KASÎDE-İ NÛNİYYE VE ŞERHLERİNDE ÖNCEKİ ŞERİATLARIN NESHİ MESELESİ
Öz
Bu makalede Osmanlı ilim
geleneğinin önemli halkalarından birini teşkil eden, parlak bir âlim ve
İstanbul’un ilk kadısı olan Hızır Bey’in el-Ķasîdetü’n -Nûniyye adlı manzum
akâid risalesinin kelam tarihindeki yerine ve önemine işaret edilmiştir.
Akabinde el-Ķasîdetü’n-Nûniyye ve şerhleri çerçevesinde genel olarak nübüvvet
ve son Peygamber’in nübüvveti bağlamında neshin imkân ve vukuu ile önceki
şeriatların neshi meselesi ele alınarak değerlendirilmiştir. Bu bağlamda
Yahudilerin neshin Allah hakkında cehl ve bedâyı gerektireceğine dair iddiaları
ele alınmış, bu iddiaları reddederken kelamcıların ortaya koyduğu akli ve naklî
deliller üzerinde durulmuştur. Son olarak nesih meselesinden hareketle Osmanlı
düşüncesinde şerh ve haşiyelerin yerine temas edildikten sonra ulaşılan
sonuçlar günümüz açısından genel olarak değerlendirilmiştir.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- ABDULLATİF, Harputi, Kelam Tarihi, haz. Muammer Esen, Ankara Okulu, Ankara, 2005.
- ARPA, Recep, “Şehristânî’nin Nesih Anlayışı”, İslâm Araştırmaları Dergisi, sayı: 32, yıl: 2014.
- CERRAHOĞLU, İsmail, Tefsîr Usûlü, Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları, Ankara, 1997.
- ÇETİN, Abdurrahman, “Nesih”, Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi (DİA), XXXII, İstanbul, 2006.
- Dâvûd-i Karsî, Şerhu’l-Kasîdetî’n-Nûniyye, (el-Hayâlî’nin, şerhi ile birlikte), Matbaa-i Şirket-i Sahafiyye, İstanbul, 1318.
- el-Bâkıllânî, Ebû Bekir, et-Temhîd fi'r-Red ale'l-Mülhideti'l-Muattıla, thk. Mahmûd Muhammed Hudayrî, Dârü'l-Fikri'l-Arabî, Kahire, 1947.
- el-Cüveynî, Ebu'l-Meâlî, el-İrşâd ilâ Kavâidi'l-Edilleti fî Usûli'l-İ‘tikād, thk. Muhammed Yûsuf Musa, Mektebetü'l-Hanci, Kahire, 1950.
- el-Hayâlî, Şemseddin, Şerhu’l-Kasîdetî’n-Nûniyye (Dâvûd-i Karsî’nin Şerhi ile Birlikte), Matbaa-i Şirket-i Sahafiyye, İstanbul, 1318.
- el-Üsküdârî, Mehmed Emin, Haşiye ala Şerhi'l-Hayali ale'l-Kasîdeti'n-Nûniyye, (Yazma Eser) Süleymaniye Kütüphanesi, Nurosmaniye Kol., nr: 002193.
- HAS, Şükrü Selim, “Klasik Fıkıh Usûlünde Neshin Mahiyeti”, Erciyes Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, sayı: 21, yıl: 2006/2, s. 554.