzyıldan 20. yüzyıla kadar pek çok örnek Selimiye Camii arka bahçesinde yer alan sergileme alanında ve müzelerin bahçelerinde yer almaktadır. Bu örneklerden hareketle Osmanlı Dönemi Edirne mezar taşları, mezar taşı tipolojisi, içerik ve süsleme açısından değişen ya da sabit kalan unsurlarıyla genel olarak değerlendirilecektir. Edirne'de 14. yüzyıldan 20. yüzyıla kadar mezar taşlarının tipoloji, süsleme ve kitabe içeriği açısından değişime uğradığı görülmektedir. 14-15. yüzyılda Bursa üslubunu sürdürürken, başkent olduğu dönemde Fetret devrini yaşayan Edirne'nin kendi mezar taşı formunu yakalaması zaman almıştır. Edirnekâri olarak adlandırılan bu mezar taşları Balkanlardan İstanbul'a kadar pek çok yeri etkilemiş ve sevilerek kullanılan bir form olmuştur. İstanbul'un başkent olmasından sonra sanat merkezlerinin buraya taşınmış olması sebebiyle Edirne mezar taşları İstanbul üslubunda yapılmaya başlanmıştır. 18. yüzyıldan itibaren Avrupa'dan gelen etkilerle mezar taşı formları değişmese de süsleme açısından bütüncül bir değişim gerçekleşmiştir.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Arslan, A., Edirne Üç Şerefeli Camii Haziresi Mezar Taşları, (Gazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Basılmamış Yüksek Lisans Tezi), Ankara, 2007.
- Aysal, N, "Tanzimat’tan Cumhuriyet’e Giyim ve Kuşamda Çağdaşlaşma Hareketleri", Çağdaş Türkiye Tarihi Araştırmaları Dergisi, Sayı: X/22, 2011/Bahar, s.3-32.
- Bahar, H., "Avrasya’da Ölüm ve Türklerde Mezar Kültürü", Prof. Dr. Nejat Göyünç Armağanı, Konya, 2013, s. 267-304.
- Barthold, W., "Türklerde ve Moğollarda Defin Merasimi Meselesine Dair", (Çev. Abdülkadir İnan), Belleten, S:43, 1947, s. 515-539.
- Baş, E., Edirne Beylerbeyi Camii Haziresi'nde Bulunan Mezar Taşları, (Trakya Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Sanat Tarihi Anabilim Dalı Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi), Edirne, 2009.
- Belli, O., Kırgızistan'da Taş Balbal ve İnsan Biçimli Heykeller, İstanbul, 2003 Çal, H., “Göynük (Bolu) Şehri Mezar Taşları”, Vakıflar Dergisi, Sayı: XXX, Ankara, 2007, s., 307–395.
- Dağlıoğlu, H.T., "Edirne Mezarları", Türk Tarih, Arkeologya ve Etnoğrafya Dergisi, Sayı: 3, İstanbul, 1936, s. 163-192.
- Dağlıoğlu, T., "Edirne Mezarları"., Edirne: Serhattaki Payitaht, İstanbul, 1998, s. 49-69.
- Demiriz, Y., Osmanlı Kitap Sanatında Doğal Çiçekler, İstanbul, 2005.
- Doğan, B., Edirne Gazi Mihal Camisi Haziresi’ndeki Mezar Taşları, (Trakya Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Sanat Tarihi Anabilim Dalı Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi), Edirne, 2009.