KÖKEN BİLGİSİ ARAŞTIRMALARINDA SÖZCÜKSEL BENZERLİKLER NASIL DEĞERLENDİRİLMELİDİR? (TÜRKİYE TÜRKÇESİ VE ÇUVAŞÇA ÖRNEĞİNDE)
Öz
İki ya da daha fazla dilin
karşılaştırmasında en önemli husus, bunların arasında benzer kelimelerin var
olup olmamasıdır. İnsanlık tarihinin başlangıcından bu yana, dil konuşurları öteki
dil konuşurları ile temaslarında hep benzerlikleri aramışlardır. Hint-Avrupa
karşılaştırmalı dil bilim incelemelerinin kurucusu sayılan Sir William
Jones’tan beridir bu benzerlikler bir taraftan karşılaştırmalı dil bilimin ana
malzemesini oluştururken diğer taraftan köken bilgisi araştırmaları için de
önemli dayanaklar teşkil etmektedir. Dil bilimin bugüne kadar ulaştığı sonuçlara
göre birbirleri ile herhangi bir akrabalık ilişkisi bulunmayan, coğrafi olarak
çok uzak bölgelerde kullanılan iki dil arasında dahi kelime benzerliği oranı %
5-6 civarındadır. İki dil arasındaki sözcüklerin benzerliklerinin metodolojik
olarak doğru tanımlanamaması hem karşılaştırmalı dil bilim hem de köken bilgisi
araştırmalarında yanlış sonuçlara varılmasına sebep olabilmektedir.
Karşılaştırmalı dil bilim araştırmaları daha çok köken ortaklığına dönükken köken
bilgisi araştırmalarının kapsamının bundan daha fazla olması benzerliklerin
daha dikkatle incelenmesini gerektirmektedir.
Anahtar Kelimeler
Kelime Benzerliği,Köken Bilgisi,Tarihsel-Karşılaştırmalı Dil Bilim,Türkiye Türkçesi,Çuvaşça
Kaynakça
- AIKHENVALD, Alexandra Y.- DIXON, R. M. W., “Introduction”, Areal Diffusion and Genetic Inheritance, (Aikhenvald, Alexandra Y., Dixon, R. M. W.), Oxford University Press, New York, 2001.
- AKALIN, Şükrü Halûk, vd., Türkçe Sözlük, 11. baskı, TDK, Ankara, 2011.
- AKSAN, Doğan, Her Yönüyle Dil Ana Çizgileri İle Dil Bilim, 5. baskı, 1. Cilt, TDK, Ankara, 1995.
- AKSOY, Ömer Asım-DİLÇİN, Dehri, Tarama Sözlüğü, 3.baskı, 8 cilt, TDK, Ankara, 2009.
- CAMPBELL, Lyle, Historical Linguistics, An Introduction, MIT Press, Cambridge-Massachusetts, 1999.
- ---------------, “How to Show Languages are Related: Methods for Distant Genetic Relationship”, The Handbook of Historical Linguistics, Blackwell, Oxford, 2003, 262-282. s.
- --------------- - MIXCO, Mauricio, J., A Glossary of Historical Linguistics, Edinburg University Press, Edinburg, 2007.
- CEYLAN, Emine, Çuvaşça Çok Zamanlı Ses Bilgisi, TDK, Ankara, 1997.
- DOERFER, Gerhard, “Temel Sözcükler ve Altay Dilleri Sorunu”, Türk Dili Araştırmaları Yıllığı Belleten 1980-1981, 1983, 1-16. s.
- DURMUŞ, Oğuzhan, “Alıntı Kelimeler Bakımından Türkçe Sözlük”, Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, S. 26, 2004, 1-21. s.