ÇEVİRİ KURAMLARI BAĞLAMINDA EŞDEĞERLİK KAVRAMININ İZİNİ SÜRMEK
Öz
Yirminci yüzyılın ikinci
yarısından beri, “eşdeğerlik” çeviri kuramları bağlamında en çok tartışılan
konulardan biri olmuştur. Yüzyıllarca süregelen kelimesi kelimesine ya da
serbest çeviri tartışmalarından sonra, daha sistematik çeviri kuramları
oluşturmayı hedefleyen kuramcılar dikkatlerini eşdeğerlik gibi bazı temel
kavramlara yöneltmişlerdir. Eşdeğerlik kavramı her ne kadar çeviriyle ilgilenen
pek çok kuramcının ilgisini çekmiş olsa da, kavramın tanımı ve
uygulanabilirliği çeviribilim alanında ciddi uzlaşmazlıklara yol açmıştır. Bu çalışmada,
Andrew Chesterman’ın Memes of Translation (1997) adlı kitabında çevirinin üst düşünce
birimlerinden biri olarak tanımladığı “eşdeğerlik” kavramı, çeviri kuramlarının
farklı tarihsel dönemlerinde kazandığı anlamlarıyla birlikte karşılaştırmalı ve
eleştirel bir şekilde incelenecektir.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Arrojo, Rosemary, “The Death of the Author and the Limits of the Translator’s Visibility”, Translation as lntercultural Communication (ed. M. Snell-Hornby, Z. Jettmarova, K. Kaindi), John Benjamins, Amsterdam, 1995, s. 21-32.
- Baker, Mona, In Other Words: A Coursebook on Translation, Routletge, London,1992.
- Berk, Özlem, Kuramlar Işığında Çeviribilim Terimcesi, Multilingual, İstanbul, 2005
- Bhabha, H., The Location of Culture, Routledge, London and New York, 1994.
- Boztaş, İsmail, “Çeviri, Çevirmen, Dilbilim İlişkisi, Çeviride Eşdeğerlik ve Kayıplar”, Hacettepe Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi, 10:2, Ankara, 1999, s. 55-65.
- Catford, J. C., A Linguistic Theory of Translation: an Essay in Applied Linguistics, Oxford University Press, London, 1965.
- Chesterman, Andrew, Memes of Translation: The Spread of Ideas in Translation Theory, John Benjamins Publishing, Amsterdam, 1997.
- Chomsky, Noam, Syntactic Structures, Berlin, Mouton & Co, 1957.
- Çakır, Mustafa, “Çeviride Eşdeğerlik İlişkileri”, Anadolu Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 6:1, Ankara, 1996, s. 93-107.
- Derrida, J., “Des Tours de Babel” in J. F. Graham (ed.) Difference in Translation, Ithaka, Cornell University Press, NY, 1985, s. 165-207.